Okul Psikolojik Danışmanlarının Yaşam Kalitesi ve Psikolojik Danışma Öz-Yeterliği Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı; okul psikolojik danışmanlarının yaşam kalitesi ve psikolojik danışma öz-yeterliği düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesidir. Ruh sağlığı çalışanlarında yaşam kalitesinin önemli bileşeni eşduyum yorgunluğu bu çalışmada ayrıntılı incelenmiştir. İlişkisel desenle tasarlanan bu nicel araştırmanın katılımcıları, 2021-2022 eğitim öğretim yılında çeşitli okul kademelerinde görev yapmakta olan kolay ulaşılabilir örneklemeyle ulaşılmış 208 okul psikolojik danışmanından oluşmaktadır. Araştırmanın veri toplama aşamasında “Kişisel Bilgi Formu”, “Çalışanlar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği (ÇYKÖ)” ve “Psikolojik Danışma Öz-Yeterlik Ölçeği (PDÖÖ)” kullanılmıştır. Veriler normal dağıldığından dolayı Pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi, bağımsız örneklemler t Testi, ANOVA ve LSD Post Hoc teknikleri kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, okul psikolojik danışmanlarında psikolojik danışma öz-yeterliği ile eşduyum yorgunluğu arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif bir ilişki vardır. Ayrıca eşduyum yorgunluğu ve psikolojik danışma öz-yeterliği puanları cinsiyete ve lisansüstü eğitim değişkenlerine göre anlamlı bir şekilde farklılaşmazken; kıdem değişkenine göre anlamlı olarak farklılaşmaktadır. Ortaya çıkan bulgular, ilgili araştırmalar ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Eşduyum yorgunluğu
• okul psikolojik danışmanı
• psikolojik danışma öz-yeterliği
• yaşam kalitesi

The Examining of School Counselors' Quality of Life and Counseling Self-Efficacy Levels

Abstract

This study aims to examine the quality of life and counseling self-efficacy levels of school psychological counselors in terms of various variables. Compassion fatigue, a significant component of the quality of life for mental health workers, was thoroughly investigated in this research. This quantitative study was designed using relational (correlational) survey model. 208 school counselors who worked at different school levels in the 2021–22 academic year made up the study's participants. They were chosen using the convenience sampling technique. During the data collection phase of the study, The Personal Information Form, The Professional Quality of Life Scale, and The Psychological Counseling Self-Efficacy Scale were used. Parametric tests were used because the data were typically distributed. So Pearson product-moment correlation analysis and regression analysi, independent samples t-test and ANOVA (post hoc) techniques were used. The results of this research indicate that counseling self-efficacy and compassion fatigue in school counselors have a negative relationship. In addition, compassion fatigue and psychological counseling self-efficacy scores do not differ according to gender and post-graduate degree variables but differ significantly according to the professional seniority variable. The findings of the study were reviewed in relation to related research.

Keywords

• Compassion fatigue
• counseling self-efficacy
• psychological counselor
• quality of life

Kaynakça

1. Aslan, H., Erci, B., & Pekince, H. (2022). Relationship between compassion fatigue in nurses, and work related stress and the meaning of life. Journal of Religion and Health, 61, 1848–1860.
2. Aydemir, A. (2021). Psikolojik danışmanların mesleki tatmin, tükenmişlik ve merhamet yorgunluğu düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (Tez No. 699760) [Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi-Samsun]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
3. Aydın, F., & Odacı, H. (2020). School counsellors’ job satisfaction: What is the role of counselling self-efficacy, trait anxiety and cognitive flexibility? Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 1–14.
4. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215.
5. Bandura, A. (1986). Social foundation of thought and action: A social cognitive theory. Prentice Hall.
6. Bandura, A. (1995). Self-efficacy in changing societies. In Bandura, A. (ed.) Exercise of personal and collective efficacy in changing societies, 1–45. Cambridge University Pres.
7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W.H. Freeman.
8. Basch, M. F. (1983). Empathic understanding: a review of the concept and some theoretical considerations. Journal of the American Psychoanalytic Association, 31(1), 101-126.

9. Belgi, S. (2016). Lisede çalışan rehber öğretmenlerin öz yeterlik algıları ve mesleki tükenmişliklerinin incelenmesi (Tez No. 429715) [Yüksek lisans tezi. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
10. Bodenhorn, N., & Skaggs, G. (2005). Development of the school counselor self-efficacy scale. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 38, 14-29.
11. Bozgeyikli, H. (2011). Observation of Turkish school counsellor’s life quality. International Journal of Academic Research, 3(4), 326-332.
12. Bozgeyikli, H. (2012). Self efficacy as a predictor of compassion satisfaction, burnout, compassion fatigue: A study on psychological counselors. African Journal of Business Management, 6(2), 646-651.
13. Burhan, S. (2021). Psikolojik danışmanlarda şefkat yorgunluğu ve ikincil travmatik stres arasındaki ilişkide psikolojik sağlamlığın aracı rolü (Tez No. 687132). [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi-İstanbul]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
14. Camadan, F., Çaylak, B., Yılmazlar, O., Yılmaz, K., & Gül Kara, S. (2017). The role of self-efficacy and burnout on the alienation of psychological counselors. Bartın University Journal of Faculty of Education, 6(3), 1309-1330.
15. Caprara, G. V., Barbaranelli, C., Steca, P., & Malone, P. S. (2006). Teachers' self-efficacy beliefs as determinants of job satisfaction and students' academic achievement: A study at the school level. Journal of School Psychology, 44, 473–490.
16. Cherniss, C. (1993). Role of professioonal sel-efficacy in the etiology and amelioration of burnout. In W. B. Schoufeli, C. Maslach, & T. Marek (Eds.), Professional burnout: Recent developments in theory and research (pp.135-149). Washington, DC: Taylor and Francis.
17. Cingi, C. C., & Eroğlu, E. (2019). Sağlık çalışanlarında merhamet yorgunluğu. Osmangazi Tıp Dergisi, 41(1), 58-71.
18. Constantine, M. G. (2002). The relationship between general counseling self-efficacy and self-perceived multicultural counseling competence in supervisees. The Clinical Supervisor, 20(2), 81-90.
19. Council for Accreditation of Counseling and Related Educational Programs. (2009). CACREP 2009 standards. https://www.cacrep.org/wp-content/uploads/2017/07/2009-Standards.pdf
20. Cresewell, J. (2011). Educational Research: Planning, Conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Pearson.
21. Demirbilek, Ö., & Uzman, Ö. (2021). 112 acil sağlık çalışanları arasında eşduyum yorgunluğu, eşduyum tatmini ve tükenmişlik- Kayseri ili örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(1), 56-69.
22. Dikmen, Y., & Aydın, Y. (2016). Hemşirelerde merhamet yorgunluğu: Ne? Nasıl? Ne yapmalı?, Journal of Human Rhythm , 2 (1), 13-21.
23. Ekşi, H., Ismuk, E., & Parlak, S. (2015). Okul psikolojik danışmanlarında iş doyumunun yordayıcısı olarak psikolojik danışma özyeterliği ve dinlenme becerileri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(2), 84-103.
24. Ender, Z., Saricali, M., Satici, S. A., & Eraslan Capan, B. (2018). Is mindful awareness effective on hope, burnout and self-efficacy regarding school counsellors in Turkey? British Journal of Guidance & Counselling, 1–16.
25. Erkan, Z. (2011). Okul psikolojik danışmanı öz-yeterliğini yordamada eğitim yaşantılarına ilişkin memnuniyetin rolü (Tez No. 306396) [Yüksek lisans tezi, Uludağ Üniversitesi-Bursa.]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
26. Estacio, R. D. (2019). The factors of compassion fatigue among guidance counsellors. Global Journal of Guidance and Counseling in Schools: Current Perspectives, 9(3), 115–130.
27. Figley, C. R. (2002). Compassion fatigue: psychotherapists' chronic lack of self care. Journal of Clinical Psychology, 58 (11), 1433-1441.
28. Figley, C. R. (Ed.). (1995). Compassion fatigue: coping with secondary traumatic stres disorder in those who treat the traumatized. New York, Brunner-Mazel.
29. Gay, L. R. (1996). Educational research: Competencies for analysis and application (fifth edition). Prentice-Hall.
30. Gentry, J. E., Baggerly, J., & Baranowsky, A. (2004). Training-as-treatment: Effectiveness of the Certified Compassion Fatigue Specialist Training. International Journal of Emergency Mental Health, 6(3): 147-155.
31. Gündüz, B. (2012). Okul psikolojik danışmanlarında yetkinlik inancı ve tükenmişlik. Educational Sciences: Theory & Practice, 12, 1761-1767.
32. Gündüz, B., & Çelikkaleli, Ö. (2009). Okul psikolojik danışmanlarında mesleki yetkinlik inancı. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 119-133.
33. Hamilton, M. (2008). Compasssion fatigue: what school counsellors should know about secondary traumatic stres. The Alberta Counsellor, 30 (1), 9-21.
34. Hiçdurmaz, D., & Arı İnci, F. (2015). Eşduyum yorgunluğu: tanımı, nedenleri ve önlenmesi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 7 (3), 295-303.
35. Hooper, C., Craig, J., Janvrin, D., Wetsel, M. A., & Reimels, E. (2010). Compassion satisfaction, burnout and compassion fatigue among emergency nurses compared with nurses in other selected inpatient specialties. J Emerg Nurs. 36, 420–427.
36. İkiz, F. E. (2010). Psikolojik danışmanların tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,11(2), 25-43.
37. Joinson, C. (1992). Coping with compassion fatigue. Nursing, 22, 116-120.
38. Kang, H. (2021). Sample size determination and power analysis using the G*Power software. J Educ Eval Health Prof., 18(17).
39. Keçe, M. (2019). Ruh sağlığı çalışanlarının öz denetim, yaşam kalitesi ve psikolojik iyi oluşlarının incelenmesi (Tez No. Erişilemedi) [Yüksek lisans tezi, Yakın Doğu Üniversitesi-Lefkoşa]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
40. Kim, H. Y. (2016). Statistical notes for clinical researchers: Sample size calculation 3. Comparison of several means using one-way ANOVA. Restor Dent Endod, 41(3), 231-234.
41. Larson, L. M. (1998). The social cognitive model of counselor training. The Counseling Psychologist, 26(2), 219-273.
42. Larson, L. M., & Daniels, J. A. (1998). Review of the counseling self-efficacy literature. The Counseling Psychologist, 26(2), 179–218.
43. Larson, L. M., Suzuki, L. A., Gillespie, K. N., Potenza, M. T., Bechtel, M. A., & Toulouse, A. L. (1992). Development and validation of the counseling self-estimate inventory. Journal of Counseling Psychology, 39(1), 105-120.
44. Lent, R.W., Hill, C. E., & Hoffman, M. A. (2003). Development and validation of the counselor activity self-efficacy scales. Journal of Counseling Psychology, 50, 97–108.
45. Maslach, C. (1976). Burned-out. Human Behaviour, 5, 197-220.
46. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout, Annual Reviews of Psychology, 52, 397-422.
47. Mathieu, F. (2012). The compassion fatigue workbook: Creative tools for transforming compassion fatigue and vicarious traumatization. Routledge/Taylor & Francis Group.
48. Negash, S., & Sahin, S. (2011). Compassion fatigue in marriage and family therapy: ımplications for therapists and clients. Journal of Marital and Family Therapy, 37(1), 1–13.
49. Özgün, M. S. (2007). Okul psikolojik danışmanlarının kişilik özellikleri ile mesleki yetkinlik beklentileri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 206433) [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi-Adana]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
50. Pamukçu, B., & Demir, A. (2013). Psikolojik danışma öz-yeterlik ölçeği Türkçe formu’nun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 5(40), 212-221.
51. Pandita, R. (2012). Correlational research. New Delhi: Web.
52. Pehlivan, T., & Güner, P. (2017). Compassion fatigue: The known and unknown. Journal of Psychiatric Nursing, 9(2), 129-134.
53. Polat, F. N., & Erdem, R. (2017). Merhamet yorgunluğu düzeyinin çalışma yaşam kalitesi ile ilişkisi: Sağlık profesyonelleri örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(26), 291-312.
54. Rossi, A., Cetrano, G., Pertile, R., Rabbi, L., Donisi, V., Grigoletti, L., Curtolo, C., Tansella, M., Thornicroft, G., & Amaddeo, F. (2012). Burnout, compassion fatigue, and compassion satisfaction among staff in community-based mental health services. Psychiatry Research, 200(2-3), 933-938.
55. Sali Bilgiç, H. (2011). Rehber öğretmenlerin (psikolojik danışmanların) öz yeterlilikleri (Tez No. 280681) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi-Konya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
56. Satıcı, B. (2014). Psikolojik danışman adaylarının psikolojik danışma öz-yeterlik algılarının mizah tarzları ve süpervizyon yaşantıları açısından incelenmesi (Tez No. 375307) [Yüksek lisans tezi, Anadolu Üniversitesi-Eskişehir]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
57. Sharpley, C.F., & Ridgway, I. R. (1993). An evaluation of the effectiveness of self-efficacy as a predictor of trainees' counseling skills performance. British Journal of Guidance and Counselling, 21, 73–81.
58. Singer, J., Cummings, C., Boekankamp, D., Hisaka, R., & T. Benuto, L. (2019). Compassion satisfaction, compassion fatigue, and burnout: A replication study with victim advocates. Journal of Social Service Research, 46(3), 313-319.
59. Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2010). Teacher self-efficacy and teacher burn out: A study of relations. Teaching and Teacher Education, 26(4), 1059–1069.
60. Stamm, B. (2002). Measuring compassion satisfaction as well as fatigue: Developmental history of the compassion satisfaction and fatigue test. C. R. Figley (ed.). Treating compassion fatigue. (107-119). Brunner Routledge.
61. Stoewen, D. L. (2020). Moving from compassion fatigue to compassion resilience Part 4: Signs and consequences of compassion fatigue. Can Vet J., 61(11), 1207-1209.
62. Tang, M., Addison, K. D., LaSure Bryant, D., Norman, R., O’Connell, W., & Stewart Sicking, J. A. (2004). Factors that influence self-efficacy of counselling students: An exploratory study. Counselor Education ve Supervision, 44(1), 70-80.
63. Taşdelen Karçkay, A. (2008). Farklı eğitim programı mezunu psikolojik danışmanların mesleki yeterlilikleri ve iş doyumlarının incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 24-35.
64. Taytaş, M. (2013). Psikolojik danışmanların yeterliklerinin incelenmesi (Tez No. 339876) [Yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi-Van]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
65. Uslu, E., & Buldukoğlu, K. (2017). Psikiyatri hemşireliğinde şefkat yorgunluğu: Sistematik derleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 9 (4), 421-430.
66. White, A. M. (2019). The Dark Side of Empathy: Empathy Predicts Burnout and Compassion Fatigue in Mental Health Professionals (Doctoral dissertation), Pace University.
67. Wu, D., Gross, B., Rittenhouse, K., Harnish, C., Mooney, C., & Rogers, F. B. (2017). A preliminary analysis of compassion fatigue in a surgeon population: Are female surgeons at heightened risk?. The American Surgeon, 83(11), 1302-1307.
68. Yam, F. C., & İlhan, T. (2016). Psikolojik danışma özyeterliği:kişilik özellikleri, kaygı düzeyleri ve geçmiş eğitim yaşantıları. Journal of International Social Research, 9(42), 1304-1313.
69. Yayla, E., & İkiz, F. E. (2017). Psikolojik danışmanların etkili nitelikleri ile danışma özyeterlik düzeyleri arasındaki ilişki. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 7(48).
70. Yeşil, A., Ergün, Ü., Amasyalı, C., Er, F., Olgun, N. N., & Aker, A. T. (2010). Çalışanlar için yaşam kalitesi ölçeği Türkçe uyarlaması geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Nöropsikiyatri Arşivi Dergisi, 47(2), 111-117.
71. Yeşilyaprak, B. (2001). Rehber öğretmenlerin iş doyumunun yordanması. Eurasian Journal of Educational Research, 3(4), 139-143.