KARANLIK DÖRTLÜ ( THE SHORT DARK TETRAD-SD4) ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI VE KARANLIK DÖRTLÜNÜN PAZARLAMA ARAŞTIRMALARINDAKİ YERİNİN TARTIŞILMASI

Muhammed Bilgehan Aytaç

doi:10.33416/baybem.1041678

KARANLIK DÖRTLÜ ( THE SHORT DARK TETRAD-SD4) ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI VE KARANLIK DÖRTLÜNÜN PAZARLAMA ARAŞTIRMALARINDAKİ YERİNİN TARTIŞILMASI

Öz

Psikoloji alan yazınında yaklaşık 20 yıl önce ortaya atılan karanlık üçlü kavramı sosyal bilimlerdeki hemen hemen her disiplinden tüm dünyadaki araştırmacıların dikkatini çekmiş ve kavramla ilgili kapsamlı araştırmalar yürütülmüştür. Takip eden süreçte kavrama dördüncü bir değişkeninin (sadizm) eklenmesi önerilmiş ve kavramın yaratıcıları bu öneriyi dikkate alarak karanlık dörtlü kavramıyla birlikte Karanlık Dörtlü Ölçeği’ni (The Short Dark Tetrad-SD4) geliştirmişlerdir. Bu çalışmada da bu ölçeğin Türkçeye kültürel uyarlaması ve çevirisi gerçekleştirilmiş ve karanlık dörtlünün pazarlama ve tüketici araştırmalarındaki yeri tartışılmıştır. Gerekli çeviri, çeviri kontrol, geri çeviri ve pilot uygulama süreçleri gerçekleştirildikten sonra, iki ayrı örneklem üzerinde keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizi uygulanmıştır. Analizler sonucunda sadizmin (davranışsal sadizm ve sadistik tutum) ve makyavelizmin (maske ve strateji) iki alt faktöre bölündüğü tespit edilmiştir. Psikopati ve narsisizm ise orijinal ölçekle tutarlı bir şekilde tek faktör olarak ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aaker, J. L. (1997). Dimensions of Brand Personality. Journal of Marketing Research, 34 (3), 347–356.
Mitchel, A. (2003). Beyond Brand Narcissism. In N. Ind(Ed), Beyond Branding, (pp. 36-56). London: Kogan Page.
Arli, D., & Anandya, D. (2018). Exploring the impact of empathy, compassion, and Machiavellianism on consumer ethics in an emerging market. Asian Journal of Business Ethics, 7(1), 1-19.
Awad, N., & Youn, N. (2018). You reflect me: narcissistic consumers prefer anthropomorphized arrogant brands. Journal of the Association for Consumer Research, 3(4), 540-554.
Aytaç, M. B. (2019). Narsistik tüketim. Ankara: Gazi Kitabevi.
Aytaç, M. B., & Akın, E. (2021). Hatzfeld syndrome: Narcissistic postpurchase state of mind. Canadian Journal of Administrative Sciences/Revue Canadienne des Sciences de l'Administration, 38 (4), 369-381.
Aytaç, M.B. (2021). Ends justify the means! Attitude toward ambush marketing, Marketing Intelligence & Planning, 39(3),485-499.
Baumeister, R. F., & Campbell, W. K. (1999). The intrinsic appeal of evil: Sadism, sensational thrills, and threatened egotism. Personality and Social Psychology Review, 3(3), 210-221.

Bekiroğlu, B. (2020). Karanlık Üçlü Ölçeği’nin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin klinik bağlamda incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
Buckels, E. E., Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2013). Behavioral confirmation of everyday sadism. Psychological Science, 24(11), 2201-2209.
Campell, W. K., Rudich, E. A., & Sedikides, C. (2002). Narcissism, Self-Esteem, and the Positivity of Self-Views: Two Portraits of Self-Love. Personality and Social Psychology Bulletin, 28(3), 358 - 368.
Cai, H. J., Kwan, V. S. Y., & Sedikides, C. (2012). A sociocultural approach to narcissism: The case of modern China. European Journal of Personality, 26(5), 529–535.
Christie, R., & Geis, F. (1970). Studies in Machiavellianism. New York, NY: Academic Press.
Cleckley, H. (1988).The mask of sanity. St. Louis: C. V. Mosby. (original work published in 1941)
Cluley, R., & Dunne, S. (2012). From commoditiy fetishism to commodity narcissism. Marketing Theory,12(3), 251-265.
Çapık, C., Gözüm, S., & Aksayan, S. (2018). Kültürlerarası ölçek uyarlama aşamaları, dil ve kültür uyarlaması: Güncellenmiş rehber. Florence Nightingale Journal of Nursing, 26(3), 199-210.
Egan, V., Hughes, N., & Palmer, E. J. (2015). Moral disengagement, the dark triad, and unethical consumer attitudes. Personality and Individual Differences, 76, 123-128.
Fastoso, F., Bartikowski, B., & Wang, S. (2018). The “little emperor” and the luxury brand: How overt and covert narcissism affect brand loyalty and proneness to buy counterfeits. Psychology & Marketing, 35(7), 522–532.
Fitchett, J. (2002). Marketing sadism: Super-Cannes and consumer culture. Marketing Theory, 2(3), 309-322.
Fitchett, J. A. (2004). The fantasies, orders and roles of sadistic consumption: game shows and the service encounter. Consumption Markets & Culture, 7(4), 285-306.
Furnham, A., Richards, S. C., & Paulhus, D. L. (2013). The Dark Triad of personality: A 10 year review. Social and Personality Psychology Compass, 7(3), 199-216.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis (8th ed.). New Jersey: Pearson Education.
Hare, R. D. (1999). Psychopathy as a risk factor for violence. Psychiatric Quarterly, 70, 181-197.
Harrison, A., Summers, J., & Mennecke, B. (2018). The effects of the dark triad on unethical behavior. Journal of Business Ethics, 153(1), 53-77.
Hunt, S. D., & Chonko, L. B. (1984). Marketing and machiavellianism. Journal of Marketing, 48(3), 30-42.
Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2009). Machiavellianism. In M. R. Leary & R. H. Hoyle (Eds.), Handbook of individual differences in social behavior (pp. 93-108). New York, NY: Guilford.
Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2014). Introducing the short dark triad (SD3) a brief measure of dark personality traits. Assessment, 21(1), 28-41.
Jones, D. N., & Paulhus, D. L. (2011). The role of impulsivity in the Dark Triad of personality. Personality and Individual Differences, 51, 670-682.
Karabıyık, H. Ç., & Algöz, S. B. (2020). A Psycho-Marketing Study: Using the Dark Triad Personality Test to Profile the Consumers and Predict the Consumer Behavior. Pazarlama İçgörüsü Üzerine Çalışmalar, 4(2), 66-73.
Karampournioti, E., Hennigs, N., & Wiedmann, K. P. (2018). When pain is pleasure: Identifying consumer psychopaths. Psychology & Marketing, 35(4), 268-282.
Karlsson, A. M. C., & Kajonius, P. J. (2020). Not only Trolls are Trolling the Internet: A study on dark personality traits, online environment, and commentary styles. International Journal of Personality Psychology, 6, 12-23.
Konc, I., Petrović, K., & Dinić, B. M. (2022). Dark Tetrad and COVID-19 protective measures: Mediating effects of risk-taking tendencies. Personality and individual differences, 186, 111341.
Kristofferson, K., McFerran, B., Morales, A. C., & Dahl, D. W. (2017). The dark side of scarcity promotions: how exposure to limited-quantity promotions can induce aggression. Journal of Consumer Research, 43(5), 683-706.
Kusek, K. (2016). The death of brand loyalty: Cultural shifts mean it's gone forever [online]. www.forbes.com. Available: https://www.forbes.com/sites/kathleenkusek/2016/07/25/the-death-of-brand-loyalty-cultural-shifts-mean-its-gone-forever/#b44a1b4ddec5 [Erişim Tarihi; 19 Aralık 2021].
Levenson, M. R. (1992). Rethinking psychopathy. Theory & Psychology, 2(1), 51-71.
Lowen, A. (2016). Narsisizm; Gerçek Benliğin İnkarı (2. b.). (T. Çetin, Çev.) İstanbul: Cem Yayınevi.
Malär, L., Khamitov, M., & Giuffredi-Kähr, A. (2020). The Dirty Thirty of Brand Personality: Narcissistic, Machiavellian, and Psychopathic Brands. ACR North American Advances.
Masters, T. M., & Mishra, A. (2019). The influence of hero and villain labels on the perception of vice and virtue products. Journal of Consumer Psychology, 29(3), 428-444.
McHoskey, J. W. (1999). Machiavellianism, intrinsic versus extrinsic goals, and social interest: A self-determination theory analysis. Motivation and Emotion, 23(4), 267-283.
Meere, M., & Egan, V. (2017). Everyday sadism, the Dark Triad, personality, and disgust sensitivity. Personality and Individual Differences, 112, 157-161.
Miller, G. (2009). Spent: Sex, evolution, and consumer behavior. Penguin.
Miller, J. D., Lyman, D. R., Widiger, T. A., & Leukefeld, C. (2001). Personality disorders as extreme variants of common personality dimensions: Can the five factor model adequately represent psychopathy? Journal of personality, 69(2), 253-276.
Özsoy, E., Rauthmann, J. F., Jonason, P. K., & Ardıç, K. (2017). Reliability and validity of the Turkish versions of dark triad dirty dozen (DTDD-T), short dark triad (SD3-T), and single item narcissism scale (SINS-T). Personality and Individual Differences, 117, 11-14.
Paulhus, D. L, & Williams, K. M. (2002). The Dark Triad of personality: Narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Journal of Research in Personality, 36(6), 556–563.
Paulhus, D. L., Buckels, E. E., Trapnell, P. D., & Jones, D. N. (2021). Screening for dark personalities: The Short Dark Tetrad (SD4). European Journal of Psychological Assessment, 37(3), 208-222.
Paulhus, D. L., Gupta, R., & Jones, D. N. (2021). Dark or disturbed?: Predicting aggression from the Dark Tetrad and schizotypy. Aggressive behavior, 47(6), 635-645.
Raskin, R., & Terry, H. (1988). A principal-components analysis of the Narcissistic Personality Inventory and further evidence of its construct validity. Journal of Personality and Social Psychology, 54(5), 890-902.
Rauthmann, J. F., & Kolar, G. P. (2012). How “dark” are the Dark Triad traits? Examining the perceived darkness of narcissism, Machiavellianism, and psychopathy. Personality and Individual Differences, 53(7), 884-889.
Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
Sedikides, C., Hart, C. M., & Cisek, S. Z. (2018). Narcissistic consumption. In Handbook of Trait Narcissism (pp. 291-298). Springer, Cham.
Sedikides, C., Rudich, E. A., Gregg, A. P., Kumashiro, M., & Rusbult, C. (2004). Are normal narcissists psychologically healthy?: Self-esteem matters. Journal of Personality and Social Psychology, 87(3), 400.
Shen, D., & Dickson, M. A. (2001). Consumers' acceptance of unethical clothing consumption activities: influence of cultural identification, ethnicity, and Machiavellianism. Clothing and Textiles Research Journal, 19(2), 76-87.
Shivani, S., & Godwin, B. J. (2018). Mapping of Online Shopping behaviour: A Dark Triad Approach. Indian Journal of Commerce and Management Studies, 9(2), 78-84.
Stewart, A. E., & Stewart, E. A. (2006). The preference to excel and its relationship to selected personality variables. Journal of Individual Psychology, 62(3), 270-284.
Stone, P. R. (2012). Dark tourism and significant other death: Towards a model of mortality mediation. Annals of Tourism Research, 39(3), 1565-1587.
Twenge, J. M., & Campell, W. K. (2015). Asrın Vebası Narsisizm İlleti (3. b.). (Ö. Korkmaz, Çev.) İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Yaşlıoğlu, D. T., & Atılgan, Ö. (2018). Karanlık Üçlü Ölçeği: Türkçe’ye Uyarlama, Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(3), 725-739.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Muhammed Bilgehan Aytaç ^*
0000-0002-2351-0893
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

21 Ocak 2022

Gönderilme Tarihi

24 Aralık 2021

Kabul Tarihi

10 Ocak 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.33416/baybem.1041678

IZ

https://izlik.org/JA84FS95AY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Aytaç, M. B. (2022). KARANLIK DÖRTLÜ ( THE SHORT DARK TETRAD-SD4) ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI VE KARANLIK DÖRTLÜNÜN PAZARLAMA ARAŞTIRMALARINDAKİ YERİNİN TARTIŞILMASI. İşletme Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 129-149. https://doi.org/10.33416/baybem.1041678

Cited By

KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞINA ETKİSİ

Pamukkale University Journal of Social Sciences Institute

https://doi.org/10.30794/pausbed.1171780

Genç Yetişkinlerde Bağlanma Stillerinin Karanlık Dörtlü, Benlik Saygısı Ve Çocukluk Çağı Travmaları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.57135/jier.1287729

Öğretmen Adaylarının Aile Katılımına Yönelik Tutumlarının Yordanmasında Karanlık Dörtlü Kişilik Özelliklerinin ve Algılanan Empatik ve Sosyal Öz-Yeterliğin Rolü

Pamukkale University Journal of Education

https://doi.org/10.9779/pauefd.1404171

The predictive roles of Dark Triad, Big Five personality traits, loneliness, and attachment to caregivers in social media addiction: A cross-national study in Türkiye and Kyrgyzstan

Personality and Individual Differences

https://doi.org/10.1016/j.paid.2025.113598

Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme

Trends in Business and Economics

https://doi.org/10.16951/trendbusecon.1643645

Revisiting the Short Dark Tetrad in Brazil: Evidence for a five-factor model using network psychometrics

Personality and Individual Differences

https://doi.org/10.1016/j.paid.2026.113789

KARANLIK DÖRTLÜ ( THE SHORT DARK TETRAD-SD4) ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI VE KARANLIK DÖRTLÜNÜN PAZARLAMA ARAŞTIRMALARINDAKİ YERİNİN TARTIŞILMASI

KARANLIK DÖRTLÜ ( THE SHORT DARK TETRAD-SD4) ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI VE KARANLIK DÖRTLÜNÜN PAZARLAMA ARAŞTIRMALARINDAKİ YERİNİN TARTIŞILMASI

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

KARANLIK ÜÇLÜ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN SÜRDÜRÜLEBİLİR TÜKETİM DAVRANIŞINA ETKİSİ

Genç Yetişkinlerde Bağlanma Stillerinin Karanlık Dörtlü, Benlik Saygısı Ve Çocukluk Çağı Travmaları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öğretmen Adaylarının Aile Katılımına Yönelik Tutumlarının Yordanmasında Karanlık Dörtlü Kişilik Özelliklerinin ve Algılanan Empatik ve Sosyal Öz-Yeterliğin Rolü

Investigating everyday sadistic consumption within dark tetrad

The Dark Tetrad Personality Traits and Communication Skills: A Study on Physical Education Teachers

Dark Personality Traits and Situational Factors in Social Media Addiction: Insights From Turkish Users

The predictive roles of Dark Triad, Big Five personality traits, loneliness, and attachment to caregivers in social media addiction: A cross-national study in Türkiye and Kyrgyzstan

Sağlık Örgütlerinde Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları: Karanlık Dörtlü ve Duygusal Zeka Açısından Bir Değerlendirme

Revisiting the Short Dark Tetrad in Brazil: Evidence for a five-factor model using network psychometrics