SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)

Süleyman Tekir

doi:10.33431/belgi.547721

SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)

Öz

1918’e kadar devam eden savaşların sonucunda Anadolu toprakları harabeye dönmüştü. Bu tarihten sonra 1922’ye kadar devam edecek düşman işgali başlamıştı. Bulaşıcı ve salgın hastalıklar tüm ülkeye yayılmış durumdaydı. 1920’de Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılmasıyla birlikte Anadolu’da sağlık alanında ilk adımlar atıldı. TBMM bir yandan düşman kuvvetleriyle mücadele ederken diğer taraftan halk sağlığının korunması için politikalar üretmekten geri durmadı. 3 numaralı kanun ile Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti kuruldu. İstanbul Hükümeti’nin İstanbul’dan ilaç ve diğer sağlık malzemelerinin gönderilmesini engellemesine rağmen zafere kadar, olağanüstü bir gayretle sağlık alanında adımlar atıldı. Cumhuriyet’in ilânını takip eden süreçte düşman işgali sona eren İstanbul’daki sağlık kuruluşlarından faydalanma imkânı doğdu. 1924’te sağlık politikasına göre öncelikli olarak yapılması gerekenler belirlendi. Salgın hastalıklarla mücadele, yeni hastanelerin açılması, doktor yetiştirilmesi, halkın bilinçlendirilmesi ve kanuni düzenlenmelerin yapılması öncelikli konular arasında yer aldı. Bu çalışmada Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti’nin kuruluş süreci ve erken Cumhuriyet döneminde yaptığı faaliyetler ele alındı.

Anahtar Kelimeler

Sağlık Bakanlığı,salgın hastalıklar,hastaneler,sağlık politikaları

Kaynakça

Tevfik Sağlam, Büyük Harpte 3. Orduda Sıhhî Hizmet, 1941, İstanbul.
Kemal Özbay, Türk Askeri Hekimliği Tarihi ve Askeri Hastaneleri, İstanbul, 1976.
TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mayıs 1336, D.1., C.1., s. 164-168.
Ceride-i Resmiye, 7 Şubat 1337, No:1.
TBMM Zabıt Ceridesi, 4 Mayıs 1336, D.1., C.1., s. 200.
TBMM Zabıt Ceridesi, 9 Mayıs 1336, D.1., C.1., s. 241.
Sağlık Hizmetlerinde 50 Yıl, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Yayınları, Ankara 1973, ss. 31-32.
Hakimiyet-i Milliye, 28 Haziran 1336/1920, No:41.

Hakimiyet-i Milliye, 5 Temmuz 1336/1920, No:43.
TBMM Zabıt Ceridesi, 27 Şubat 1337, D.1., C.8., s.500.
BCA, 30.18.1.1.-1.1.18.
Ceride-i Resmiye, 28 Şubat 1337, No:4.
BCA, 30.18.1.1.1.17.5.
Zafer Koylu, Sadet Altay, Sıhhiye ve Muavenet-i İçtimaiye Vekâleti’nin Kuruluşu ve Yapılan Yasal Düzenlemeler (1920-1923), 1. Uluslararası Türk Tıp Kongresi, C.2, 2008, ss. 1061-1081.
Mehmet Temel, Atatürk Döneminde Bulaşıcı ve Salgın Hastalıklarla Mücadele, Nehir Yayınları, İstanbul 2008, s.17-18.
Başbakanlık Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi, (BCA), 30.18.1.1.-3.19.8.
Cumhurbaşkanlığı Arşivi (CBA), 01009963/583868.
Sağlık Hizmetlerinde 50 Yıl, ss. 32-59.
TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mart 1337, D.1., C.9., s.4.
TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mart 1338, D.1., C.18., s.4.
TBMM Zabıt Ceridesi, 1 Mart 1339, D.1., C.28., ss. 6-7.
Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758.
Cumhuriyet Dönemi Yataklı Tedavi Hizmetleri 1923-1983 ve 1982 Yılı Çalışmaları, Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı, Ankara 1983, ss. 28-29.
Hakimiyeti Milliye, 29 Kanunusani 1340/1924, No:1032.
Hakimiyeti Milliye, 29 Kanunusani 1340/1924, No:1032.
CBA, 01009963/583868.
CBA, 01009962/586891.
Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758.
Resmi Ceride, 29 Mayıs 1926, No:384.
Süleyman Tekir, “Cumhuriyet’in İlk Yıllarında Türkiye’de Sıtma ile Mücadele Faaliyetleri (1923-1930)”, Tarihsel Süreçte Anadolu'da Sıtma, Gece Kitaplığı, Ed. Eren Akçiçek vd. Ankara, 2017, ss. 397-420.
CBA, 01009962/586891.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.24.
Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.25.
Sevilay Özer, Türkiye’de Trahomla Mücadele (1935-1945), Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, S.54, Bahar 2014, s.126.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.27.
Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758.
Süleyman Tekir, Türkiye Cumhuriyeti’nde Kuduz ile Mücadele Çalışmaları (1908-1914), Tarihsel Süreçte Anadolu’da Kuduz, Ed. Çağrı Büke vd., Ankara, 2018, s.311.
Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758.
Hakimiyeti Milliye, 12 Mart 1929, No:2758.
Sadet Altay, Cumhuriyet’in İlk On Beş Yılında Ebelik Eğitimine ve Mesleğin Dönüşümüne Dair Kısa Bir Bakış, Çağdaş Türkiye Araştırmaları Dergisi, XVII/35, Güz 2017, ss. 183-184.
CBA, 01009962/586891.
CBA, 01009961/586889.
CBA, 01009961/586889.
CBA, 01009963/583868.
CBA, 01009963/583868.
CBA, 01009963/583868.
Resmi Ceride, 12 Nisan 1926, No:346.
CBA, 01009963/583868.
CBA, 01009963/583868.
CBA, 01009963/583868.
CBA, 01009963/583868.
CBA, 01009963/583868.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.11.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.12.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.13.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.14.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.15.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.16.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.17.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.18.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.18.
Cumhuriyet Dönemi Yataklı Tedavi Hizmetleri 1923-1983 ve 1982 Yılı Çalışmaları, s.55.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.37.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.37.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.38.
BCA, 030.10.0.0.177.220.18.39.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Süleyman Tekir ^*
0000-0001-5862-2548
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2019

Gönderilme Tarihi

1 Nisan 2019

Kabul Tarihi

16 Mayıs 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 2 Sayı: 18

DOI

https://doi.org/10.33431/belgi.547721

IZ

https://izlik.org/JA93KJ58AM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tekir, S. (2019). SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930). Belgi Dergisi, 2(18), 1301-1326. https://doi.org/10.33431/belgi.547721

AMA

1.Tekir S. SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930). Belgi Dergisi. 2019;2(18):1301-1326. doi:10.33431/belgi.547721

Chicago

Tekir, Süleyman. 2019. “SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)”. Belgi Dergisi 2 (18): 1301-26. https://doi.org/10.33431/belgi.547721.

EndNote

Tekir S (01 Temmuz 2019) SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930). Belgi Dergisi 2 18 1301–1326.

IEEE

[1]S. Tekir, “SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)”, Belgi Dergisi, c. 2, sy 18, ss. 1301–1326, Tem. 2019, doi: 10.33431/belgi.547721.

ISNAD

Tekir, Süleyman. “SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)”. Belgi Dergisi 2/18 (01 Temmuz 2019): 1301-1326. https://doi.org/10.33431/belgi.547721.

JAMA

1.Tekir S. SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930). Belgi Dergisi. 2019;2:1301–1326.

MLA

Tekir, Süleyman. “SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)”. Belgi Dergisi, c. 2, sy 18, Temmuz 2019, ss. 1301-26, doi:10.33431/belgi.547721.

Vancouver

1.Süleyman Tekir. SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930). Belgi Dergisi. 01 Temmuz 2019;2(18):1301-26. doi:10.33431/belgi.547721

ERKEN DÖNEM TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NDE UYUŞTURUCU KONTROLÜNE ÇOK BOYUTLU BİR YAKLAŞIM (1923-1938): HUKUKİ, TIBBİ VE TOPLUMSAL PERSPEKTİFLER

Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.29029/busbed.1817208

SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)

SIHHİYE VE MUAVENET-İ İÇTİMAİYE VEKÂLETİ’NİN KURULUŞU VE ERKEN CUMHURİYET DÖNEMİNDEKİ FAALİYETLERİ (1920-1930)

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

SB Teşkilat Yapısına İlişkin Centralisation - Decentralisation - Recentralisation Düzenlemeleri Üzerine Bir İnceleme

OSMANLI DEVLETİ’NDEN LOZAN’A KARANTİNA TEŞKİLATLANMASI: YENİ BİR KAPİTÜLASYON MUYDU?

Cumhuriyet (1928-1973) Döneminde Sürdürülen Sağlığın Geliştirilmesi Mücadelesinde Halk Sağlığı Temaları

Türkiye’de 100 Yıllık Sağlık Politikaları: Kontrol Düğmeleri Kapsamında Doküman Analizi Örneği

Cumhuriyet Türkiyesi’nin Sağlık Politikası ve Uygulamaları (1923-1973)

Erken Cumhuriyet Döneminde Sosyal Devletin İnşa Süreci ve Sınır Vilayeti “Iğdır” (1923-1935)

Demografik Bir İnkılap: Cumhuriyet Döneminde Doğum ve Çocuk Bakımevleri (1925-1940)

Salgınlarla Mücadelede Çiçek Aşısı: Osmanlının Son Döneminden Erken Cumhuriyet'e Uygulamalar ve Tepkiler

ERKEN DÖNEM TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NDE UYUŞTURUCU KONTROLÜNE ÇOK BOYUTLU BİR YAKLAŞIM (1923-1938): HUKUKİ, TIBBİ VE TOPLUMSAL PERSPEKTİFLER

Atatürk Dönemi (1923-1938) Salgın Hastalık Tedbirleri: Dang (Dengue) Hastalığı ile Mücadele

SAĞLIK VE SOSYOLOJİ EKSENİNDE YAZILAN LİSANSÜSTÜ TEZLERİN ANALİZİ: GELİŞİM, DÖNÜŞÜM VE DİSİPLİNLER ARASI YANSIMALAR

Tek Parti Döneminde Sağlık Hizmetleri ve Sağlık Mevzuatına Genel Bir Bakış (1923-1950)