Lisansüstü eğitimin ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği (1983-2021)

Zeki Yılmaz; Taleh Mammadov

doi:10.58308/bemarej.1283320

EN TR

The effect of postgraduate education on economic growth: The case of Turkey (1983-2021)

Abstract

The role of human capital, one of the contemporary endogenous growth models, in economic growth and development has been examined for the first time. The scarcity of studies that take into account postgraduate education as human capital in the literature is aimed to contribute to this deficiency with this study. The study analyses the impact of doctorate and master's degree graduates on economic growth in Turkey for the period 1983-2021 annually. Firstly, the analysis was carried out with the traditional Granger and Johansen cointegration test, but no cointegration relationship was detected. For this reason, the hidden cointegration method developed by Granger and Yoon (2002) was reanalysed by separating the positive and negative shocks of the variables. Accordingly, a 1% positive change in master's degree graduates increases the positive change in growth by 0.38%. Likewise, a 1% negative change in the doctoral graduate’s variable increases the negative change in growth by 0.21%.

Keywords

Hidden co-integration , PhD graduates , Master , GDP , Human capital

Lisansüstü eğitimin ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği (1983-2021)

Öz

Çağdaş içsel büyüme modellerinde beşeri sermayenin ekonomik büyüme ve kalkınmadaki rolü ilk olarak inceleme konusu yapılmıştır. Literatürde beşeri sermaye olarak lisansüstü eğitimi dikkate alan çalışmaların azlığı, çalışma ile bu eksikliğe katkı yapması amaçlanmıştır. Çalışmada Türkiye’de 1983-2021 dönemi yıllık olarak, doktora ve yüksek lisans mezunlarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi incelenmiştir. İlk olarak geleneksel Granger ve Johansen eşbütünleşme testi ile analiz gerçekleştirilmiştir, ancak herhangi bir eşbütünleşme ilişkisi tespit edilememiştir. Bu nedenle Granger ve Yoon (2002) geliştirdiği saklı eşbütünleşme yöntemi ile değişkenlerin pozitif ve negatif şokları ayrıştırılarak tekrar analiz edilmiştir. Analiz bulgularına göre yüksek lisans mezunlarında meydana gelen %1’lik pozitif gelişme, ekonomik büyümeyi pozitif yönde %0.38 oranında arttırmaktadır. Aynı şekilde doktora mezunları değişkeninde meydana gelen %1’lik bir olumsuz gelişme, ekonomik büyümedeki olumsuzlukları %0.21 arttırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Saklı eşbütünleşme , Doktora mezunları , Yüksek lisans mezunları , GSYİH , Beşeri sermaye

Kaynakça

Akıncı, A. (2017). Türkiye’de eğitim harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Maliye Dergisi, 173, 387-397.
Alhas, A. (2006). Lisansüstü eğitim yapmakta olan Milli Eğitim Bakanlığı öğretmenlerinin lisansüstü eğitime bakış açıları (Ankara ili örneği). (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara
Ay, A., & Yardımcı, P. (2008). Türkiye’de beşerî sermaye birikimine dayalı AK tipi içsel iktisadi büyümenin VAR modeli ile analizi (1950-2000). Maliye Dergisi, 155(2), 39-52.
Akademik Kaynak. (2023). Doktora nedir?. https://www.akademikkaynak.com/doktora-nedir.html adresinden alındı.
Barro, R. J. (1999). Education and economic growth, http://www.oecd.org/dataoecd /5/49/1825455.pdf. (Erişim Tarihi: 21.03.2023)
Bekmez, S., Köne, A., & Günal, D. (2009). Beşerî sermayenin Türkiye'de bölgeler arası ekonomik gelişme açısından önemi. TİSK Akademi, 4(7), 65-81
Brempong, K. G., Paddison, O., & Mitiku, W. (2006). Higher education and economic growth in Africa. Journal of Development Studies, 42(3), 509-529
Chaudhary, A. R., Iqbal, A., Gillani, S., & Yasir M. (2009). The nexus between higher education and economic growth: An empirical investigation for Pakistan. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 3, 1-9.
Çakar, Ö. (1997). Fen bilimleri alanında bilim adamı yetiştirme: Lisansüstü eğitim. TÜBA Bilimsel Toplantı Serileri: 7, 65-75.
Çoban, O. (2004). Beşerî sermayenin iktisadi büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (30), 131-142.

Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distributions of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74, 427-431.
Dikmen, N. (2009). Ekonometri temel kavramlar ve uygulamalar (1 Baskı). Nobel Yayın Dağıtım.
Dineri, E., & Gölpek, F. (2021). Türkiye’de eğitim sisteminde okullaşmanın ekonomik büyüme üzerine etkisi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi,13(24), 37-48.
Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Cointegration and error correction: Representation, estimation and testing. Econometrica, 55(2), 251-276.
Erdoğan, S., & Yıldırım, D. Ç. (2009). Türkiye’de eğitim ve iktisadi büyüme ilişkisi üzerine ekonometrik bir analiz. The Journal of Knowledge Economy & Knowledge Management, 4(2), 11-22.
Genç, M. C., Değer, M. K., & Berber, M. (2010). Beşerî sermaye, ihracat ve ekonomik büyüme: Türkiye ekonomisi üzerine nedensellik analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 5(1), 29-42.
Golde, C. M., & Dore, T. M. (2001). At cross purposes: What the experiences of today’s doctoral students reveal about doctoral education. The Pew Charitable Trusts. http://www.phdsurvey.org/report%20final.pdf
Granger, C. W., & Yoon, G. (2002). Hidden cointegration. U of California, Economics Working Paper, (2002,02).
Johansen, S. (1988). Statistical analysis of cointegration vectors. Journal of Economic Dynamics and Control, 12(2-3), 231-254.
Kahiloğulları, A. (2010). Beşerî sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Türkiye örneği. (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hatay.
Koç, A. (2013). Beşerî sermaye ve ekonomik büyüme ilişkisi: Yatay kesit analizi ile AB ülkeleri üzerine bir değerlendirme. Maliye Dergisi, 165, 241-258.
Köprücü, Y., & Sarıtaş, T. (2017). Türkiye’de eğitim ve ekonomik büyüme: Eşbütünleşme yaklaşımı. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(2), 77-89.
Lucas, R. E. (1988). On the mechanics of economic development. Journal of Monetary Economics, 22, 3-42
Mert, M., & Çağlar, A. (2019). Eviews ve Gauss uygulamalı zaman serileri analizi. Detay Yayıncılık.
Özsoy, C. (2009). Türkiye’de eğitim ve iktisadi büyüme arasındaki ilişkinin VAR modeli ile analizi. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 4(1), 71-83.
Phillips, P., & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrica, 75, 335-346.
Rathanasiri, R. A. (2020). Impact of public education expenditure on economic growth in Sri Lanka: Evidence from econometrics analysis. Journal of Management Matters, 7(1), 5-71.
Romer, P. M. (1986). Increasing returns and long-run growth. Journal of Political Economy, 94(5), 1002-1037
Self, S., & Grabowski, R. (2004). Does education at all levels cause growth? India, a case study. Economics of Education Review, 23(1), 47-55.
Serel, H., & Masatçı, K. (2005). Türkiye'de beşeri sermaye ve iktisadi büyüme ilişkisi: Ko-Entegrasyon snalizi. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(2), 49-58.
Solow, R. M. (1956). A Contribution to the theory of economic growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65-94.
Swan, T. W. (1956). Economic growth and capital accumulation. Economic Record, 32, 334-361
Şimşek, M., & Kadılar, C. (2010). Türkiye’de beşeri sermaye, ihracat ve iktisadi büyüme arasındaki nedensellik analizi. C.Ü İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 11(1), 115-140.
Şaşmaz, M. Ü., & Yayla, Y. E. (2018). Ekonomik kalkınmanın belirleyicilerinin değerlendirilmesi: Ekonomik faktörler. International Journal of Public Finance, 3(2), 249-268.
Telatar, O. M., & Terzi, H. (2010), Nüfus ve eğitimin ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye üzerine bir inceleme. Atatürk Üniversitesi İİBF Dergisi, 24(2), 9-15.
Terzi, H., & Yurtkuran, S. (2016). Türkiye’de eğitim ve iktisadi büyüme ilişkisi: Sims ve Toda-Yamamoto nedensellik analizleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 11(2), 7-24.
Türkmen, F. (2002). Eğitimin ekonomik ve sosyal faydaları ve Türkiye’de eğitim ekonomik büyüme ilişkilerinin araştırılması. DPT Uzmanlık Tezleri, Yayın No: 2655, Ankara.
Uçan, O., & Yeşilyurt, H. (2016). Türkiye’de eğitim harcamaları ve büyüme ilişkisi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 179-185.
Varış, F. (1972). Türkiye’de Lisansüstü Eğitim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Yayınları.
Varsak, S., & Bakırtaş, İ. (2009). Ekonomik büyüme üzerinde beşeri sermayenin etkisi: Türkiye örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (25), 49-60.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Zeki Yılmaz
0000-0001-7056-2242
Türkiye

Taleh Mammadov ^*
0000-0002-8142-9962
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Mart 2024

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2023

Kabul Tarihi

28 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.58308/bemarej.1283320

IZ

https://izlik.org/JA83BD44LB

APA

Yılmaz, Z., & Mammadov, T. (2024). Lisansüstü eğitimin ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği (1983-2021). Business Economics and Management Research Journal, 7(1), 14-28. https://doi.org/10.58308/bemarej.1283320

Dergimize gönderilecek makalelerin aşağıda linki verilen şablon dosyasına göre hazırlanması gerekmektedir. Şablon dosyasını indirip üzerinde düzeltmeler de yapılabilir. Şablon dosyasına uygun olarak hazırlanmayan makaleler editör tarafından yazara iade edilir.

Lisansüstü eğitimin ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği (1983-2021)

The effect of postgraduate education on economic growth: The case of Turkey (1983-2021)

Abstract

Keywords

Lisansüstü eğitimin ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye örneği (1983-2021)

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Makaleniz Türkçe ise Şablon için tıklayınız...

Makaleniz İngilizce ise Şablon için tıklayınız...