DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ TÜRKİYE LİBYA İLİŞKİLERİ (1950- 1960)
Öz
Türkiye’de Demokrat Parti iktidara geldiği dönemde dış politikada ana mesele Sovyet Rusya yayılmacılığına karşı politika geliştirmekti. Bu da ülkenin batı blokuna daha da entegre olması demekti. Diğer taraftan Demokrat Parti, dış politikada Arap devletleri ile ilişkilerin geliştirilmesine önem vermekteydi. Diğer taraftan İkinci Dünya Savaşı sonuna doğru mağlup İtalyan ve Alman birlikleri Libya coğrafyasını terk etmişti. Böylece Libya coğrafyası İngiliz, Amerikan ve Fransız denetimine geçmişti. İtalyan birliklerinin Libya’dan çekilmesi, aynı zamanda sivil İtalyanların da Libya’yı terk etmesini sağlamıştı. İtalyanların bölgeyi terk etmesi, Libya’nın bağımsız bir devlet olarak ortaya çıkmasını sağlayacaktı. 1949 yılına gelindiğinde Libya’nın bağımsızlığı için Birleşmiş Milletler seviyesinde girişimler başladı. Nihayet, 1950’li yılların başlarında Libya bağımsız bir devlet oldu.
Demokrat Parti, Araplar ile ilişkilere önem verme yaklaşımı ile tarihi ve kültürel bağların güçlü olduğu Libya ile ilişkilere ayrı bir önem vermiştir. Libya ise, teşkilatlanma için yabancı ülkelerin desteğine ihtiyaç duyan bir devlet idi. Bu şartlarda Libya ileri gelenleri, teşkilatlanmada yardım almak için Türkiye ile temas kuracaktı. Öyle ki; Türkler, 20. Yüzyılın başlarına kadar bölgenin hakimiydi. Trablusgarp Savaşı’nda emperyalist İtalyanlara karşı Libya yerlileri ve Türk askerleri beraber omuz omuza savaşmışlardı. Libya’da İtalyanlara karşı nefret varken, Türklere karşı da sempati söz konusuydu. Bu bağlamda Libya’nın teşkilatlanması için Türkiye’de askeri ve idari görevlerde bulunan Libya asıllılardan da istifade edilecektir. Bu konuda Türkiye olumlu bir yaklaşım sergilemiştir. Türkiye’de devlet kurumlarında görevli Libya asıllıların, Libya’da görev almış olmaları 1950- 1960 döneminde Türkiye Libya ilişkilerinin gelişmesine olumlu katkıda bulunmuştur. Türkiye’den Libya’ya giden Libya kökenliler, idari ve askeri alanda birçok önemli görevleri üstlenmiştir. Demokrat Parti Dönemi’nde Türkiye Libya siyasi ve askeri ilişkileri oldukça iyi seviyeye gelmiş, fakat ekonomik ilişkiler oldukça kısıtlı kalmıştır. Bunun temel sebebi, bu yıllarda Libya ekonomisinin ve üretiminin oldukça kötü durumda olmasıydı.
Anahtar Kelimeler
TURKEY LIBYA RELATIONS DURING DEMOCRAT PARTY PERIOD (1950- 1960)
Öz
When the Democrat Party came to power in Turkey, the main issue in foreign policy was to develop a policy against Soviet Russian expansionism. This meant that the country was further integrated into the western bloc. On the other hand, the Democrat Party gave importance to developing relations with Arab states in foreign policy. Towards the end of World War II, the defeated Italian and German troops left the Libyan geography. Thus, the Libyan geography came under British, American and French control. The withdrawal of Italian troops from Libya also led to the departure of civil Italians. The Italians departure from the region, enabled the Libyans to emerge as an independent state. In 1949, initiatives for Libya’s independence began at the United Nations. Finally, in the early 1950s, Libya became an independent state.
The Democrat Party, with its approach to attaching importance to relations with the Arabs, has given special importance to relations with Libya, with which it has strong historical and cultural ties. Libya, was a state that needed the support of foreign countries for organization. Under these conditions, Libyan leaders contacted Turkey to receive assistance in organizing. The Turks controlled the region until the beginning of the 20th century. When Trablusgarp War happened, Libyan natives and Turkish soldiers fought shoulder to shoulder against the imperialist Italians. While there was hatred towards the Italians in Libya, there was sympathy to the Turks. In this context, Libyans who were serving in military and administrative positions in Turkey were also used for the organization of Libya. Türkiye displayed a positive approach on this issue. People of Libyan origin who work in state institutions in Turkey, have served in the Libyan state. This contributed positively to the development of Turkish Libyan relations in the 1950-1960 period. People of Libyan origin who went to Libya from Turkey took on many important administrative and military duties. During the Democrat Party Period, Turkey Libya political and military relations reached a very good level, but economic relations remained quite limited. The main reason of this the economy and production were in a very bad shape during these years in Libya.
Anahtar Kelimeler
