İlkelerden Uygulamaya: Etik Yapay Zekâ Literatürünün Bibliyometrik Analizi

Faruk Dursun

doi:10.54525/bbmd.1773768

Araştırma Makalesi

İlkelerden Uygulamaya: Etik Yapay Zekâ Literatürünün Bibliyometrik Analizi

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 51 - 66, 03.02.2026

Faruk Dursun

https://doi.org/10.54525/bbmd.1773768

https://izlik.org/JA56KF28MT

Öz

Bu çalışma, yapay zeka etiği alanındaki küresel literatürün ilk kapsamlı bibliyometrik analizini sunarak disiplinin entelektüel mimarisini haritalamayı ve normatif ilkelerle operasyonel uygulama arasındaki kritik boşlukları belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Scopus veri tabanından 1985-2025 yılları arasında yayımlanan 2.251 İngilizce yayın PRISMA kuralları çerçevesinde sistematik olarak incelenmiştir. Analizlerde VOSviewer yazılımı kullanılarak yazar işbirlikleri, kurumsal bağlantılar, ülke bazlı üretkenlik ve anahtar kelime eşleşme örüntüleri değerlendirilmiş; zamansal fazlar boyunca evrimsel eğilimler ve paradigmatik dönüşümler ortaya konmuştur.
Elde edilen bulgular, yayın hacminin 1985-2014 yılları arasında yalnızca 3 çalışmadan 2024 yılında 676 yayına ulaşarak exponansiyel bir büyüme sergilediğini göstermektedir. Amerika Birleşik Devletleri (658 yayın, 10.878 atıf) ve Birleşik Krallık (411 yayın, 5.497 atıf) küresel üretimde belirgin bir üstünlük sağlamaktadır. Alanın, teknik disiplinler (Bilgisayar Bilimleri: %31,4; Mühendislik: %7,9) ile normatif alanlardan (Sosyal Bilimler: %18,4; Sanat ve Beşeri Bilimler: %10,2) oluşan çift çekirdekli bir yapıya sahip olduğu görülmektedir. Anahtar kelime analizleri, adalet, hesap verebilirlik, şeffaflık ve açıklanabilirlik (FAccT) ilkeleri etrafında kavramsal bir konsolidasyona işaret etmekte; ayrıca üretken yapay zeka etiği (100 yayın) ve yönetişim çerçevelerine (81 yayın) yönelik artan bir vurgu dikkat çekmektedir.
Sonuçlar, yapay zeka etiği literatürünün çevresel teknik kaygılardan çıkarak ana akım disiplinler arası bir alana evrildiğini, ancak kanıt temelli uygulama metodolojileri, Küresel Güney perspektifleri ve bağlam duyarlı çerçeveler açısından önemli boşlukların varlığını sürdürdüğünü ortaya koymaktadır. İlke temelli yaklaşımdan uygulama odaklı araştırmaya geçiş, disiplinin bir sonraki evrimsel fazını temsil etmekte olup, bütünleşmiş teknik-normatif yaklaşımların ve uyarlanabilir yönetişim mekanizmalarının geliştirilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Yapay zeka , Yapay zeka etiği , Yapay zeka yönetişimi , Sorumlu yapay zeka , Bibliyometrik analiz.

Kaynakça

Singh, T. (2024). Artificial Intelligence and Ethics: A Field Guide for Stakeholders (1st ed.). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781003502708
Falvo, F., & Cannataro, M. (2024). Ethics of Artificial Intelligence: challenges, opportunities and future prospects. 5860–5867. https://doi.org/10.1109/bibm62325.2024.10822112
Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389–399. https://doi.org/10.1038/S42256-019-0088-2
Rosenstrauch, D., Mangla, U., Gupta, A., & Masau, C. T. (2023). Artificial Intelligence and Ethics (pp. 225–239). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-33902-8_16
Kazim, E., & Koshiyama, A. (2020). A High-Level Overview of AI Ethics. Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/SSRN.3609292
Van Wyk, M. H. (2024). Artificial intelligence and the ethics of tomorrow. Proceedings of the International Conference on AI Research., 4(1), 423–431. https://doi.org/10.34190/icair.5.1.3017
Yastreb, N. A. (2024). Artificial intelligence ethics: from principles to the critical approach. Semiotic Studies, 4(1), 24-30. doi: 10.18287/2782-2966-2024-4-1-24-30
Sethy, A., Shaik, N., Yadavalli, P. K., & Anandaraj, S. (2023). 9 AI: issues, concerns, and ethical considerations. De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783111323749-009
Pragaya & Anamika. (2024). Ethics of Artificial Intelligence(AI). Indian Scientific Journal Of Research In Engineering And Management. https://doi.org/10.55041/ijsrem33762
Azad, Y., & Kumar, A. (2024). Ethics and Artificial Intelligence (pp. 228–268). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-1762-4.ch012
Taiwo, E., Akinsola, A., Tella, E., Makinde, K., & Akinwande, M. (2023). A Review of the Ethics of Artificial Intelligence and its Applications in the United States. https://doi.org/10.48550/arxiv.2310.05751
Hwang, J. (2024). Ethics of artificial intelligence: Examining moral accountability in autonomous decision-making systems. World Journal Of Advanced Research and Reviews, 23(3), 3192–3198. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.23.3.2884
Gao, D. K., Haverly, A., Mittal, S., Wu, J., & Chen, J. (2024). AI Ethics. International Journal of Business Analytics. https://doi.org/10.4018/ijban.338367
Wang, S. & Xia, Z. (2024). Development Trends of Artificial Intelligence Ethics. Journal of Biomedical Research & Environmental Sciences, 5(5), 488–495. https://doi.org/10.37871/jbres1918
Zhang, Y., Ren, G., & Wang, D. (2022). Ethical Challenges and Strategies of Artificial Intelligence Applications. 110–113. https://doi.org/10.1109/EITT57407.2022.00025
Fadhil, A., Lusia, F. C., Siregar, S. L., Susanti, S., & Yenti, Y. N. (2024). AI Ethics, Debates and Views on the Use of Artificial Intelligence in the Context of Ethics and Morality. Bukittinggi International Counselling Conference Proceeding, 2, 198–205. https://doi.org/10.30983/bicc.v1i1.128
Inglada Galiana, L., Corral Gudino, L., & Miramontes González, P. (2024). Ethics and artificial intelligence. Revista Clinica Espanola. https://doi.org/10.1016/j.rceng.2024.02.003
Bayan, F. M. H. (2024). The Ethics of AI: Navigating the Moral Dilemmas of Artificial Intelligence. Arab Journal for Scientific Publishing (AJSP) https://doi.org/10.36571/ajsp661
Fan, L. (2024). Artificial Intelligence Ethics: A Dialogue between Technological Advances and Human Values. International Journal of Education and Humanities, 14(2), 260–265. https://doi.org/10.54097/tvqkkf40
Soni, P. (2024). Artificialintelligenceandethics: exploring the intersectionandimplications. Futuristic Trends in Social Sciences, 1–12. https://doi.org/10.58532/v3bkso18p1ch1
Ayub, Z., & Banday, M. T. (2023). Ethics in Artificial Intelligence: An Analysis of Ethical Issues and Possible Solutions. 1, 1–6. https://doi.org/10.1109/stcr59085.2023.10396966
Siddiqui, M. Z. (2024). A Comprehensive Review of AI: Ethical Frameworks, Challenges, and Development. Adhyayan: A Journal of Management Sciences, 14(01), 68–75. https://doi.org/10.21567/adhyayan.v14i1.12
Firmansyah, G., Bansal, S., Walawalkar, A. M., Kumar, S., & Chattopadhyay, S. (2024). The Future of Ethical AI. Advances in Computational Intelligence and Robotics Book Series, 145–177. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-3860-5.ch005
Shafik, W. (2024). Toward a More Ethical Future of Artificial Intelligence and Data Science (pp. 362–388). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-2964-1.ch022
Munnisunker, S. (2022). Key Considerations of Ethical Artificial Intelligence That Organisations Need to Consider for Success. GILE Journal of Skills Development, 2(2), 27–35. https://doi.org/10.52398/gjsd.2022.v2.i2.pp27-35
Santhoshkumar, S. P., Susitra, K. & Krishna Prasath, T. (2023). An Overview of Artificial Intelligence Ethics: Issues and Solution for Challenges in Different Fields. (2023). Journal of Artificial Intelligence and Copsule Networks, 5(1), 69–86. https://doi.org/10.36548/jaicn.2023.1.006
Sfetcu, N. (2024). The Ethics of Artificial Intelligence: Balancing Innovation and Responsibility. IT & C, 3(4), 48-64. https://doi.org/10.58679/it38020
Gupta, S., & Sharma, P. (2025). Artificial Intelligence and Ethics. Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/ssrn.5076025
Chakraborty, S. (2023). AI and Ethics (pp. 25–33). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-9196-6.ch002
Rios-Campos, C., & Tejada-Castro, M. (2023). Ethics of artificial intelligence. South Florida Journal of Development. https://doi.org/10.46932/sfjdv4n4-022
Hilcenko, C., & Taubman-Bassirian, T. (2023). Artificial Intelligence and Ethics. Journal of Education, Technology and Computer Science. https://doi.org/10.15584/jetacomps.2023.4.12
Siau, K., & Wang, W. (2020). Artificial Intelligence (AI) Ethics: Ethics of AI and Ethical AI. Journal of Database Management, 31(2), 74–87. https://doi.org/10.4018/JDM.2020040105
Dirgová Ľuptáková, I., Pospı́chal, J., & Huraj, L. (2024). Beyond Code and Algorithms: Navigating Ethical Complexities in Artificial Intelligence (pp. 316–332). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-54813-0_30
Zhang, J., Li, W., & Wang, L. (2024). Exploring the Governance of Artificial Intelligence Ethics: Current Issues and Challenges. International Journal of Global Economics and Management, 4(2), 59–64. https://doi.org/10.62051/ijgem.v4n2.08
Khan, A. A., Akbar, M., Fahmideh, M., Liang, P., Waseem, M., Ahmad, A., Niazi, M., & Abrahamsson, P. (2022). AI Ethics: An Empirical Study on the Views of Practitioners and Lawmakers. IEEE Transactions on Computational Social Systems, 1–14. https://doi.org/10.1109/tcss.2023.3251729
Klarin, A., Abadi, H. A., & Sharmelly, R. (2024). Professionalism in artificial intelligence: The link between technology and ethics. Systems Research and Behavioral Science. https://doi.org/10.1002/sres.2994
Shukla, S. (2024). Principles Governing Ethical Development and Deployment of AI. International Journal of Engineering, Business and Management, 8(2), 26–46. https://doi.org/10.22161/ijebm.8.2.5
Li, Y., & Zhao, L. (2025). An ethical examination of artificial intelligence. International Theory and Practice in Humanities and Social Sciences, 2(1), 201–214. https://doi.org/10.70693/itphss.v2i1.70
Shlyapnikov, V. (2023). Some Problems with Artificial Intelligence Ethics. Ideas and Ideals. https://doi.org/10.17212/2075-0862-2023-15.2.2-365-376
Perov, V., & Golovkov, V. P. (2024). Ethics Documents in the Field of AI. Concepts, Achievements and Problems. https://doi.org/10.1109/usbereit61901.2024.10584031
Pan, K. (2024). Ethics in the Age of AI: Research of the Intersection of Technology, Morality, and Society. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media. https://doi.org/10.54254/2753-7048/40/20240816
Kumar, R. (2024). Ethics of Artificial Intelligence and Automation: Balancing Innovation and Responsibility. 1(1), 1–8. https://doi.org/10.70088/pve9jj73
Bélisle-Pipon, J.-C., & Victor, G. (2024). Ethics dumping in artificial intelligence. Frontiers in Artificial Intelligence. https://doi.org/10.3389/frai.2024.1426761
Christoforaki, M., & Beyan, O. (2022). AI Ethics—A Bird’s Eye View. Applied Sciences, 12(9), 4130. https://doi.org/10.3390/app12094130
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296, https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Van Eck, N.J., & Waltman, L. (2014). Visualizing bibliometric networks. Y. Ding, R. Rousseau, D. Wolfram (Eds.), Measuring scholarly impact: Methods and practice (ss. 285–320). Springer. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-319-10377-8_13
European Commission. (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council on Artificial Intelligence (AI Act). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
National Institute of Standards and Technology (NIST). (2023). Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0). U.S. Department of Commerce. https://doi.org/10.6028/NIST.AI.100-1 [NEW-3] International
Organization for Standardization. (2023). ISO/IEC 42001:2023 Information technology — Artificial intelligence — Management system. ISO. https://www.iso.org/standard/81230.html
Raji, I. D., Kumar, I. E., Horowitz, A., & Selbst, A. (2022). The Fallacy of AI Functionality. Proceedings of the 2022 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (FAccT '22), 959–972. https://doi.org/10.1145/3531146.3533158
Hagendorff, T. (2020). The Ethics of AI Ethics: An Evaluation of Guidelines. Minds and Machines, 30, 99–120. https://doi.org/10.1007/s11023-020-09517-8
Morley, J., Floridi, L., Kinsey, L., & Elhalal, A. (2020). From What to How: An Initial Review of Publicly Available AI Ethics Tools, Methods and Research to Translate Principles into Practices. Science and Engineering Ethics, 26, 2141–2168. https://doi.org/10.1007/s11948-019-00165-5
Mittelstadt, B. (2019). Principles alone cannot guarantee ethical AI. Nature Machine Intelligence, 1(11), 501–507. https://doi.org/10.1038/s42256-019-0114-4
Catalini, C., Lacetera, N., & Oettl, A. (2015). The incidence and role of negative citations in science. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(45), 13823–13826. https://doi.org/10.1073/pnas.1502280112

From Principles to Practice: A Bibliometric Analysis of the Ethical Artificial Intelligence Literature

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 51 - 66, 03.02.2026

Faruk Dursun

https://doi.org/10.54525/bbmd.1773768

https://izlik.org/JA56KF28MT

Öz

This study aims to map the intellectual architecture of the discipline and identify critical gaps between normative principles and operational application by presenting the first comprehensive bibliometric analysis of the global literature in the field of artificial intelligence ethics. To this end, 2,251 English-language publications published between 1985 and 2025 from the Scopus database were systematically examined within the framework of PRISMA guidelines. Using VOSviewer software, the analyses evaluated author collaborations, institutional connections, country-based productivity, and keyword matching patterns, revealing evolutionary trends and paradigmatic shifts over time.
The findings show that the volume of publications grew exponentially, from only 3 studies between 1985 and 2014 to 676 publications in 2024. The United States (658 publications, 10,878 citations) and the United Kingdom (411 publications, 5,497 citations) have a clear advantage in global production. The field appears to have a dual-core structure consisting of technical disciplines (Computer Science: 31.4%; Engineering: 7.9%) and normative fields (Social Sciences: 18.4%; Arts and Humanities: 10.2%). Keyword analyses point to a conceptual consolidation around the principles of fairness, accountability, transparency, and explainability (FAccT); additionally, an increasing emphasis on generative AI ethics (100 publications) and governance frameworks (81 publications) is noteworthy.
The results reveal that the AI ethics literature has evolved from environmental technical concerns into a mainstream interdisciplinary field, yet significant gaps persist in terms of evidence-based application methodologies, Global South perspectives, and context-sensitive frameworks. The shift from principle-based approaches to application-oriented research represents the next evolutionary phase of the discipline, requiring the development of integrated technical-normative approaches and adaptable governance mechanisms.

Anahtar Kelimeler

Artificial intelligence , AI ethics , AI governance , Responsible AI , Bibliometric analysis.

Kaynakça

Singh, T. (2024). Artificial Intelligence and Ethics: A Field Guide for Stakeholders (1st ed.). CRC Press. https://doi.org/10.1201/9781003502708
Falvo, F., & Cannataro, M. (2024). Ethics of Artificial Intelligence: challenges, opportunities and future prospects. 5860–5867. https://doi.org/10.1109/bibm62325.2024.10822112
Jobin, A., Ienca, M., & Vayena, E. (2019). The global landscape of AI ethics guidelines. Nature Machine Intelligence, 1(9), 389–399. https://doi.org/10.1038/S42256-019-0088-2
Rosenstrauch, D., Mangla, U., Gupta, A., & Masau, C. T. (2023). Artificial Intelligence and Ethics (pp. 225–239). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-33902-8_16
Kazim, E., & Koshiyama, A. (2020). A High-Level Overview of AI Ethics. Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/SSRN.3609292
Van Wyk, M. H. (2024). Artificial intelligence and the ethics of tomorrow. Proceedings of the International Conference on AI Research., 4(1), 423–431. https://doi.org/10.34190/icair.5.1.3017
Yastreb, N. A. (2024). Artificial intelligence ethics: from principles to the critical approach. Semiotic Studies, 4(1), 24-30. doi: 10.18287/2782-2966-2024-4-1-24-30
Sethy, A., Shaik, N., Yadavalli, P. K., & Anandaraj, S. (2023). 9 AI: issues, concerns, and ethical considerations. De Gruyter. https://doi.org/10.1515/9783111323749-009
Pragaya & Anamika. (2024). Ethics of Artificial Intelligence(AI). Indian Scientific Journal Of Research In Engineering And Management. https://doi.org/10.55041/ijsrem33762
Azad, Y., & Kumar, A. (2024). Ethics and Artificial Intelligence (pp. 228–268). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-1762-4.ch012
Taiwo, E., Akinsola, A., Tella, E., Makinde, K., & Akinwande, M. (2023). A Review of the Ethics of Artificial Intelligence and its Applications in the United States. https://doi.org/10.48550/arxiv.2310.05751
Hwang, J. (2024). Ethics of artificial intelligence: Examining moral accountability in autonomous decision-making systems. World Journal Of Advanced Research and Reviews, 23(3), 3192–3198. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.23.3.2884
Gao, D. K., Haverly, A., Mittal, S., Wu, J., & Chen, J. (2024). AI Ethics. International Journal of Business Analytics. https://doi.org/10.4018/ijban.338367
Wang, S. & Xia, Z. (2024). Development Trends of Artificial Intelligence Ethics. Journal of Biomedical Research & Environmental Sciences, 5(5), 488–495. https://doi.org/10.37871/jbres1918
Zhang, Y., Ren, G., & Wang, D. (2022). Ethical Challenges and Strategies of Artificial Intelligence Applications. 110–113. https://doi.org/10.1109/EITT57407.2022.00025
Fadhil, A., Lusia, F. C., Siregar, S. L., Susanti, S., & Yenti, Y. N. (2024). AI Ethics, Debates and Views on the Use of Artificial Intelligence in the Context of Ethics and Morality. Bukittinggi International Counselling Conference Proceeding, 2, 198–205. https://doi.org/10.30983/bicc.v1i1.128
Inglada Galiana, L., Corral Gudino, L., & Miramontes González, P. (2024). Ethics and artificial intelligence. Revista Clinica Espanola. https://doi.org/10.1016/j.rceng.2024.02.003
Bayan, F. M. H. (2024). The Ethics of AI: Navigating the Moral Dilemmas of Artificial Intelligence. Arab Journal for Scientific Publishing (AJSP) https://doi.org/10.36571/ajsp661
Fan, L. (2024). Artificial Intelligence Ethics: A Dialogue between Technological Advances and Human Values. International Journal of Education and Humanities, 14(2), 260–265. https://doi.org/10.54097/tvqkkf40
Soni, P. (2024). Artificialintelligenceandethics: exploring the intersectionandimplications. Futuristic Trends in Social Sciences, 1–12. https://doi.org/10.58532/v3bkso18p1ch1
Ayub, Z., & Banday, M. T. (2023). Ethics in Artificial Intelligence: An Analysis of Ethical Issues and Possible Solutions. 1, 1–6. https://doi.org/10.1109/stcr59085.2023.10396966
Siddiqui, M. Z. (2024). A Comprehensive Review of AI: Ethical Frameworks, Challenges, and Development. Adhyayan: A Journal of Management Sciences, 14(01), 68–75. https://doi.org/10.21567/adhyayan.v14i1.12
Firmansyah, G., Bansal, S., Walawalkar, A. M., Kumar, S., & Chattopadhyay, S. (2024). The Future of Ethical AI. Advances in Computational Intelligence and Robotics Book Series, 145–177. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-3860-5.ch005
Shafik, W. (2024). Toward a More Ethical Future of Artificial Intelligence and Data Science (pp. 362–388). IGI Global. https://doi.org/10.4018/979-8-3693-2964-1.ch022
Munnisunker, S. (2022). Key Considerations of Ethical Artificial Intelligence That Organisations Need to Consider for Success. GILE Journal of Skills Development, 2(2), 27–35. https://doi.org/10.52398/gjsd.2022.v2.i2.pp27-35
Santhoshkumar, S. P., Susitra, K. & Krishna Prasath, T. (2023). An Overview of Artificial Intelligence Ethics: Issues and Solution for Challenges in Different Fields. (2023). Journal of Artificial Intelligence and Copsule Networks, 5(1), 69–86. https://doi.org/10.36548/jaicn.2023.1.006
Sfetcu, N. (2024). The Ethics of Artificial Intelligence: Balancing Innovation and Responsibility. IT & C, 3(4), 48-64. https://doi.org/10.58679/it38020
Gupta, S., & Sharma, P. (2025). Artificial Intelligence and Ethics. Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/ssrn.5076025
Chakraborty, S. (2023). AI and Ethics (pp. 25–33). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-6684-9196-6.ch002
Rios-Campos, C., & Tejada-Castro, M. (2023). Ethics of artificial intelligence. South Florida Journal of Development. https://doi.org/10.46932/sfjdv4n4-022
Hilcenko, C., & Taubman-Bassirian, T. (2023). Artificial Intelligence and Ethics. Journal of Education, Technology and Computer Science. https://doi.org/10.15584/jetacomps.2023.4.12
Siau, K., & Wang, W. (2020). Artificial Intelligence (AI) Ethics: Ethics of AI and Ethical AI. Journal of Database Management, 31(2), 74–87. https://doi.org/10.4018/JDM.2020040105
Dirgová Ľuptáková, I., Pospı́chal, J., & Huraj, L. (2024). Beyond Code and Algorithms: Navigating Ethical Complexities in Artificial Intelligence (pp. 316–332). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-54813-0_30
Zhang, J., Li, W., & Wang, L. (2024). Exploring the Governance of Artificial Intelligence Ethics: Current Issues and Challenges. International Journal of Global Economics and Management, 4(2), 59–64. https://doi.org/10.62051/ijgem.v4n2.08
Khan, A. A., Akbar, M., Fahmideh, M., Liang, P., Waseem, M., Ahmad, A., Niazi, M., & Abrahamsson, P. (2022). AI Ethics: An Empirical Study on the Views of Practitioners and Lawmakers. IEEE Transactions on Computational Social Systems, 1–14. https://doi.org/10.1109/tcss.2023.3251729
Klarin, A., Abadi, H. A., & Sharmelly, R. (2024). Professionalism in artificial intelligence: The link between technology and ethics. Systems Research and Behavioral Science. https://doi.org/10.1002/sres.2994
Shukla, S. (2024). Principles Governing Ethical Development and Deployment of AI. International Journal of Engineering, Business and Management, 8(2), 26–46. https://doi.org/10.22161/ijebm.8.2.5
Li, Y., & Zhao, L. (2025). An ethical examination of artificial intelligence. International Theory and Practice in Humanities and Social Sciences, 2(1), 201–214. https://doi.org/10.70693/itphss.v2i1.70
Shlyapnikov, V. (2023). Some Problems with Artificial Intelligence Ethics. Ideas and Ideals. https://doi.org/10.17212/2075-0862-2023-15.2.2-365-376
Perov, V., & Golovkov, V. P. (2024). Ethics Documents in the Field of AI. Concepts, Achievements and Problems. https://doi.org/10.1109/usbereit61901.2024.10584031
Pan, K. (2024). Ethics in the Age of AI: Research of the Intersection of Technology, Morality, and Society. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media. https://doi.org/10.54254/2753-7048/40/20240816
Kumar, R. (2024). Ethics of Artificial Intelligence and Automation: Balancing Innovation and Responsibility. 1(1), 1–8. https://doi.org/10.70088/pve9jj73
Bélisle-Pipon, J.-C., & Victor, G. (2024). Ethics dumping in artificial intelligence. Frontiers in Artificial Intelligence. https://doi.org/10.3389/frai.2024.1426761
Christoforaki, M., & Beyan, O. (2022). AI Ethics—A Bird’s Eye View. Applied Sciences, 12(9), 4130. https://doi.org/10.3390/app12094130
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296, https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Van Eck, N.J., & Waltman, L. (2014). Visualizing bibliometric networks. Y. Ding, R. Rousseau, D. Wolfram (Eds.), Measuring scholarly impact: Methods and practice (ss. 285–320). Springer. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-319-10377-8_13
European Commission. (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council on Artificial Intelligence (AI Act). Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
National Institute of Standards and Technology (NIST). (2023). Artificial Intelligence Risk Management Framework (AI RMF 1.0). U.S. Department of Commerce. https://doi.org/10.6028/NIST.AI.100-1 [NEW-3] International
Organization for Standardization. (2023). ISO/IEC 42001:2023 Information technology — Artificial intelligence — Management system. ISO. https://www.iso.org/standard/81230.html
Raji, I. D., Kumar, I. E., Horowitz, A., & Selbst, A. (2022). The Fallacy of AI Functionality. Proceedings of the 2022 ACM Conference on Fairness, Accountability, and Transparency (FAccT '22), 959–972. https://doi.org/10.1145/3531146.3533158
Hagendorff, T. (2020). The Ethics of AI Ethics: An Evaluation of Guidelines. Minds and Machines, 30, 99–120. https://doi.org/10.1007/s11023-020-09517-8
Morley, J., Floridi, L., Kinsey, L., & Elhalal, A. (2020). From What to How: An Initial Review of Publicly Available AI Ethics Tools, Methods and Research to Translate Principles into Practices. Science and Engineering Ethics, 26, 2141–2168. https://doi.org/10.1007/s11948-019-00165-5
Mittelstadt, B. (2019). Principles alone cannot guarantee ethical AI. Nature Machine Intelligence, 1(11), 501–507. https://doi.org/10.1038/s42256-019-0114-4
Catalini, C., Lacetera, N., & Oettl, A. (2015). The incidence and role of negative citations in science. Proceedings of the National Academy of Sciences, 112(45), 13823–13826. https://doi.org/10.1073/pnas.1502280112

Toplam 54 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil	Türkçe
Konular	Yönetim Bilişim Sistemleri
Bölüm	Araştırma Makalesi
Yazarlar	Faruk Dursun 0000-0003-1571-1107
Gönderilme Tarihi	29 Ağustos 2025
Kabul Tarihi	10 Aralık 2025
Erken Görünüm Tarihi	3 Şubat 2026
Yayımlanma Tarihi	3 Şubat 2026
DOI	https://doi.org/10.54525/bbmd.1773768
IZ	https://izlik.org/JA56KF28MT
Yayımlandığı Sayı	Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

IEEE	[1]F. Dursun, “İlkelerden Uygulamaya: Etik Yapay Zekâ Literatürünün Bibliyometrik Analizi”, bbmd, sy Advanced Online Publication, ss. 51–66, Şub. 2026, doi: 10.54525/bbmd.1773768.

Amaç ve Kapsam

Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi(BBMD), Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanları Kurulu’nun 2004 yılında yapmış olduğu toplantıda alınan karar gereği 2005 yılında yayımlanmaya başlanmıştır. Dergi her yıl iki sayı olarak yayımlanmaktadır.

BBMD Dergisinin amacı bilgisayar bilimleri ve mühendisliği alanında yapılan özgün araştırma sonuçlarını yayımlamaktır. Dergi makalelerin Türkçe yayımlanmasını teşvik ederek, bilişim alanında Türkçe bilim dilinin geliştirilmesini amaçlar. Türkçe bilmeyen yabancı yazarların makalelerini İngilizce yayımlamayı kabul eder. Türkçe makalelerin başlık ve özlerini İngilizce olarak yayımlar.

Aşağıdaki türlerdeki makaleler dergide yayıma kabul edilmektedir:

· Araştırma makalesi: Özgün bir araştırmayı sonuçlarıyla birlikte sunan makale,

· Derleme makale: Bilgisayar bilimleri ve mühendisliği alanında, belli bir konuda yeterli sayıda bilimsel makaleyi tarayıp, özetleyen, değerlendirme yapan ve bulguları yorumlayan makale,

· Endüstriyel makale: Bilgisayar bilimleri ve mühendisliği alanında,endüstride yapılan araştırma ve geliştirilen yeni ürün veya teknolojilerin açıklandığı makale,

· Tez çalışması: Lisansüstü düzeyde yapılan özgün bir tez çalışmasının genişletilmiş özetini içeren yazı,

· Kitap yorumu: Bilgisayar bilimleri be mühendisliği alanında yayımlanmış yeni bir kitabın tanıtılması ve değerlendirilmesi.

Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisinin aşağıda sıralanan konuları kapsamaktadır:

Algoritmalar

Doğal dil işleme

Sağlık bilgi sistemleri

Atanmış dizgeler

Hesaplama kuramı

Şifreleme ve kişisellik

Bilgisayar ağları

İnsan makine etkileşimi

İşaret işleme

Bilgi ve bilgisayar güvenliği

İşletim Sistemi

Soru ve Yanıtlama Dizgeleri

Bilgi çekme

Makine öğrenmesi

Sosyal ağlar

Bilgisayarlı görü

Nesnelerin İnterneti

Veri bilimi

Bilgisayar mimarisi

Oyunlar

Veri madenciliği

Bulut bilişim

Örüntü tanıma

Yapay zeka

Bulanık mantık

Programlama dilleri

Yazılım mühendisliği

Büyük veri ve çözümlemesi

Robotlar ve uygulamaları

Yüksek başarımlı hesaplama

Dergimize makale başvurusunda bulunmayı düşünüyorsanız, Dergi Hakkında sayfasındaki dergi yayın politikasını ve Yazar Rehberi'ni incelemenizi öneririz. Yazarlar dergiye gönderi yapmadan önce kayıt olmalıdır. Kaydolduktan sonra, Giriş bağlantısı aracılığıyla 5 basamaklı gönderi işlemine başlayabilir.Okuyucuların yayın bildirimi servisine kayıt olmaları önerilir. Bu işlem dergi giriş sayfasının üst kısmında yer alan Kayıtbağlantısından gerçekleştirilebilir. Bu servise kayıt yaptıran okuyucuya her yeni sayı yayınlandığında İÇİNDEKİLER sayfası e-posta aracılığı ile iletilir. Derginin gizlilik bildiriminde belirtildiği gibi, yazarların kimlik bilgileri ve e-posta adresleri hiç bir şekilde başka amaçlar için kullanılmayacaktır.Araştırma kütüphanelerine, bu dergiyi elektronik dergi kolleksiyonuna almalarını önermekteyiz. Derginin açık kodlu yayın sistemi, kütüphaneyi kullanan akademisyenlerin yayın sürecine katıldıkları diğer dergilerde kullanım için de uygun olabileceğini belirtmek gerekir. Açık Dergi Sitemleri ile ilgili ayrıntılı bilgi Public Knowledge Project sayfasından elde edilebilir.Yazarlar bu dergide yayınlanan çalışmalarını, yayın öncesinde ve sonrasında, kişisel web sitelerinde veya kurumsal arşivlerde, bu dergiye kütüphanecilik kurallarına uygun şekilde referans vererek yayınlayabilirler.Bu dergi; bilimsel araştırmaları halka ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyerek, içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır.Bu dergi sitesindeki isimler ve eposta adresleri sadece bu derginin belirtilen amaçları doğrultusunda kullanılacaktır; farklı herhangi bir amaç için veya diğer kişilerin kullanımına açılmayacaktır.

Yazım Kuralları

Dergi için Makale Yazım Kuralları Makale Şablonu

Dergiye gönderilecek yazılar MS Word yazım programında aşağıda açıklanan kurallara uygun olarak hazırlanacaktır.

Türkçe bilişim dilini geliştirme ve yaygınlaştırmayı hedef olarak belirlemiş olan dergiye gönderilecek makale yazımında kullanılan Türkçeye özen gösterilmesi özellikle beklenmektedir. Teknik terimler için genel kullanılan terimleri kullanınız. Yeni terim önerileriniz olursa lütfen belirtiniz.
Dergiye gönderilen makaleler, yayın kurulu tarafından gözden geçirilecek ve gerekirse terimler değiştirilebilecektir.
Temel yazım kuralları aşağıda verilmiştir. Ayrıca Yazım kalıbı Word belgesi olarak hazırlanmıştır. Word yazım kalıbında kullanılan biçemler ilgili alanlarda köşeli parantezler içinde yazılmıştır.
Sayfa Özelliği
Kağıt boyutu : A4 Düşey
Üst boşluk : 2 cm
Alt boşluk : 2 cm
Sol boşluk : 1,5 cm
Sağ boşluk : 1,5 cm
Bildiri Ana Başlığı
Türkçe Bildiri Ana Başlığı: Calibri 20 punto, koyu, sayfaya ortalı, ilk satırın üstünde 24 punto boşluk bırakılacak. İki satır olan başlıklarda, satır arası ek boşluk bırakılmayacak. Türkçe başlıktan sonra 6 punto boşluk bırakılacaktır. [Bildiri Ana Başlığı]
İngilizce Bildiri Ana Başlığı: Calibri 20 punto, gri, ortalı ilk satırın üstünde boşluk bırakılmayacaktır. İki satır olan başlıklarda, satır arası ek boşluk bırakılmayacak. İngilizce başlıktan sonra 20 punto boşluk bırakılacaktır. [İngilizce Bildiri Ana Başlığı]
Bildiri Ana Başlığının ilk harfler büyük, diğerleri küçük harf olacaktır.
Yazar bilgileri
Bir satırda en çok 3 yazar bilgisine yer verilecektir. Tek yazarlı makalelerde yazar adı sayfa ortasında, iki yazarlı bildirilerde, yazar adı sütuna ortalı olarak yazılacaktır.
Yazar adları Calibri 10 punto, normal, ortalı yazılacak. [Yazar adı]
Yazar Kurum/Kuruluş adı Calibri 10 punto, yatık, ortalı yazılacak. [Kurum]
Yazar Bölüm adı Calibri 10 punto, yatık, ortalı yazılacak. [Kurum]
Yazar Kent ve Ülke adı Calibri 10 punto, yatık, ortalı yazılacak. [Kurum]
Yazar E-postası Calibri 10 punto, normal, ortalı yazılacak. [Eposta]
Yazar ORCID No Calibri 10 punto, normal, ortalı yazılacak. [ORCID]

Bundan sonraki kısım iki sütun olarak yazılacaktır. Sütun genişlikleri eşit ve aralarındaki boşluk 5 mm olacaktır.

Öz Başlığı [Öz Başlık ]
Calibri 12 punto, kalın, sola yaslı, lacivert renginde, alt boşluk 6 punto olacak [Öz Başlık ]

Öz 10 Calibri 10 punto, yatık, iki yana yaslı olarak yazılacaktır. Türkçe olarak hazırlanacak olan öz bir paragraf olarak hazırlanacak ve en çok 1000 harften oluşacaktır. Öz içinde formül, özel karakter ve semboller kullanılmamalıdır. [Öz]
Anahtar Sözcükler [Anahtar Sözcükler]
Özün altında yer alacak, 10 punto Calibri ve italik olacak. Anahtar Sözcükler koyu ve italik olacak.
Örneğin: Anahtar sözcükler: Veri madenciliği, Veri,
Abstract [Öz Başlık ]
Abstract Calibri 10 punto, yatık, iki yana yaslı olarak yazılacaktır. İngilizce olarak hazırlanacak olan öz bir paragraf olarak hazırlanacak ve en çok 1000 harften oluşacaktır. İngilizce içinde formül, özel karakter ve semboller kullanılmamalıdır. [Öz]
Keywords
Abstract’ın altında yer alacak, 10 punto Calibri ve italik olacak. Keywords koyu ve italik olacak.
Örneğin: Keywords: Data mining, Data [Anahtar Sözcükler]

Başlıklar
Makale içinde üçüncü basamağa kadar başlık kullanılabilir. Bunlara ilişkin bilgiler şöyledir:
Ana Başlık: Calibri 12 punto, kalın, sola yaslı ve asılı, lacivert renginde, alt boşluk 6 punto olacak [Ana Başlık ]
Başlık: Calibri 11 punto, kalın, sola yaslı ve asılı, lacivert renginde, alt boşluk 6 punto olacak [Başlık ]
Alt Başlık: Calibri 10 punto, kalın, sola yaslı ve asılı, lacivert renginde, alt boşluk 6 punto olacak [Alt Başlık ]
Bunların dışında kullanılacak başlıklar Calibri 10 punto, kalın ve italik, sola yaslı ve asılı, siyah renginde, alt boşluk 6 punto olacak. [Eğik Başlık]
Makale Gövdesi
Makale gövdesi iki sütun halinde hazırlanacaktır. Sütün genişlikleri eşit olacaktır. Sütunlar arasındaki boşluk 5 mm olacaktır.
Calibri 10 punto, normal, iki yana yaslı ve siyah renginde, alt boşluk 6 punto olacak [Normal]
Şekil yazısı
Şeklin altında ve ortalı olacak. 9 punto Calibri. “Şekil ve şekil sayısı” yazısı koyu olacak. [Şekil]
Örneğin: Şekil-1: Şekil açıklaması
Çizelge yazısı
Çizelgenin üstünde ve ortalı olacak. 9 punto Calibri koyu. Çizelge yazısı koyu olacak.
Örneğin : Çizelge-1: Çizelge açıklaması

Kaynakça
Kaynak numarası ve kaynak 9 P Times New Roman, önce yazarın soyadı, ardından adının ilk harfi yazılacak. Yayın adı italik olarak yazılacak. Daha sonra yayın yeri ve tarihi yazılacak
Örneğin :
[1] Schaffer, R. L., Mulekar, M. , Mcclave, J. T. Probability and Statistics for Engineers, 2010, pp. 170-172.

Genel Kurallar
Kısaltmalar: Makale içinde yapılacak kısaltmalar, ilk karşılaşıldığı yerde yapılmalıdır. Örneğin Akıllı Taşıt Sistemleri (ATŞ). Toplumun bildiği kısaltmalar doğrudan kullanılabilir. Örneğin İTÜ
Kaynaklar: Metin içinde atıfta bulunulan kaynağın numarası tümcenin sonunda köşeli parantez içinde verilmelidir. Örneğin E. Adalı ve ark. Tarafından yapılan çalışmada ilgili sonuçlara varılmıştır [1]. Makale içinde kaynak numaraları sıralı olmalıdır. Kaynakça makalenin sonunda oluşturulacaktır.
Formüller: Makale içinde yer alan formüller için numara verilmelidir. Formülün numarası, sağ yanda parantez içinde verilmelidir. Örneğin
Y= ax² + bx + c (1)
Üs ve indisler: Üs ve indisler, matematik formüllerde yazıldığı biçimde yazılmalıdır. Örneğin x², x_i
Birimler: Makale içinde yalnızca SI (MKSA) birim sistemi kullanılmalıdır. Ancak zorunlu durumlarda bu birimlerin dışındaki birimler ikinci birim olarak kullanılabilir. Birimler için kullanılacak olan kısaltmalar uluslararası SI kısaltmaları olmalıdır. Örneğin Kilo: K, Metre: m, Saniye: s, Akım: A (Lütfen saniye için sn kısaltması kullanmayınız)
Alt/Üst Bilgi: Makale içinde alt ve üst bilgi kesinlikle kullanılmayacaktır.
Şekil/Resim: Şekil ve resimler makalede atıf yapıldıktan sonra en yakın alana yerleştirilmelidir. Şekil/Resim numaralı sıralı verilmelidir. Makalede atıf yapılmayan bir şekil veya resim olmamalıdır. Figür değil Şekil yazılmalıdır.
Çizelge: Çizelgeler makalede atıf yapıldıktan sonra en yakın alana yerleştirilmelidir. Makale numaralı sıralı verilmelidir. Makalede atıf yapılmayan bir çizelge olmamalıdır. Tablo değil çizelge yazılmalıdır.
Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisinin ana amacı bilişim alanında özenli Türkçeyi geliştirmektir. Bu nedenle Türkçe makalelerde özenli Türkçe kullanılması gerekmektedir. Buna ek olarak Türkçe bildirilerin İngilizce Abstract ve keywords dışında kalan kısımlarında aşağıda açıklanan kurallara uyulması zorunludur.
Sayıların ondalık kısımları virgülle ayrılmalıdır. Örneğin 25,33
Virgül öncesi 0 (sıfır) yazılmalıdır. Örneğin 0,23
Yüzde işareti sayıdan önce yer almalıdır. Örneğin %25
Makalenin Türkçe ve İngilizce kısımlarında yazım yanlışları düzeltilmelidir. Yayın Kurulu, makale içindeki terimleri değiştirebilir. Gerektiğinde tümceyi düzenleyebilir.

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi Etik İlkeleri

Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi yayın etiğini en yüksek düzeyde uygulamayı ve yayın etiğinin aşağıdaki ilkelerine uymayı taahhüt eder. Bu bağlamda, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıda belirtilen etik sorumlulukları benimsemesi beklenmektedir. Bu ilkeler Committee on Publication Ethics (COPE), Council of Science Editors (CSE), World Association of Medical Editors (WAME) ve International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) adlı kuruluşların dergi editörleri için geliştirdikleri öneri ve kılavuzlar temel alınarak hazırlanmıştır..
Bu kapsamda Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi COPE Yayın Etiği Komitesi tarafından hazırlanmış olan Yürütme Kılavuza (Code of Conduct) ve Uygulama Rehberi (Principles of Transparency and Best Practice) uygun davranmayı taahhüt eder. Editörler için COPE Rehberi’ne (Cope Guidance for Editors) uyulması editörlerin görevi kapsamında olup, Hakemler için Etik Rehberi (COPE Ethical Guidelines for Peer Reviewers) dergi hakemlerimiz tarafından uyulması zorunludur.
TBV Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisinde editör olarak görev alanlar, hakemler ve dergiye makale gönderen yazarlar aşağıda açıklanan etik kurallara uymayı kabul ederler.
Bir Makalede Uyulması Gereken Temel Etik Kurallar
• Uydurma: Araştırma sırasında elde edilmeyen verileri, elde edilmiş gibi göstermedir.
• Çarpıtma: Araştırma sonuçlarını istenen biçime getirmek amacıyla araştırma kayıtlarında, kullanılan aygıtlarda ve işlemlerde değişiklik yapma eylemidir.
• Aşırma: Başkalarının geliştirdiği yöntemleri, verileri, yazıları ve şekilleri geliştirenlerine atıf vermeden kullanma eylemidir.
• Korsanlık: Yayımlanmış bir yayının tümünü veya bir bölümünü kaynak göstermeden veya yazarının onayını almadan kendi yayını gibi yeniden yayımlama eylemidir.
• Çoğaltma: Aynı araştırma sonuçlarını aynı anda birden fazla dergiye yayımlanması amacıyla göndermek ve yayımlatmak eylemidir. Bir çalışma, geliştirme aşamasında birden fazla ortamda ve değişik dillerde sunulabilir. Bu durumda önce yayımlandığı yer belirtilmek ve editöründen izin almak koşulu ile makale olarak yayımlanabilir.
• Dilimleme: Tek bir araştırmanın sonuçlarını bölerek birden fazla yayın hâlinde sunma eylemidir.
• Yazar haklarında yanıltma: Bir araştırmaya katkısı olmayan bir kişinin adını ekleme veya katkısı olan bir araştırmacının adını yazmama ya da yazarların ad sıralarını katkılarına uygun olmayan biçimde yazma eylemleridir.
• Desteği gizleme ve taraflı yayınlar: Ticari kuruluşlar tarafından desteklenen araştırmaları, ticari kuruluşun adını vermeden tarafsız bir yayın gibi sunma eylemidir.
• Taraflı kaynaklar: Bir araştırmaya ilişkin yayının kaynaklar bölümünde, yalnız çalışmayı olumlu yönde destekler nitelikteki çalışmaları göstermek, desteklemez nitelikte olanlara kaynakların içinde yer vermemek dolayısıyla kaynakları taraflı olarak seçmek eylemidir.
Editörlerin Uyması Gereken İlkeler
Dergi editörlerinden, aşağıdaki ilkelere uymaları beklenmektedir.
• Tarafsızlık ve Yayıncıya İlişkin Özgürlük: Editörler gönderilen makaleyi Derginin alan ve kapsamına uygunluk, çalışmanın önemi ve özgünlüğünü dikkate alarak değerlendirirler. Editörler makaleyi hazırlayanlar yazarların ırk, cinsiyet, cinsel yönelim, etnik köken, uyruk veya politik görüşlerini dikkate almazlar. Düzeltme ya da yayınlama kararına Dergi editör kurulu dışında diğer kişi ve kuruluşlar etki edemez. Editörler yayımlanan Dergi sayılarının okuyucuya, araştırmacıya, uygulayıcıya ve bilimsel alana katkıda bulunmasına ve özgün nitelikte olmasına özen gösterir.
• Bağımsızlık: Editörler (Editör ve Yardımcı Editörler) ile yayıncı arasındaki ilişki editör bağımsızlığı ilkesini temel almaktadır. Editörler ve yayıncı arasındaki yazılı anlaşmaya göre, editörlerin tüm kararları yayıncıdan ve dergi sahibinden bağımsızdır. Editörler dergi politikası, yayım kuralları ve seviyesine uymayan eksik ve hatalı makaleleri hiçbir etki altında kalmadan reddederler.
• Gizlilik: Editörler gönderilen bir makaleyle ilgili bilgileri sorumlu yazar, hakemler ve yayın kurulu dışında başka herhangi biriyle paylaşmazlar. En az iki hakem tarafından değerlendirilen makalelerin çift taraflı kör hakemlik sistemine göre değerlendirilmesini sağlar. İki hakem sonuç üzerinde uzlaşamaz ise makale değerlendirilmek üzere üçüncü bir hakeme gönderilir. Hakemlerin kimlikleri gizli tutulur.
• Bilgilendirme ve Görüş Ayrılıkları: Editörler veya yayın kurulu üyeleri, yazarların açık yazılı izni olmaksızın kendi araştırmalarında, Dergiye gönderilen ancak henüz yayımlanmamış olan makaledeki bilgileri kullanamazlar. Editörler kabul ya da reddettiği makalelerle ilgili çıkar çatışması içerisinde olmamalıdır.
• Basım Kararı: Editörler yayımlanmak üzere kabul edilen tüm makalelerin, alanında uzman olan en az iki hakem tarafından değerlendirmesini sağlarlar. Editörler dergiye gönderilen makalelerden hangilerinin yayımlanacağına; söz konusu çalışmaların geçerliliğine, araştırmacılara ve okurlara olan katkı ve önemine, hakemlerin yorumlarına ve yasal koşullara göre karar vermekle sorumludurlar. Editörler makaleleri kabul etmek ya da reddetmek sorumluluk ve yetkisine sahiptir. Dolayısıyla sorumluluk ve yetkisini yerinde ve zamanında kullanmak zorundadırlar.
• Etik Kaygılar: Editörler sunulan bir makaleye veya yayımlanmış makaleye ilişkin etik kaygılar ortaya çıktığında gerekli önlemleri almakla yükümlüdürler. Nitekim fikri mülkiyet haklarından ve etik ilkelerden ödün vermeden iş süreçlerine devam ederler. Editörler etik kaygılar oluşması durumunda COPE Rehberi’ne uygun davranırlar. Etik sorunların önemli olması durumunda düzeltme, geri çekme yoluna gidilir veya konu ile ilgili endişeler dergide yayımlanabilir.
• Dergi Kurullarıyla İşbirliği: Editörler Danışma Kurulu üyelerinin tümünün yayın politikalarına ve yönergelerine uygun olarak süreçleri ilerletmesini sağlar; Danışma Kurulu üyelerine yayın politikaları hakkında bilgi verir. Danışma Kurulu üyelerinin çalışmalarını bağımsız olarak gerçekleştirmelerini sağlar. Yeni Danışma Kurulu üyelerinin katılmasını sağlar. Değerlendirme için Danışma kurulu üyelerinin uzmanlığına uygun çalışmaları göndermelidir. Danışma Kurulu ile düzenli olarak etkileşime geçer
Yazarların Uyması Gereken İlkeler
Yazarlardan, aşağıdaki ilkelere uymaları beklenmektedir.
• Makale Kapsamı: Özgün araştırmanın yazarları, yapılan çalışmanın ve sonuçların doğru bir şekilde sunulmasını ve ardından çalışmanın öneminin tarafsız bir şekilde tartışılmasını sağlamalıdır. Makale yeterli ayrıntı ve kaynakları içermelidir.
• Veri Erişimi ve Saklanması: Yazarların çalışmalarının ham verilerini saklamaları gerekmektedir. Gerektiğinde, dergi tarafından istenmesi durumunda editör incelemesi için sunabilmelidirler.
• Özgünlük ve Aşırma: Yazarlar tamamen özgün eserleri göndermelidirler ve başkalarının çalışmalarını veya sözlerini kullanmışlarsa, bu uygun şekilde alıntılanmış olmalıdır. Aşırma tüm biçimlerinde etik olmayan yayıncılık davranışını oluşturur ve kabul edilemez. Bu nedenle dergiye makale gönderen tüm yazarlardan benzerlik oranı(Kaynakça hariç olmak üzere en fazla %15 benzerlik) raporu istenmektedir.
• Birden çok, Yinelenen, Yedekli veya Eşzamanlı Gönderim / Yayın: Yazarlar başka bir dergide daha önce yayınlanmış bir makaleyi değerlendirilmek için göndermemelidir. Bir makalenin birden fazla dergiye aynı zamanda sunulması etik olmayan yayıncılık davranışıdır ve kabul edilemez.
• Makalenin Yazarlığı: Yalnızca çalışmaya katkısı olan kişilerin adları yazar olarak yazılmalıdır. Yazarlık ölçütleri şu şekildedir; (i) tasarım, uygulama, veri toplama veya çözümleme aşamalarına katkı sağlamıştır (ii) yazıyı hazırlamış veya önemli bilgi katkısı sağlamış veya eleştirel olarak değerlendirmiş veya (iii) makalenin son halini görmüş, onaylamış ve yayımlanmak üzere teslim edilmesini kabul etmiştir. Sorumlu yazar tüm yazarların (yukarıdaki tanıma göre) yazar listesine katılmasını sağlamalı ve yazarların makalenin son halini gördüklerini ve yayınlanmak üzere sunulmasını kabul ettiklerini beyan etmelidir. Derginin editör kurulu üyelerinin yazarı olduğu makaleler olabildiğince en az sayıda kabul edilir. Bu durumda mutlaka kör hakemlik kuralları işletilir.
• Beyan ve Çıkar Çatışmaları: Yazarlar mümkün olan en erken aşamada (genellikle makale gönderimi sırasında bir bildirme formu sunarak ve makaleye bu açıklamayı dâhil ederek) çıkar çatışmalarını belirtmelidirler. Çalışma için tüm mali destek kaynakları beyan edilmelidir (varsa hibe/fon numarası veya diğer referans numarası dâhil).
• Hakem Değerlendirme Sürecine Katılma: Yazarlar hakem değerlendirme sürecine katılmakla yükümlüdürler ve editörlerin ham veri isteklerine, açıklamalara ve etik onayının kanıtlarına ve telif hakkı izinlerine derhal yanıt vererek tam olarak iş birliği yapmakla yükümlüdürler.
• Yayımlanan Eserlerde Temel Hatalar: Yazarlar yayımlanan çalışmalarında önemli yanlışlıklar gördüklerinde, dergi editörlerini veya yayıncılarını derhal bilgilendirmek zorundadırlar. Ayrıca makaleyi yayımdan çıkarmak veya bir düzeltme yazısını (erratum) göndermek için dergi editörleriyle veya yayıncılarıyla işbirliği yapmakla yükümlüdür. Editörler veya yayıncı, yayımlanan bir çalışmanın önemli bir yanlışlık içerdiğini başkalarından öğrenirse, yazarın makaleyi derhal düzeltmesini veya makale içeriğindekilerin doğruluğuna ilişkin kanıt sunmasını ister. Bunlar yerine getirilmez ise makalenin kaldırılması yönünde davranır.
Hakemlerin Uyması Gereken İlkeler
Hakemlerden, aşağıdaki ilkelere uymaları beklenmektedir.
• Hakemler değerlendirmeyi verilen süre içinde tamamlayabilecekse, bu sorumluluğu almalıdır. Kasıtlı bir gecikmeye neden olmamalıdır. Ek süre gerekiyorsa, bunu Dergiye derhal bildirmelidir.
• Gizlilik kurallarına sadık kalınmalıdır. Değerlendirme sırasında ve sonrasında Dergide yayımlananın dışında, hakemlikle ilgili bilgiler açıklanmamalıdır.
• Değerlendirme sırasında elde edilen bilgi, hakemin veya herhangi bir organizasyonun çıkarları için ya da başkalarının aleyhine kullanılmamalıdır.
• Tüm potansiyel çıkar çatışmaları (kişisel, finansal, profesyonel, siyasi veya dini) dergiye önceden bildirilmelidir. Bu durum hakemlik talebinin kabulünden sonra ortaya çıksa bile, dergi ile mutlaka görüşülmelidir.
• Değerlendirme, işin gereğine uygun olarak yapılmalı ve kişisel ve profesyonel önyargılardan uzak durulmalıdır.
• Değerlendirmelerde nesnel ve yapıcı olunmalıdır. Yazara, makalesini iyileştirebilmesi için geri bildirim sağlanmalıdır.
• Derginin izni olmadan, yazarlarla doğrudan iletişime geçilmemelidir.
• Makale derginin talimatları, politikaları vs. dikkate alınarak okunmalı ve değerlendirilmelidir. Açık olmayan ya da eksik bir bilgi varsa, dergi ile iletişime geçilmelidir.
• Değerlendirme sürecinin herhangi bir aşamasında çalışma ile ilgili etik olmayan bir durumla karşılaşılırsa veya araştırma ile ilgili bir suiistimalden şüphelenilirse, dergi bu durumdan haberdar edilmelidir.
Hakemler aşağıda belirtilen durumlarda değerlendirmeyi reddetmelidir.
• Hazırlık aşamasında olan veya başka bir dergide yayınlanması söz konusu olan bir çalışmaya çok benzer bir başka eserin değerlendirilmesi istenirse.
• Derginin hakemlik biçimi ile ilgili sorunlar varsa (örneğin, açık değerlendirme söz konusu ise ve hakemlerin kimlikleri yazarlara açıklanıyorsa).
Hakemleri, değerlendirme formunu hazırlanırken aşağıdaki hususlara dikkat etmelidirler.
• Geri bildirim konusunda derginin yönergelerine uyulmalıdır.
• Editörlerin sonuç kararlarını verirlerken adil olabilmelerini sağlamak amacıyla hakemler eleştirilerde çok net olunmalı ve uygun gerekçeler sunulmalıdırlar.
• Çalışmanın yazarın emeği olduğu unutulmamalı ve makale hakemin tercih ettiği biçimde baştan yazılmamalıdır.
• Türkçe konusunda duyarlı olunmalıdır.
• Geri bildirim titizlikle yapılmalıdır.
• Çalışmada adı geçen başka yazarlarla ilgili olumsuz yorumlarda bulunulmamalıdır.
• Editör için yapılan yorum ve tavsiyeler tutarlı olmalıdır.
• Yazarın görmeyeceği düşünülerek iftira ve suçlamalar içeren yorumlar yazılmamalıdır.

Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi Yayın Politikası

Türkiye’de Bilgisayar Mühendisliği, Yazılım Mühendisliği, Bilgisayar Bilimleri ve Bilişim Sistemleri adıyla kurulmuş yaklaşık 180 bölüm bulunmaktadır. Bu bölümlerin başkanları, “Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanları” (BMBB) Kurulu adıyla 1995 yılından başlayarak her yıl en az bir kez toplanmaktadırlar. BMBB Kurulu 2004 yılında aldığı bir kararla “TBV Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği” adında hakemli bir bilimsel dergi 2005 yılında yayımlanmaya başlatmıştır.

İlgili toplantıda derginin amaçları şöyle belirlenmiştir:
• Bilgisayar bilimleri ve mühendisliği alanında yapılan özgün araştırma sonuçlarını yayımlamaktır.
• Dergi makalelerin Türkçe yayımlanmasını teşvik ederek, bilişim alanında Türkçe bilim dilinin geliştirilmesini amaçlar.
• Türkçe bilmeyen yabancı yazarların makalelerini İngilizce yayımlamayı kabul eder.
• Türkçe makalelerin başlık ve özlerini İngilizce olarak yayımlar.

Makale Türleri
Dergiye aşağıdaki türlerdeki makaleler kabul edilmektedir:
• Araştırma makalesi: Özgün bir araştırmayı sonuçlarıyla birlikte sunan makale,
• Derleme makale: Bilgisayar bilimleri ve mühendisliği alanında, belli bir konuda yeterli sayıda bilimsel makaleyi tarayıp, özetleyen, değerlendirme yapan ve bulguları yorumlayan makale,
• Endüstriyel makale: Bilgisayar bilimleri ve mühendisliği alanında, endüstride yapılan araştırma ve geliştirilen yeni ürün veya teknolojilerin açıklandığı makale,
• Tez çalışması: Lisansüstü düzeyde yapılan özgün bir tez çalışmasının genişletilmiş özetini içeren yazı,
• Kitap yorumu: Bilgisayar bilimleri be mühendisliği alanında yayımlanmış yeni bir kitabın tanıtılması ve değerlendirilmesi.

Dergiye gönderilebilecek makaleler aşağıda belirtilen alanlarda olabilir. Zaman içinde yeni araştırma konuları eklenebilir.
Algoritmalar Doğal dil işleme Sağlık bilgi sistemleri
Atanmış dizgeler Hesaplama kuramı Şifreleme ve kişisellik
Bilgisayar ağları İnsan makine etkileşimi Sinyal işleme
Bilgi ve bilgisayar güvenliği İşletim Sistemi Soru ve Yanıtlama Dizgeleri
Bilgi çekme Makine öğrenmesi Sosyal ağlar
Bilgisayarlı görü Nesnelerin İnterneti Veri bilimi
Bilgisayar mimarisi Oyunlar Veri madenciliği
Bulut bilişim Örüntü tanıma Yapay zeka
Bulanık mantık Programlama dilleri Yazılım mühendisliği
Büyük veri ve çözümlemesi Robotlar ve uygulamaları Yüksek başarımlı hesaplama

Makale Kabul Süreci
Dergiye gönderilen makalelerin kabul süreci şu aşamalardan oluşmaktadır:
1. Gönderilen her makale ilk aşamada en az iki hakeme gönderilmektedir.
2. Hakem ataması, dergi editörleri tarafından yapılmaktadır. Derginin hakem havuzunda yaklaşık 200 hakem bulunmaktadır ve bu hakemler ilgi alanlarına göre sınıflandırılmıştır. Her hakeme ilgilendiği konuda makale gönderilmektedir. Hakem seçimi çıkar çatışmasına neden olmayacak biçimde yapılmaktadır.
3. Hakemlere gönderilen makalelerde yazar adları kapatılmaktadır.
4. Hakemlere bir makalenin nasıl değerlendirileceği açıklanmaktadır. Makale, özgünlük, bilimsel önemi, kaynaklarının kalitesi ve yeterliliği, yazım kalitesi, konunun güncelliği ve dergiye uygunluğu açısından değerlendirmeleri istenir.
5. İki hakemin olumlu görüş bildirdiği makaleler editörler tarafından benzerlik incelemesinden geçirilir. Makalelerdeki benzerliğin %15’ten küçük olması beklenir. İki hakemin görüşü uyuşmuyor ise makale bir başka hakeme daha gönderilir
6. Tüm aşamaları geçmiş olan bir bildiri dil ve sunuş açısından editör tarafından incelenir ve gerekli düzeltme ve iyileştirmeler yapılır. Gerekirse yazarlara durum bildirilir.

Özenli Türkçe Kullanımı
Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi’nin temel amaçlarından birisi, bilişim alanında Türkçe yayınlara olanak sağlamak ve bilişim alanında Türkçe deyim ve terimleri kazandırmaktır. Bu nedenle Hakemler tarafından kabul edilen ancak özenli Türkçe kullanılmayan ve editör tarafından düzeltilmesi olanaksız görülen makaleler dergide yayımlanmaz. Hakemlerin kabul ettiği bildirilerin Türkçe açısından incelenmesi ve değerlendirilmesi Türkçe Dil Editörü tarafından yapılmaktadır.

Makale Kalıbı
Bir makalenin hazırlanmasına ilişkin yazım kalıbı (formatı) ayrıntılı biçimde yazarlara duyurulmaktadır. Ayrıca yazarlara kolaylık olması için bu kalıp kendilerine sunulmaktadır. Dergiye gönderilen makalelerin Dergi yazım kalıbına uygun olup olmadığı incelenmektedir. Editör tarafından düzeltilebilecek uyumsuzluklar, editör tarafından düzeltilmektedir, düzeltilemeyen bildirilerin düzeltilmesi yazarlardan istenmektedir.

Yayın Sıklığı
Dergi Haziran ve Aralık aylarında olmak üzere yılda iki sayı olarak yayımlanır. Derginin ilk 7 sayısı basılı olarak ve Derginin web sayfasında yayımlanmıştır. Daha sonraki sayılar DergiPark’ta yayımlanmaktadır.