Öğretmen Adaylarının Animasyon Filmlerindeki Dini İmgelere İlişkin Görüşleri

Öz

Günlük yaşamın bir parçası olan dinî imgeler de doğrudan ya da dolaylı olarak animasyonlara konu edilmiştir. Öğretmen adaylarının animasyon filmlerinde yer alan dinî imgeler hakkındaki görüşlerini ortaya koymayı amaçlayan bu çalışmada doküman analizi deseni kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının IMDb’de (Internet Movie Database/ İnternet Film Veri Tabanı) yüksek puan almış 6 animasyon filmini (Örümcek Adam Örümcek Evreninde, Coco, Oyuncak Hikâyesi 1, Oyuncak Hikâyesi 3, Yukarı Bak, Ters Yüz) izlemesi sağlanmıştır. İzlenen animasyon filmlerinde görülen dinî ögeleri, bunların olası etkilerini ve nasıl olması gerektiğini not etmeleri istenmiştir. Öğretmen adaylarının görüşleri betimsel analize tâbi tutulmuştur. Çalışmada öğretmen adaylarının görüşlerinden hareketle animasyon filmlerinde bulunan dinî ögelerin domuz, ahiret inancı ve ruhlar, haç işaretleri, melek-şeytan, Noel, cennet, kilise, yemin etmek vb. olduğu görülmüştür. Öğretmen adaylarına göre dinî ögeler sunuluş bakımından kültürel çelişkiye, özdeşleşmeye ve özentiye sebep olmakla birlikte bilgi sahibi olmayı, eleştirel bakış açısı kazanmayı sağlamakta ve bilinçaltı mesajlar vermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Animasyonlarda din
• çocuk ve din
• dinî semboller
• ideoloji

Pre-service Teachers' Views on Religious Images in Animated Films

Abstract

Religious images, which are a part of daily life, are also directly or indirectly subject in animations. Document analysis design was used in this study, which aims to reveal the views of pre-service teachers about religious images in animated films. The pre-service teachers were allowed to watch 6 animated films (Spiderman Into the Spider Verse, Coco, Toy Story 1, Toy Story 3, Look Up, Inside Out) that received highs cores on IMDb (Internet Movie Database). They were asked to note the religious elements seen in the animated films watched, the effects of these elements and how they should be. Pre-service teachers' opinions were subjected to descriptive analysis. In the study, based on the opinions of the pre-service teachers, the religiou selements found in the animated films were pigs, belief in the after life and spirits, signs of the cross, angel-devil, Christmas, heaven, church, swearing, etc. was found to be. According to the pre-service teachers, while religious elements cause cultural contradiction, identification and pretense in terms of presentation, they also enable them to gain a critical point of view and also give subliminal messages.

Keywords

• Child and religion
• religion in animations
• religious symbols
• ideology

Kaynakça

1. Alsan, Ş. S. (2019). İslamiyette tasvir yasağı ve Türk mimari süsleme sanatında insan figürünün kullanımı. The Journal of Social Science, 3 (5), 285-313.
2. Beldağ, A. ve Kaptan S. (2017). Arabalar filminin içerdiği değerlere ilişkin bir inceleme. Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) ,18 (2), 487-499.
3. Bilis Özgökbel, P. (2014). Rol modelleri ve toplumsal değerler açısından “Uçaklar” adlı animasyon filmi üzerine bir inceleme. Selçuk İletişim, 2014, 8 (3): 201-227.
4. Bowen, G. A. (2009). Documental analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9 (3), 27-40.
5. Campiche, R. (2001). The media and socio-cultural regulation of religion. Chercheurs de Dieux dans l’espacepublic, LesPresses de l’Universitéd’Ottawa, Ottawa, 83-95.
6. Çelik, A. (2004). Çocuk, oyun ve din eğitimi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, (9), 187-196.
7. Duman, N., Deniz, T. ve Kuşen, İ. Z. (2020). Anaokulu öğrencilerinin masal ve çizgi film tercihlerinin incelenmesi. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 4(1), 15-30.
8. Eşitti, Ş. (2016). Çizgi filmlerde küresel ve yerel kültürün inşası: Caillou ve Pepee örneği, Karadeniz, 32, 125-144. https://doi.org/10.17498/kdeniz.279674.

9. Forbes, B. D. Ve Mahan, J. H. (2000). Religion and popular culture in America. University of California Press.
10. Hoover, S. M. (2006a). Relics. İçinde Daniel A. Stout (Ed.). Encyciopedia of religion, communication and media. Routledge.
11. Hoover, S. M. (2006b). Media. İçinde Daniel A. Stout (Ed.). Encyciopedia of religion, communication and media. Routledge.
12. Horsfield, P. (2008). Media. İçinde David Morgan (Ed.). Keywords in religion, media and culture. Routledge.
13. İnan, T. (2016). Çocuk medyasında evrensel ve yerel değerlerin aktarımı: TRT Çocuk Kanalı Örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4 (25), 200-212.
14. Kaba, F. (2014). Çizgi filmlerde grafik ifade ve konu açısından kültürel etkiler: Türk çizgi film örnekleri. Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik Dergisi, 8 (3), 163-181.
15. Kanar, S. (2019). Animasyon filmlerinin öğrencilerin değer gelişimine etkileri: arabalar 1 animasyon filmi örneği. (Tez No. 585673) Yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi-İstanbul.Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
16. Karaboğa, M. T. (2018). Medya Çağında Çocuk ve Çocuk Kültürü: Şiddet ve Tüketim Kültürünün Yansımaları. Uluslararası Çocuk Edebiyatı ve Eğitim Araştırmaları Dergisi (ÇEDAR), 2(2), 1-17.
17. Karakuş, N. (2015). Okul öncesi döneme hitap eden tema içerikli çizgi filmlerin değerler eğitimine katkısı yönünden değerlendirilmesi (Niloya Örneği). Değerler Eğitimi Dergisi, 13 (30), 251-277.
18. Kaylor, B.T. (2012).Cartoonish claims: editorial cartoon depictions of religion. Mass Communication and Society, 15 (2), 245-260. https://doi.org/10.1080/15205436.2011.566839
19. Mahan, J. (2012). Religion and media. Religion Compass, 6 (1), 14-25.
20. Mc Guckin, J. A. (2006). Angels. Encyciopedia of religion, communication and media içinde. Editör Daniel A. Stout. Routledge. https://doi.org/10.1111/j.1749-8171.2011.00330.x
21. Miles, M.B. ve Huberman, A.M. (2016). Nitel veri analizi (S. Akbaba Altun ve A. Ersoy Çev. Ed.). Pegem Akademi.
22. Olasky, M.N. (1990). Abortion rights: anatomy of a negative campaign. Achieving an abortion-free America by 2001 içinde, Editör Thomas A. Glessner, (235–54). Multnomah Press.
23. Oruç, C. (2021). Çocuk medyalarında dinin sunuluşu. Çocuk ve Medeniyet, 6 (12), 147-171. https://doi.org/10.47646/CMD.2021.260
24. Oruç, C., Tecim, E. ve Özyürek, H. (2011). Okul öncesi dönem çocuğunun kişilik gelişiminde rol modellik ve çizgi filmler. EKEV Akademi Dergisi, 15 (48), 281-297.
25. Sadioğlu, Ö., Turan, M., Dikmen, N., Yılmaz, M., ve Özkan, Y. (2018). Değerlerin öğretiminde çizgi filmler: rafadan tayfa örneği. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19 (3), 240-251.
26. Şentürk, Ş.ve Keskin, A. (2019). Rafadan Tayfa çizgi filminin milli ve evrensel değerler açısından değerlendirilmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 143-157.
27. Şimşek, E. (2004). Çocukluk dönemi dinî gelişim özellikleri ve din eğitimi. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 4 (4), 207-220.
28. Tanner, L. R., Haddock, S. A., Zimmerman, T. S. ve Lund, L. K. (2003). Images of couples and families in Disney feature-length animated films. The American Journal of Family Therapy, 31 (5), 355-373.
29. Turan, İ. (2007). Medyadaki din adamı imajı üzerine bazı düşünceler. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 24 (24-25), 293-304.
30. Turan, İ. (2010). Bazı batı ve Türk çocuk klasiklerinde dinî ve ahlaki değerler. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 10 (3), 171-194.