MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR

Kenan Özkan

MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR

Öz

Osmanlı Devleti, 19. Yüzyılın başından itibaren Fransız İhtilali’nin doğurduğu ulusçuluk akımının etkisinde kalmış bunun sonucunda bağımsız devletlerin kuruluşuna sahne olmuştur. “Ulus Çağının” ruhuna uymayan imparatorluk yapısı bir taraftan büyük sarsıntı geçirirken diğer taraftan da bu sarsıntıyla başa çıkabilecek çözüm yollarını aramış ve bu kapsamda da “millet”, “milliyet”, “milliyetçilik” ve “anâsır” gibi kavramlar etrafında dönen tartışmalar başlamıştır. Bu tartışmalar I. Dünya Savaşı sonrasında Mondros Müterakesi günlerinde yoğunluk kazandığı görülmektedir. Savaş sonrasında imparatorluklar dağılmış ve Wilson Prensipleri doğrultusunda ulusların kendi kaderini kendi tayin hakkı anlamına gelen self-determinasyon ilkesi ön plana çıkmıştır. Bu ilke, zaten 19. yüzyıl boyunca kan kaybeden ve 20. yüzyılın başında Balkan Savaşları ile bu kaybı hat safhaya ulaşmış olan Osmanlı Devleti’nin Anadolu ve Arap toprakları üzerinde yaşayan Türk olmayan unsurlarına imparatorluktan ayrılmak için büyük bir fırsat vermiştir. Ayrıca prensiplerin 12. Maddesi Osmanlı hâkimiyeti altında kalan unsurlara kendi kaderlerini tayin hakkını da tanımıştır.

Anahtar Kelimeler

Millet,Milliyet,İttihâd-ı Anâsır,Osmanlıcılık,Türkçülük

Kaynakça

Arşiv Kaynakları ve Belgesel Kaynaklar Başbakanlık Osmanlı Arşivi
Meclis-i Mebusan Zabıt Ceridesi
Akşam
Alemdar
Hadisat
İslam
Sabah
Takvim-i Vakayi

Tanin
Vakit
Yeni Gün
Yeni Mecmua
Kitap ve Makaleler Ahmet Refik, İki Komite, İki Kıtal, İstanbul, Matbaa-yı Orhaniye, 1919.
Akşin, Sina, İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele, (Mutlakiyete Dönüş 1918-1919)-I, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul, 2004
Anderson, Matthew Smith, Doğu Sorunu 1774-1923, Uluslararası İlişkiler Üzerine Bir Deneme, Çev. İdil Eser, 1. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2001
Arai, Masami, Jön Türk Dönemi Türk Milliyetçiliği, 4. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2008
Berkes, Niyazi, Türkiye’de Çağdaşlaşma, 6. Baskı, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul, 2004
Bozarslan, Hamit, “Türkiye’de Kürt Milliyetçiliği: Zımnî Sözleşmeden Ayaklanmaya (1919-1925)”, İmparatorluktan Cumhuriyete Türkiye’de Etnik Çatışma, Der. Erik Jan Zürcher, 6. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2011
Davison, Roderic, Osmanlı İmparatorluğu’nda Reform 1856-1876, 2. Baskı, Agora Kitaplığı, İstanbul, 2005
Heyd, Uriel, Türk Ulusçuluğunun Temelleri, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1979
Kushner, David, Türk Milliyetçiliği’nin Doğuşu 1876-1908, 2. Baskı, Kesit Yayınları, İstanbul, 2009
Lewis, Bernard, Modern Türkiye’nin Doğuşu, 8. Baskı, TTK. Yayınları, Ankara, 2000
Özkan, Kenan, Türkiye – ABD İlişkileri 1918-1923, Ötüken Neşriyat, İstanbul, 2016
Sarınay, Yusuf, “İmparatorluktan Cumhuriyete Türk Milliyetçiliğinin Doğuşu ve Gelişimi”, Türkler Ansiklopedisi, C. 14, Yeni Türkiye Yayınları, 2002, s. 1484.
Somel, Selçuk Akşin, “Osmanlı Reform Çağında Osmanlıcılık Düşüncesi (1839-1913)”, Modern Türkiye’de Siyasi Düşünce, C.1 Cumhuriyete Devreden Düşünce Mirası, Tanzimat ve Meşrutiyetin Birikimi, 2. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2001
Şeker, Nesim, “Türklük ve Osmanlılık Arasında: Birinci Dünya Savaşı Sonrası Türkiye’de “Milliyet” Arayışları ya da “Anâsır Meselesi”, İmparatorluktan Cumhuriyete Türkiye’de Etnik Çatışma, Der. Erik Jan Zürcher, 6. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2011
Tevetoğlu, Fethi, Millî Mücadele Yıllarındaki Kuruluşlar, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1998
Tunaya, Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasal Gelişmeler (1873-1938), 1. Kitap, Kanun-i Esasi ve Meşrutiyet Dönemi (1876-1918), 1. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2001
Tunaya, Tarık Zafer, Türkiye’de Siyasi Partiler 1859-1952, 2. Baskı, Arba Yayınları, İstanbul, 1995
Ülken, Hilmi Ziya, Millet ve Tarih Şuuru, Seçme Eserler – II, Gözden Geçirilmiş 1. Baskı, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2008
Üstel, Füsun, İmparatorluktan Ulus- Devlete Türk Milliyetçiliği: Türk Ocakları (1912-1931), 1. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 1997
Yetim, Fahri, “II. Meşrutiyet Döneminde Türkçülüğe Geçişte Kapsayıcı Formül: “Millet-i Hakime” Düşüncesi ve Etkileri”, Süleyman
Demirel Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 18, Aralık, 2008
II. Meşrutiyeti Yeniden Düşünmek, Der. Ferdan Ergut, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2009

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kenan Özkan
0000-0001-8939-4365
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Ocak 2018

Gönderilme Tarihi

17 Ekim 2017

Kabul Tarihi

4 Aralık 2017

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Cilt: 2 Sayı: 15

IZ

https://izlik.org/JA52FA48SC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özkan, K. (2018). MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR. Belgi Dergisi, 2(15), 694-727. https://izlik.org/JA52FA48SC

AMA

1.Özkan K. MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR. Belgi Dergisi. 2018;2(15):694-727. https://izlik.org/JA52FA48SC

Chicago

Özkan, Kenan. 2018. “MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE ‘ANÂSIR’ KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR”. Belgi Dergisi 2 (15): 694-727. https://izlik.org/JA52FA48SC.

EndNote

Özkan K (01 Ocak 2018) MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR. Belgi Dergisi 2 15 694–727.

IEEE

[1]K. Özkan, “MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE ‘ANÂSIR’ KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR”, Belgi Dergisi, c. 2, sy 15, ss. 694–727, Oca. 2018, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52FA48SC

ISNAD

Özkan, Kenan. “MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE ‘ANÂSIR’ KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR”. Belgi Dergisi 2/15 (01 Ocak 2018): 694-727. https://izlik.org/JA52FA48SC.

JAMA

1.Özkan K. MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR. Belgi Dergisi. 2018;2:694–727.

MLA

Özkan, Kenan. “MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE ‘ANÂSIR’ KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR”. Belgi Dergisi, c. 2, sy 15, Ocak 2018, ss. 694-27, https://izlik.org/JA52FA48SC.

Vancouver

1.Kenan Özkan. MÜTAREKE DÖNEMİNDE “MİLLİYET” VE “ANÂSIR” KAVRAMI ÜZERİNE TARTIŞMALAR. Belgi Dergisi [Internet]. 01 Ocak 2018;2(15):694-727. Erişim adresi: https://izlik.org/JA52FA48SC