LEHÇELER ARASI AKTARMALARDA KARŞILAŞILAN SORUNLAR (KAZAK DÜRLİGÜV DESTANI ÖRNEĞİNDE)

Aynı kökten gelen halklar arasında edebî metinleri aktarma çalışmaları, kültürel birlik ve beraberliği sağlamanın yanı sıra, lehçeler arası dil birliğini güçlendirmenin de bir yoludur. Lehçeler arası aktarma da, bir sanat işi olduğundan okuyucu, aktarmacıdan aktarma dışında, hedef dilde yeni bir edebî eseri ortaya koymasını beklemektedir. Günümüzde Türk lehçelerinden Türkiye Türkçesine yapılan aktarmalarda kaynak dildeki metnin transkripsiyonu ile birlikte hedef dilde birebir aktarma öne çıkmaktadır. Makalede, özellikle ses ve şekil benzerliklerine dayanarak yapılan aktarmalardaki yanlışlıklar ve sözcüğün, sözcük gruplarının, kalıplaşmış deyimlerin tam karşılığını bulamama gibi meseleler Kazak Türkçesinden Türkiye Türkçesine aktarılan “Dürligüv” destanı örneğinde incelenecektir. Ayrıca dile getirilen hususları göz ardı ederek yayımlanan metinlerin ileride kaynak olarak bilimsel ortamda kullanıldığında getireceği sonuçlar ve bunları önlemenin yolları üzerinde de durulacaktır.

Research on the way of translating literary texts between peoples that have related languages and a common origin contributes to the strengthening of cultural unity and their commonality, and also emphasizes the linguistic community between the Turkic languages. Since translation between Turkic languages is a work of art, the reader expects the translator to create a new literary work in the target language besides the translation. Today, individual translation into a specific language comes to the fore with transcription of text from the source language with the help of quotations from a specific Turkic language into modern Turkish. The article contains such questions and inaccuracies that arise during translation, based solely on the similarity of sound and form, as well as translation errors that ignore the possibility of plural meanings of common words in Turkic languages. Moreover, the problems of the lack of an exact word for translation and perception and translation of each word of the phrases separately, and not the whole phrase, will be solved on the basis of examples of the epic "Dürligüv" from Turkish into Kazakh. In addition, the results of the published texts will be used as a source in the scientific community in the future, solutions will be indicated to prevent inaccurate translations of these situations.