Araştırma Makalesi

Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması

Sayı: Advanced Online Publication 6 Şubat 2026
PDF İndir
TR EN

Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması

Öz

Bu çalışmada, yapay sinir ağı (ANN) kullanılarak normositik hipokromik anemi (NHA), normositik normokromik anemi (NNA), demir eksikliği anemisi (IDA) ve sağlıklı vakaları ayırt etmek için kapsamlı bir sınıflandırma modeli geliştirilmiştir. İlk olarak, eksik, hatalı ve yinelenen kayıtlar ortadan kaldırılarak veri ön işleme gerçekleştirildi ve veri kümesi boyutu 10.733'ten 1.033 örneğe indirildi. Isolation Forest algoritması ile aykırı değer tespiti gerçekleştirildi ve 966 temiz örnek elde edildi. Ardından, Robust Scaler yöntemi kullanılarak veri normalizasyonu uygulandı. Bir giriş katmanı, dört gizli katman ve bir çıkış katmanına sahip bir ANN modeli, Optuna hiperparametre optimizasyonu ile optimize edildi. Önerilen model %95,36 doğruluk, %95,39 F1 puanı ve 93,71 Matthews Korelasyon Katsayısı (MCC) elde etti. Ayrıca, model hem PR AUC (%99,26) hem de ROC AUC (%99,71) altında yüksek alan puanları elde ederek güçlü sınıflandırma yeteneğini doğruladı. Farklı anemi türleri arasında modelin etkinliğini değerlendirmek için sınıf bazında performans da analiz edildi. Ek olarak, ANN performansını etkileyen en etkili özellikleri belirlemek için Permütasyon Özellik Önem analizi kullanıldı. Son olarak, önerilen yaklaşımın pratik kullanılabilirliğini göstermek için web tabanlı bir uygulama geliştirildi ve kullanıma sunuldu. Sonuçlar, önerilen ANN çerçevesinin anemi alt tiplerinin sınıflandırılması için sağlam ve doğru bir çözüm sağladığını ve klinik karar destek sistemlerine etkili bir şekilde entegre edilebileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çalışma kapsamında Etik Kurul veya Etik Beyannameye ihtiyaç duyulmaktadır.

Kaynakça

  1. Yaswanth, M. Prasad, R. G. S. Mahesh, P. Mudgal, H. ve Chawla, P. “Predictive Modelling of Anaemia Using Clinical and Laboratory Data,” in 2024 2nd International Conference on Advances in Computation, Communication and Information Technology (ICAICCIT), IEEE, 2024, pp. 906–911. doi: 10.1109/ICAICCIT64383.2024.10912219.
  2. Hong, J. S. Loy, G. Sivaharan, A. Sillito, S. Nandhra, S. ve El-Sayed, T. “Anaemia Prevalence, Characterisation, and Clinical Impact in Intermittent Claudication.” 2025.
  3. Jaher, S. Elglali, B. Sammat, L. ve Saed, S. “Prevalence of Anemia in Chronic Kidney Disease (CKD) Patients on Conservative Treatment in Benghazi- 2022,” Sci. J. Univ. Benghazi, vol. 35, no. 2, Dec. 2022, doi: 10.37376/sjuob.v35i2.3816.
  4. Purvi, C. ve ark., “CKD-Induced Anemia Revisited: Interplay of inflammation, Iron, and Novel Therapies,” Int. J. Res. Pharmacol. Pharmacother., vol. 14, no. 3, pp. 269–276, Jul. 2025, doi: 10.61096/ijrpp.v14.iss3.2025.269-276.
  5. Reddy,K.S. Mazher,N. Katun, H. ve Saadhana K., “Clinicopathological Profiles of Anemia in Children of 6 Months to 17 Years Age,” IAR J. Med. Surg. Res., vol. 3, no. 6, pp. 11–14, Dec. 2022, doi: 10.47310/iarjmsr.2022.V03i06.03.
  6. Yıldız, T.K. Yurtay, N. ve Öneç, B. “Classifying anemia types using artificial learning methods,” Eng. Sci. Technol. an Int. J., vol. 24, no. 1, pp. 50–70, Feb. 2021, doi: 10.1016/j.jestch.2020.12.003.
  7. Pullakhandam S. ve S. McRoy, “Classification and Explanation of Iron Deficiency Anemia from Complete Blood Count Data Using Machine Learning,” BioMedInformatics, vol. 4, no. 1, pp. 661–672, Mar. 2024, doi: 10.3390/biomedinformatics4010036.
  8. Zemariam A. B. ve ark., “Employing supervised machine learning algorithms for classification and prediction of anemia among youth girls in Ethiopia,” Sci. Rep., vol. 14, no. 1, p. 9080, Apr. 2024, doi: 10.1038/s41598-024-60027-4.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

6 Şubat 2026

Yayımlanma Tarihi

6 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2025

Kabul Tarihi

31 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Bal, F., & Albayrak, A. (2026). Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, Advanced Online Publication, 95-106. https://doi.org/10.54525/bbmd.1783206
AMA
1.Bal F, Albayrak A. Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması. bbmd. 2026;(Advanced Online Publication):95-106. doi:10.54525/bbmd.1783206
Chicago
Bal, Fatih, ve Ayça Albayrak. 2026. “Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, sy Advanced Online Publication: 95-106. https://doi.org/10.54525/bbmd.1783206.
EndNote
Bal F, Albayrak A (01 Şubat 2026) Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi Advanced Online Publication 95–106.
IEEE
[1]F. Bal ve A. Albayrak, “Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması”, bbmd, sy Advanced Online Publication, ss. 95–106, Şub. 2026, doi: 10.54525/bbmd.1783206.
ISNAD
Bal, Fatih - Albayrak, Ayça. “Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. Advanced Online Publication (01 Şubat 2026): 95-106. https://doi.org/10.54525/bbmd.1783206.
JAMA
1.Bal F, Albayrak A. Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması. bbmd. 2026;:95–106.
MLA
Bal, Fatih, ve Ayça Albayrak. “Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, sy Advanced Online Publication, Şubat 2026, ss. 95-106, doi:10.54525/bbmd.1783206.
Vancouver
1.Fatih Bal, Ayça Albayrak. Optimize Edilmiş Yapay Sinir Ağı Modeli ile Anemi Türlerinin Çoklu Sınıflandırılması. bbmd. 01 Şubat 2026;(Advanced Online Publication):95-106. doi:10.54525/bbmd.1783206