İslâm Kültüründe Kıyamet Mitolojisinin Temel Eskatolojik Mitleri
Öz
Eskatoloji, dünya yaşamının sonunu ve öte dünya hayatını araştıran bilim dalının genel adıdır. Bu bilim dalının mitleri ile İslâm inancının kıyamet ve alametlerinden kastedilen mana aynıdır. Bu mit ya da alametler öteden beri insanların ilgisini çok fazla çeken alanlardan biri olmuştur. İlâhî dinlere göre, bu dünya düzeni genel bir yıkım ile kesin olarak yok olacaktır. Tüm insanlar bu dünyada yaptıklarının hesabını vermek için tekrar diriltileceklerdir. Kur’an-ı Kerim dünya hayatının ne zaman son bulacağını Allah’tan başka kimsenin bilmediğini haber vermiştir. Ancak Hz. Peygamber kıyametin habercisi olan olağan dışı olaylardan bahsetmiştir. İnsanlara hatırlatma ve uyarıda bulunmuş ve onların bazı özelliklerini tanıtmıştır. Kaynaklarda uzun uzun anlatıldığı şekliyle ortaya başlı başına bir İslâm eskatalogya mitleri çıkmıştır. Huzeyfe b. Esîd el-Gıfârî’nin rivayet ettiği bir hadiste şu mitler söylenmiştir: 1. Duhân. 2. Deccâl. 3. Dâbbe. 4. Güneşin batıdan doğması. 5. Hz. İsâ’nın gökten inişi. 6. Ye’cûc ve Me’cûc’un çıkışı. 7. Doğu’da bir yerin batışı. 8. Batı’da bir yerin batışı. 9. Arap yarımadasında bir yerin batışı. 10. Yemen bölgesinde bir ateşin çıkışı ki bu ateş, arkasında mahşere sürmedik hiç kimseyi bırakmayacaktır. Bu eskatolojik mitler İslâm müntesipleri tarafından şüphe götürmez biçimde kabul edilmiştir. Çünkü haberi Hz. Peygamber vermiştir. Allah bu olaylardan sonra kıyametin kopmasını dilemiştir. Yaptığımız çalışmada, Huzeyfe b. Esîd el-Gıfârî’nin bu rivayetine dayanarak İslâm kültüründe bir olgu olan kıyamet alametlerinin genel bir izahatı verilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
İslâm Mezhepleri Tarihi, İslâm kültürü, Kıyamet mitolojisi, Eskatoloji
Teşekkür
Bu çalışma 18-19 Ekim 2022 tarihleri arasında gerçekleştirilen III. Uluslararası Mitoloji Sempozyumunda sözlü bildiri olarak sunulmuştur. Bu çalışmamın BELGÜ Dergisi III. Uluslararası Mitoloji Sempozyumu Özel Sayısında yayınlanmasını istiyorum. İlgi ve alakanızdan dolayı çok teşekkür ederim.
Kaynakça
- Ali el-Kârî, Ebû’l-Hasen A. b. S. M. H. (1995). Şerhü Kitâbü’l-Fıkhü’l-ekber. nşr. Ali Muhammed Dündal. Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
- Âlûsî, Ş. M. (1994). Ruhü’l-meânî fî tefsîri’l-Kur’ani’l-‘azîm ve’s-seb‘i’l-mesânî. nşr. Ali Abdülbârî Atiyye. Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
- Arîfî, M. b. A. (2011). Nihâyetü’l-âlem. Dâru’t-Tedmuriyye.
- Azîmâbâdî, Ebû Abdurrahman Ş. (2005). ‘Avnü’l-ma‘bûd ‘alâ şerhi Süneni Ebî Dâvud. nşr. Muhammed Nâsırüddîn el-Elbânî-Ebû Abdullah en-Nu‘mân el-Eserî. Dâru İbn Hazm.
- Berzencî, M. b. R. H. (2005). el-İşâa li eşrâti’s-Sâa. nşr. Muhammed Zekeriyya el- Kandehlevî. Dâru’l-Minhâc.
- Bozkurt, F. (2019). Sünnetin Kaynak Olması Işığında Hz. İsa’nın Ref’i ve Nüzulü. (Yüksek Lisans Tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
- Buhârî, Ebû Abdullah M. b. İ. (2002). Sahîhü’l-Buhârî. Dâru İbn-i Kesîr.
- Cerrahoğlu, İ. (1975). Ye’cüc-Me’cüc ve Türkler. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20, 97-125.
- Cezâirî, Ebû Bekr C. b. M. (1990). Eyserü’t-tefâsîr li-kelâmi’l-‘aliyyi’l-kebîr. Mektebetü’l-Ulûm ve’l-Hikem.
- Coşkun, A. (2004). Mehdilik Fenomeni. İz.