The Difficulties Faced by Children Victims of War in the Education Process: A Study from the Perspective of Preschool Teachers

Öz

This study examines the difficulties faced by preschool teachers in Antalya, Turkey, in educating war-affected Ukrainian and Russian children. Using a case study approach, interviews with nine preschool teachers highlight challenges in language acquisition, social integration, psychological resilience, family engagement, and academic progress. The findings reveal that language barriers hinder communication and learning, while war trauma complicates children’s socialization and emotional well-being. Teachers’ efforts, including imitation techniques and group activities, were helpful but insufficient. Family involvement was often limited due to cultural and linguistic differences. Academically, children lagged behind their peers due to inadequate support programs. The study concludes with recommendations for bilingual education, trauma-informed teacher training, family-school partnerships, and inclusive pedagogical practices. It emphasizes the need for a multi-stakeholder approach involving schools, families, and policymakers to effectively integrate war-affected children into educational systems and foster their academic, social, and psychological development.

Anahtar Kelimeler

• Children victims of war
• integration
• preschool education

Savaş Mağduru Çocukların Eğitim Sürecinde Karşılaştıkları Güçlükler: Okul Öncesi Öğretmenlerinin Perspektifinden Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, Antalya'daki okul öncesi öğretmenlerinin savaştan etkilenen Ukraynalı ve Rus çocukların eğitimlerinde karşılaştıkları zorlukları incelemektedir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması yaklaşımı kullanılarak,dokuz okul öncesi öğretmeniyle yapılan görüşmeler dil edinimi, sosyal entegrasyon, psikolojik dayanıklılık, aile katılımı ve akademik ilerleme konularındaki zorlukları vurgulamaktadır. Bulgular, dil engellerinin iletişimi ve öğrenmeyi engellediğini, savaş travmasının ise çocukların sosyalleşmesini ve duygusal refahını zorlaştırdığını ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin taklit teknikleri ve grup etkinlikleri de dahil olmak üzere gösterdikleri çabalar faydalı ancak yetersiz kalabilmektedir. Kültürel ve dilsel farklılıklar nedeniyle aile katılımı genellikle sınırlı kalmıştır. Yetersiz destek programları nedeniyle çocuklar akademik olarak akranlarının gerisinde kalmıştır. Çalışma, iki dilli eğitim, travma konusunda bilgilendirilmiş öğretmen eğitimi, aile-okul ortaklıkları ve kapsayıcı pedagojik uygulamalara yönelik tavsiyelerle sonuçlanmaktadır. Savaştan etkilenen çocukların eğitim sistemlerine etkin bir şekilde entegre edilmesi ve akademik, sosyal ve psikolojik gelişimlerinin desteklenmesi için okulları, aileleri ve politika yapıcıları içeren çok paydaşlı bir yaklaşıma duyulan ihtiyaç vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Entegrasyon
• okul öncesi eğitim
• karşılaşılan güçlükler
• savaş mağduru çocuklar

Kaynakça

1. Aksoy, E. (2020). Türkiye’deki Suriyeli göçmen çocukların okullaşma durumları. Akademik Hassasiyetler, 7(14), 37-51.
2. Aydeniz, S. & Sarıkaya, B. (2021). Göçmen çocukların eğitiminde yaşanan sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin öğretmen görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 50(1), 385-404. https://doi.org/-10.37669/milliegitim.959700 Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu [UNICEF]. (2007). Çocuk hakları ve gazetecilik uygulamaları hak temelli perspektif. UNICEF Dublin Teknoloji Enstitüsü.
3. Bozkurt Polat, E., Özbey, S., Köyceğiz Gözeler, M., & Türkmen, S., (2021). Okul öncesi dönemdeki göçmen çocuklarda benlik algısı: Sosyal uyum ve beceri eğitiminin etkisi. Göç Dergisi, 8(2), 291–308. https://doi.org/10.33182/gd.v8i2.781
4. Cazares, L. R. (2009). A comparative study of average and high -achieving high school immigrant and non-immigrant students of Mexican heritage (Order No. 3368715). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (304998522). Retrieved December 8, 2024, from https://www.proquest.com/dissertations-theses/comparative-study-average-high-achieving-school/docview/304998522/se-2
5. Chikkatur, A. P. (2009). Difference matters: Race, immigration and national identity at a diverse, urban public high school (Order No. 3381509). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (304980691). Retrieved December 8, 2024, from https://www.proquest.com/dissertations-theses/difference-matters-race-immigration-national/docview/304980691/se-2
6. Crespo Sancho, C. (2009). Migration in the age of globalization: Transnationalism, identity, social class, and education of Latino families (Order No. 3356018). Available from ProQuest Dissertations & Theses Global. (305086791). Retrieved December 7, 2024, from https://www.proquest.com/dissertations-theses/migration-age-globalization-transnationalism/docview/305086791/se-2
7. Cresswell, J. (2014). Research design. Thousand Oaks: Sage publications.
8. Çakırer, Y. (2015). Göçmen çocukların şehre uyumu ve eğitim politikası. Y. Bulut (Ed.), Uluslararası göç ve mülteci sorunun çözümünde kamu yönetiminin rolü (s. 93-112) içinde. Umuttepe Yayınları.

9. Çalhan, M., & Kolukırık, S. (2020). Eğitim sistemine katılımın dayanıklılık geliştirmedeki rolü: Suriyeli göçmen çocuklar üzerine bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 49, 189–202. https://dergipark.org.tr/tr/pub/-sufesosbil/issue/54046/704345
10. Yaşar-Ekici, F. (2015). Çocukların göçle birlikte yaşadıkları eğitim sorunları üzerine bir inceleme. K. Canatan. (Ed.), Disiplinlerarası göç ve göç politikaları sempozyumu (s. 179-200) içinde. Elma Matbaası.
11. Erdoğan, M. M. (2014). Türkiye’deki Suriyeliler: Toplumsal kabul ve uyum araştırması. Hacettepe Üniversitesi Göç ve Siyaset Araştırmaları Merkezi, Ankara, 26-28.
12. Emin, M. N. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Temel eğitim politikaları. Seta.
13. Eren, Z. (2019). Yönetici ve öğretmen görüşlerine göre göçmen çocukların eğitim sorunları ve çözüm önerileri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 213-234.
14. Ferris, E., & Winthrop, R. (2010). Education and displacement: Assessing conditions for refugees and internally displaced persons affected by conflict. Background paper for the EFA Global Monitoring Report 2011. The hidden crisis: Armed conflict and education.
15. Field, S., Kuczera M., and Pont, B. (2007). No More Failures: Ten Steps to Equity in Education. Education and Training Policy. OECD Publishing, Paris. https://doi.org/-10.1787/9789264032606-en.
16. Hartman, M. R. (2009). Acculturation and adjustment among immigrant adolescents in Norway: Focus on belonging and performing in school. University of California, Santa Barbara.
17. İşigüzel, B., & Baldık, Y. (2019). Göçmen toplulukların eğitim sistemine katılımı sürecinde uygulanan eğitim ve dil politikalarının incelenmesi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2), 487–503. https://dergipark.org.tr/tr/pub/nevsosbilen/issue/51363/-601434
18. Jung, E., & Zhang, Y. (2016). Parental involvement, children’s aspirations, and achievement in new immigrant families. The Journal of Educational Research, 109(4), 333–350. https://doi.org/10.1080/00220671.2014.959112
19. Kaştan, Y. (2015). Türkiye’de göç yaşamış çocukların eğitim sürecinde karşılaşılan problemler. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(4).
20. Kirişci, K. (2014). Syrian refugees and Turkey’s challenges: Beyond the limits of hospitality. Retrieved September 21, 2018 from https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/-2016/06/Syrian-Refugees-and-Turkeys-Challenges-May-14-2014.pdf
21. Kirova, A. (2010). Çocukların kültürel senaryoları oyundaki temsilleri: Mülteci çocuklar için kültürlerarası bir erken ögrenme programında evden anaokuluna geçişin kolaylaştırılması. Diaspora, Yerli ve Azınlık Eğitimi, 4(2), 74-91. https://doi.org/10.1080/-15595691003635765
22. Levent, F., & Çayak, S. (2017). Türkiye'de Suriyeli öğrencilerin eğitimine yönelik okul yöneticilerinin görüşleri. HAYEF Journal of Education, 14(1), 21-46.
23. Li, E. (2023). Exploring the ways to activate the classroom atmosphere. Journal of Social Science Humanities and Literature, 6(4), 44-48.
24. Lunneblad, J. (2017). Integration of refugee children and their families in the Swedish preschool: strategies, objectives and standards. European Early Childhood Education Research Journal, 25(3), 359-369.
25. Merriam, S. B. (1998). Qualitative research and case study applications in education. Jossey-Bass.
26. Nar, B. (2008). Göçün eğitime ve eğitim yönetimine etkileri (Tez No. 228763). [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi-Sakarya]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
27. Neitzel, C., Drennan, K. & Fouts, H. N. (2019). Immigrant and nonimmigrant children’s social interactions and peer responses in mainstream preschool classrooms. The Journal of Educational Research, 112(1), 46-60. https://doi.org/10.1080/00220671.2018.1437529
28. OECD, Education and Skills Today. (2022). Education for immigrant children. Retrieved December 18, 2024, from https://www.oecd.org/education
29. Otman, M., & Aydoğan, İ. (2024). Göçmen öğrencilerin örgün eğitime dahil edilmesi sürecinde karşılaşılan problemler. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 6(10), 205-234. https://doi.org/10.5281/zenodo.10804155
30. Özer, Y.Y., Komşuoğlu, A. & Ateşok, Z.Ö. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Sorunlar ve çözüm önerileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(37), 76-110
31. Paat, Y. F. (2013). Working with immigrant children and their families: An application of Bronfenbrenner’s ecological systems theory. Journal of Human Behavior in the Social Environment, 23(8), 954–966. https://doi.org/10.1080/10911359.2013.800007
32. Perryman, K.L., Timothy, T.J., & Frost, H.T. (2025). The school counselors role in supporting teachers working with children who have experienced trauma: Lessons learned. Journ Child Adol Trauma, 18(2), 265-278. https://doi.org/10.1007/s40653-024-00680-z
33. Pigozzi, M. J. (1999). Education in emergencies and for reconstruction: A developmental approach. UNICEF.
34. Reynolds, G. (2008) The Impacts and Experiences of Migrant Children in Secondary Schools. University of Sussex: Sussex Centre for Migration Research. Retrieved November 8, 2024, from https://www.sussex.ac.uk/webteam/gateway/file.php?name=mwp47.pdf&site=252
35. Samuelsson, R. (2020). Environments for Imitation: Second-language use and development through embodied participation in preschool routine activities. Journal of Research in Childhood Education, 35(1), 22–40. https://doi.org/10.1080/02568543.2020.1734121
36. Seçgin, N. (2019). An analysis of immigrant education policies in Turkey (Tez No. 594689). [Yüksek lisans tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi-Ankara]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
37. Seydi, A. R. (2014). Türkiye’nin Suriyeli sığınmacıların eğitim sorununun çözümüne yönelik izlediği politikalar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2014(31).
38. Taştan, C., & Çelik, Z. (2017). Türkiye’de Suriyeli çocukların eğitimi: Güçlükler ve öneriler. Eğitim-Bir-Sen Stratejik Araştırmalar Merkezi.
39. Temiz, D. N. (2020). Göçmen ve mülteci öğrencilere Türkçe öğretiminde okulda yapılan oryantasyon çalışmalarının rolü. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi, 2(2), 45–59. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijolt/issue/57393/830143
40. Turan, M., & Fansa, M. (2021). Göçmen çocukların Türkçe öğreniminde yaşadıkları problemler. Milli Eğitim Dergisi, 50(1), 11-26. https://doi.org/10.37669/-milliegitim.958878
41. Türk, G. D. (2016). Türkiye’de Suriyeli mültecilere yönelik sivil toplum kuruluşlarının faaliyetlerine ilişkin bir değerlendirme. Marmara İletişim Dergisi, (25), 145-157.
42. Uğurlu, Z. (2018). Suriyeli sığınmacı öğrencilerin okula uyum sorunlarının çözülmesi ve desteklenmesinde öğretmen etkisi. A. Solak (Ed.), Şiddet ve sosyal travmalar (s. 178-242) içinde. HEGEM Yayınları
43. Ünlü, S., Kızılhan, T., & Elciyar, K. (2018). Göçmenlerin uyum sağlama sürecinde yaşadıkları çatışmalar ve sayısal topluluklar. Selçuk İletişim, 11(1), 5-18.
44. Van Voorhis, F. L., Maier, M. F., Epstein, J. L., & Lloyd, C. M. (2013). The impact of family involvement on the education of children ages 3 to 8: A focus on literacy and math achievement outcomes and social-emotional skills. MDRC.
45. Yavuz, Ö., & Mızrak, S. (2016). Acil durumlarda okul çağındaki çocukların eğitimi: Türkiye’deki Suriyeli mülteciler örneği. Göç Dergisi, 3(2), 175-199.
46. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
47. Yılmaz, A. (2015). Uluslararası göç ve Türkiye: Türkiye’deki çocuk göçmenler ve sığınmacı ailelere tanınan haklar ve daha iyi uygulamalar için öneriler. Akademik Bakış Dergisi, 49, 475-493.