TR
EN
KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI
Öz
Etnisite ve inancın birleşmesinden doğan dini-milliyetçilik, Filistinli ve İsrailli kimliğinin özünü teşkil etmekte, Kudüs’teki Harem-i Şerif ve Ağlama Duvarı başta olmak üzere, kutsal alanlar bu kimliklerin sembol mekanları olarak değer taşımaktadır. Siyonist hareket, 1920’li yıllardan itibaren Harem-i Şerif alanının bir parçası olan Ağlama Duvarı’nı Yahudi kimliğinin yeniden inşası için araçsallaştırmış, bu alanı Kudüs’teki Yahudi varlığını simgeleyen dini-ulusal nitelikli, temsili bir mekâna dönüştürmek için çaba sarf etmiştir. Yine aynı yıllarda Harem-i Şerif, Kudüs Başmüftüsü Hacı Emin el-Hüseyni’nin liderliğinde Filistin meselesinin merkezine yerleştirilerek Arap milliyetçiliğinin katalizörü haline getirilmiştir. 1920’li yıllardan itibaren Filistinli Araplar ve Siyonist Yahudiler arasındaki mücadele Ağlama Duvarı merkezli iken, 1967 yılında Kudüs’ün işgaliyle birlikte bu merkez Harem-i Şerif’e kayacaktır. 1987’de başlayan Birinci İntifada, 2000 yılındaki İkinci İntifada ve nihayet 7 Ekim 2023’teki Aksa Tufanı ve İsrail’in Gazze’ye yönelik soykırıma varan saldırıları başta olmak üzere pek çok çatışmada Harem-i Şerif alanı bir sembol mekân olarak olayların daima çıkış ve noktasıdır. Bu çalışmada, Kudüs'teki Harem-i Şerif alanının ve Ağlama Duvarının Filistin-İsrail çatışmasındaki katalizör etkisi tarihsel, dinsel ve teopolitik dinamikler üzerinden değerlendirilmektedir. Çalışmada Osmanlı ve İngiliz arşiv belgeleri, döneme ait fotoğraf ve kent planlarına başvurulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
220K016
Kaynakça
- Dîvân-ı Hümâyûn Sicillatı Mühimme Defterleri, (A.DVNS.MHM.d.), 64/538, H. 15 Safer 997/M. 3 Ocak 1589.
- Hâriciye Nezâreti Siyasi Kalemi (HR.SYS), 1526/9, H. 27 Rebi’ü’l-evvel 1297/M. 09 Mart 1880.
- Ma’ârif Nezâret-i Mektûbî Kalemi (MF.MKT), 34/46, H. 18 Safer 1293/M. 15 Mart 1876
- MF.MKT, 38/74, H. 4 Cemâziye’l-âhir 1293/M. 27 Haziran 1876
- MF.MKT, 56/108, H. 25 Cemâziye’l-evvel 1295/M. 27 Mayıs 1878
- MF.MKT, 58/76, H. 23 Zi’l-kâ’de 1295/M. 18 Kasım 1878
- Colonial Office (C.O.) 733-282/2, Aralık 1930. 733-160/19, Temmuz-Ağustos 1929.
- Avcı, Yasemin (2006), “Siyon’dan Siyonizm’e: Politik Bir İdeolojinin Dini Temelleri ve Fikirsel Gelişim.” Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi 2/3, 43-58.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yakınçağ Osmanlı Tarihi, Yakınçağ Tarihi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
20 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
1 Aralık 2025
Kabul Tarihi
4 Şubat 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 32
APA
Avcı, Y., Akyol, Y. E., & Uçar Gönüllü, M. (2026). KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI. Belgi Dergisi, 32, 439-461. https://doi.org/10.33431/belgi.1834246
AMA
1.Avcı Y, Akyol YE, Uçar Gönüllü M. KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI. Belgi Dergisi. 2026;(32):439-461. doi:10.33431/belgi.1834246
Chicago
Avcı, Yasemin, Yunus Emre Akyol, ve Mihriban Uçar Gönüllü. 2026. “KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI”. Belgi Dergisi, sy 32: 439-61. https://doi.org/10.33431/belgi.1834246.
EndNote
Avcı Y, Akyol YE, Uçar Gönüllü M (01 Temmuz 2026) KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI. Belgi Dergisi 32 439–461.
IEEE
[1]Y. Avcı, Y. E. Akyol, ve M. Uçar Gönüllü, “KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI”, Belgi Dergisi, sy 32, ss. 439–461, Tem. 2026, doi: 10.33431/belgi.1834246.
ISNAD
Avcı, Yasemin - Akyol, Yunus Emre - Uçar Gönüllü, Mihriban. “KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI”. Belgi Dergisi. 32 (01 Temmuz 2026): 439-461. https://doi.org/10.33431/belgi.1834246.
JAMA
1.Avcı Y, Akyol YE, Uçar Gönüllü M. KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI. Belgi Dergisi. 2026;:439–461.
MLA
Avcı, Yasemin, vd. “KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI”. Belgi Dergisi, sy 32, Temmuz 2026, ss. 439-61, doi:10.33431/belgi.1834246.
Vancouver
1.Yasemin Avcı, Yunus Emre Akyol, Mihriban Uçar Gönüllü. KUDÜS’TE KUTSALIN SİYASALLAŞMASI VE ÇATIŞMANIN MEKANLARI: HAREM-İ ŞERİF VE AĞLAMA DUVARI. Belgi Dergisi. 01 Temmuz 2026;(32):439-61. doi:10.33431/belgi.1834246