Araştırma Makalesi

Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar

Sayı: 74 2 Aralık 2022
Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten Kapak
Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten
PDF İndir
TR

Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar

Öz

Sanskritçede tripiṭaka, Pāli dilinde ise tipiṭaka “üç sepet” olarak bilinen kavram Budizm’in dinî yazınsal kaynaklarına işaret eden üç ayrı tür eser için kullanılır. Bunu sūtralar, vinayalar ve abhidharmalar oluşturmaktadır. Buddha’nın vaazlarını içeren sūtralar, Sanskritçede āgama, Pāli dilinde ise nikāya olarak adlandırılan koleksiyonlardan oluşmaktadır. Esasında Sanskritçe Budist külliyatta bu koleksiyon dört ile sınırlı iken, Pāli dilindeki Budist külliyata Khuddakanikāya adında beşinci bir koleksiyon daha eklenmiştir. Khuddakanikāya’nın içerisinde bugün bilindiği kadarıyla on beş eser vardır. Bunlardan birisi de Suttanipāta “sūtraların çöküşü” adını taşımaktadır. Manzum ve mensur biçimde kaleme alınan metinlerle örülü Suttanipāta beş vagga yani beş bölümden oluşmaktadır. Suttanipāta’nın beşinci ve son bölümünü ise bu çalışmanın da konusunu oluşturan Pārāyaṇavagga teşkil etmektedir. Eski Uygurca Pārāyaṇavagga üzerine yapılan çalışmalar 1997 yılına kadar gider; fakat bugün gelinen noktada bu metnin Eski Uygurcada bütünlüklü olarak korunduğunu söylemek mümkün değildir. Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin metinler fragmanlar hâlindedir. Bu çalışmada Suttanipāta’nın beşinci bölümü olan Pārāyaṇavagga’ya ilişkin şimdiye kadar neşredilmemiş Eski Uygurca fragmanların neşri gerçekleştirilecektir. Bu yazının konusunu oluşturan fragmanlar bugün Berlin Turfan Koleksiyonu’nda şu arşiv numaralarıyla korunmaktadır: Mainz 699, U 1536, U 1539, U 1557 ve U 2044. Bu yazı mevzubahis fragmanların yazı çevirimini, harf çevirisini, Eski Uygurca metnin Türkiye Türkçesine aktarımını, metne ilişkin açıklamaları ve sözlük/dizini içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adams, D. Q. (2013). A dictionary of Tocharian B. Revised and greatly enlarged vol. 1-2. Rodopi.
  2. Anālayo. (2015). Āgama/Nikāya. Brill’s encyclopedia of Buddhism içinde (Cilt 1, 50-59). Brill.
  3. Andersen, D. & Smith, H. (1913). Sutta-nipāta. The Pali Text Society. Clarke, S. (2015). Vinayas. Brill’s encyclopedia of Buddhism içinde (Cilt 1, 60-87). Brill.
  4. Clauson, S. G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. Oxford at the Clarendon.
  5. Edgerton, F. (1953). Buddhist hybrid Sanskrit grammar and dictionary. Vol. II: Dictionary. Yale University.
  6. Eltschinger, V., & Yoshifumi, H. (2015). Abhidharmas. Brill’s encyclopedia of Buddhism içinde (Cilt 1, 88-102). Brill.
  7. Gharib, B. (1995). Sogdian dictionary: Sogdian-Persian-English. Farhangan.
  8. Giles, H. A. (1912). A Chinese-English dictionary. Part I-II. Kelly and Walsh.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

2 Aralık 2022

Gönderilme Tarihi

12 Mayıs 2022

Kabul Tarihi

5 Ağustos 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 74

DOI

https://doi.org/10.32925/tday.2022.83

IZ

https://izlik.org/JA57RE67XJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex
APA
Uzunkaya, U. (2022). Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 74, 7-38. https://doi.org/10.32925/tday.2022.83
AMA
1.Uzunkaya U. Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar. TDAY-Belleten. 2022;(74):7-38. doi:10.32925/tday.2022.83
Chicago
Uzunkaya, Uğur. 2022. “Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, sy 74: 7-38. https://doi.org/10.32925/tday.2022.83.
EndNote
Uzunkaya U (01 Aralık 2022) Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten 74 7–38.
IEEE
[1]U. Uzunkaya, “Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar”, TDAY-Belleten, sy 74, ss. 7–38, Ara. 2022, doi: 10.32925/tday.2022.83.
ISNAD
Uzunkaya, Uğur. “Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten. 74 (01 Aralık 2022): 7-38. https://doi.org/10.32925/tday.2022.83.
JAMA
1.Uzunkaya U. Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar. TDAY-Belleten. 2022;:7–38.
MLA
Uzunkaya, Uğur. “Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar”. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, sy 74, Aralık 2022, ss. 7-38, doi:10.32925/tday.2022.83.
Vancouver
1.Uğur Uzunkaya. Eski Uygurca Pārāyaṇavagga’ya ilişkin fragmanlar. TDAY-Belleten. 01 Aralık 2022;(74):7-38. doi:10.32925/tday.2022.83