Araştırma Makalesi

Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü

Cilt: 17 Sayı: 2 24 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü

Öz

Bu çalışmanın amacı, sporcuların atletik zihinsel enerji (AZE) düzeylerinin, bilinçli farkındalık (SBF) alt boyutları (farkındalık, yargılamama, yeniden odaklanma) ve demografik değişkenler (cinsiyet, sporculuk deneyimi, sporculuk düzeyi) doğrultusunda yordanabilirliğini incelemektir. İlişkisel tarama modelinde yürütülen araştırmaya bireysel ve takım sporlarında yarışan 324 sporcu (177 erkek, 147 kadın, yaş ort: 21,99±4,25) katılmıştır. Veriler, Sporcu Bilinçli Farkındalık Ölçeği (SBFÖ) ve Atletik Zihinsel Enerji Ölçeği (AZEÖ) ile toplanmıştır. Çalışma hipotezlerine uygun olarak Pearson korelasyon ve Hiyerarşik regresyon analizleri uygulanmıştır. Korelasyon bulgularına göre, AZE ile SBF alt boyutlarından farkındalık (r=,356) ve yeniden odaklanma (r=,916) değişkenleri ise pozitif, yargılamama (r =-,266) değişkeninde ise negatif yönde ilişki olduğu saptanmıştır. Hiyerarşik regresyon analizinde, demografik değişkenlerin AZE üzerindeki etkisinin düşük düzeyde olduğu (R² = 0,027), bilinçli farkındalık değişkenlerinin eklenmesiyle modelin açıklayıcılığının arttığı (R² = 0,854) belirlenmiştir. Ayrıca, “yeniden odaklanma” AZE'nin en güçlü yordayıcısı olarak tespit edilmiştir (β = 0,886, p <0,001). Sonuçlar, AZE’nin açıklanmasında psikolojik değişkenlerin demografik özelliklere kıyasla daha etkili olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda, sporcularda atletik zihinsel enerjinin sürdürülebilir biçimde geliştirilmesi amacıyla, bilinçli farkındalık temelli müdahaleler sistematik olarak antrenman programlarına entegre edilebilir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın onayı, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sağlık Bilimleri Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan 07.04.2025 tarih ve 04-2025/51 karar numarası ile alınmıştır.

Kaynakça

  1. Anderson, R., Hanrahan, S. L., & Mallett, C. J. (2014). Investigating the optimal psychological state for peak performance in elite Australian athletes. Journal of Applied Sport Psychology, 26(3), 318–333. https://doi.org/10.1080/10413200.2014.885915
  2. Arı, Ç., Ulun, C., Yarayan, Y. E., Dursun, M., Mutlu, T., & Üstün, Ü. D. (2020). Mindfulness, healthy life skills and life satisfaction in varsity athletes and university students. Progress in Nutrition, 22(2), 1-8.
  3. Baer, R. A., Smith, G. T., Hopkins, J., Krietemeyer, J., & Toney, L. (2006). Using self-report assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment, 13(1), 27–45. https://doi.org/10.1177/1073191105283504
  4. Baer, R. A., Smith, G. T., Lykins, E., Button, D., Krietemeyer, J., Sauer, S., ve ark. (2008). Construct validity of the five facet mindfulness questionnaire in meditating and nonmeditating samples. Assessment, 15(3), 329–342. https://doi.org/10.1177/1073191107313003
  5. Beaumont, C., Maynard, I. W., & Butt, J. (2015). Effective ways to develop and maintain strong sport confidence: Strategies advocated by sport psychology consultants. Journal of Applied Sport Psychology, 27(3), 301–318. https://doi.org/10.1080/10413200.2014.996302
  6. Bernier, M., Thienot, E., Codron, R., & Fournier, J. F. (2009). Mindfulness and acceptance approaches in sport performance. Journal of Clinical Sport Psychology, 3(4), 320–333. https://doi.org/10.1123/jcsp.3.4.320
  7. Birrer, D., Röthlin, P., & Morgan, G. (2012). Mindfulness to enhance athletic performance: Theoretical considerations and possible impact mechanisms. Mindfulness, 3(3), 235–246. https://doi.org/10.1007/s12671-012-0109-2
  8. Boksem, M. A., Meijman, T. F., & Lorist, M. M. (2005). Effects of mental fatigue on attention: An ERP study. Cognitive Brain Research, 25(1), 107–116. https://doi.org/10.1016/j.cogbrainres.2005.04.011

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spor ve Egzersiz Psikolojisi, Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

14 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

13 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 17 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Makaracı, M. (2025). Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 17(2), 144-160. https://doi.org/10.55929/besad.1741644
AMA
1.Makaracı M. Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. BESAD. 2025;17(2):144-160. doi:10.55929/besad.1741644
Chicago
Makaracı, Melek. 2025. “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi 17 (2): 144-60. https://doi.org/10.55929/besad.1741644.
EndNote
Makaracı M (01 Ekim 2025) Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi 17 2 144–160.
IEEE
[1]M. Makaracı, “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”, BESAD, c. 17, sy 2, ss. 144–160, Eki. 2025, doi: 10.55929/besad.1741644.
ISNAD
Makaracı, Melek. “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi 17/2 (01 Ekim 2025): 144-160. https://doi.org/10.55929/besad.1741644.
JAMA
1.Makaracı M. Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. BESAD. 2025;17:144–160.
MLA
Makaracı, Melek. “Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü”. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, c. 17, sy 2, Ekim 2025, ss. 144-60, doi:10.55929/besad.1741644.
Vancouver
1.Melek Makaracı. Atletik Zihinsel Enerjinin Yordayıcısı Olarak Bilinçli Farkındalığın Rolü. BESAD. 01 Ekim 2025;17(2):144-60. doi:10.55929/besad.1741644