Rekreasyonel Aktivite Olarak Sanal Müzeye Katılan Bireylerin Sanal Müze Turu Memnuniyet Düzeylerinin Ölçülmesi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 153 - 175, 30.12.2025

Mert Erkan , Osman Göktuğ Koçak

Öz

: Bireyler, iş ve diğer ihtiyaçlarının yanı sıra dinlenme, eğlence, ilgi, bilgi ve zevklerini de içeren, kendi istekleri doğrultusunda birçok etkinliğe zaman ayırma ihtiyacı duyarlar. Bu etkinlikler arasında en popüler olanlarından biri de turizmdir. Bu çalışmada, kültür turizmi etkinlikleri için kullanılan sanal ortamda bireylerin memnuniyet düzeylerinin incelenmesi önemli görülmüştür. Bu bağlamda araştırmanın amacı, sanal ortamları kullanarak kültür turizmi etkinliklerine katılan bireylerin tutum, tercih ve memnuniyet düzeylerini incelemektir. Yöntem: Araştırmanın evrenini sanal müze etkinliklerine katılan bireyler oluşturmuştur. Eskişehir genelindeki devlet üniversitelerinden yüz yüze 434 bireye kolayda örnekleme tekniği kullanılarak ulaşılmıştır. Veriler, tarafından geliştirilen Sanal Müze Sanal Tur Memnuniyet Ölçeği ile Bülbül & Demirer(2008). tarafından geliştirilen Tekrar Ziyaret Niyeti Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Korelasyon analizi SPSS 26 programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Bu analizler, sanal müzeleri boş zaman aktivitesi olarak seçen bireylerin memnuniyet düzeyleri ile bu memnuniyet düzeyine bağlı olarak tekrar ziyaret etme istekleri arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, insanların giderek artan bir şekilde boş zaman turizmi faaliyetlerine yöneldiği ve kültürel aktiviteleri tercih ettikleri gözlemlenmiştir. Sanal ortamlara olan ilgilerinden kaynaklanan bu eğilimin, sanal müzelere katılımlarını ve bu katılımdan duydukları memnuniyeti olumlu yönde etkilediği kabul edilmiştir. Sanal ortamlar eğitim amaçlı giderek daha fazla kullanıldıkça, özel sektör kuruluşları, kamu kurumları ve diğer kuruluşlar, bu teknolojilerin sektörler genelinde yaygın kullanımını fark edecek ve bu da sosyokültürel alanlarda ilerlemelere yol açacaktır.

Anahtar Kelimeler

Katılım , Memnuniyet , Sanal Müze , TekrarZiyaret

Etik Beyan

Eskişehir Teknik Üniversitesi Rektörlüğü'nün 05.05.2022 tarihli ve E-87914409-050.06.04-70091 sayılı yazısına göre, 8/2 sayılı Etik Kurul Kararı ile Dr. Öğr. Üyesi Mert ERKAN'ın "Sanal Müze Turu" araştırması etik açıdan uygun bulunmuştur.

Destekleyen Kurum

Eskişehir Teknik Üniversitesi

Kaynakça

• Ambrose, T., & Paine, C. (2018). Museum foundations. International Council of Museums (ICOM) at UNESCO.
• Barton, R. (2005). Virtual museums and their role in cultural heritage. Journal of Museum Studies, 21(3), 45–58.
• Bozkus, S. B. (2014). Development of virtual museums in Turkey within the framework of culture and art communication. Journal of Academic Social Science Studies, 26(1), 329–344.
• Bülbül, H., & Demirer, Ö. (2008). Hizmet kalitesi ölçüm modelleri SERVQUAL ve SERVPERF’in karşılaştırmalı analizi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 181–198.
• Chen, Y., & Lee, M. (2025). Phygital experiences in virtual cultural spaces: Redefining digital engagement. Journal of Digital Culture, 12(2), 114–133.
• Çakıroğlu, H. (1998). The situation of extracurricular activities in schools in terms of physical education lesson and other lessons, educational branches and activities (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• D’Alba, L. (2012). Digital literacy and museum engagement: Exploring visitor motivations. International Review of Cultural Studies, 8(1), 23–39.
• D’Alba, A. (2012). Analyzing visitors’ discourses, attitudes, perceptions and knowledge acquisitions on an art museum tour after using a 3D virtual environment (Doktora tezi). University of North Texas.
• Düzgün, O. (2008). Virtual museology and our museums. Museum Studies in Turkey from the Past to the Future Symposium, 21–22.
• Dyson, M. C., & Moran, K. (2000). Informing the design of web interfaces to museum collections. Museum Management and Curatorship, 18(4), 391–406.
• Emanuel, R., & Adams, J. N. (2006). Assessing college students’ perceptions of instructor customer service through the Quality of Instructor Service to Students (QISS) questionnaire. Assessment & Evaluation in Higher Education, 31(5), 535–549.
• Erol, I. (2019). Examination of the concept of museum within the scope of today’s metro museums and evaluation of application examples (Yüksek lisans tezi). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Florian, F., & Stapley-Brown, V. (2021). Visitor figures 2020: Top 100 art museums revealed as attendance drops by 77% worldwide. The Art Newspaper. https://www.theartnewspaper.com/2021/03/30/visitor-figures-2020-top-100-art-museumsrevealed-as-attendance-drops-by-77percent-worldwide
• Garzotto, F., Matera, M., & Paolini, P. (1998, April). To use or not to use? Evaluation of the usability of museum websites. In Museums and the Web Conference Proceedings.
• Glosset, G. (2007). Creative ideas for teaching decimals: Math lessons. http://www.math-lessons.ca/
• Hacıoğlu, N., Gökdeniz, A., & Dinç, Y. (2009). Leisure and recreation management. Detay Yayıncılık.
• Hall, J. (2019). Cultural consumption and digital education in virtual environments. Tourism and Society, 27(4), 301–319.
• Huhtamo, E. (2002). Global glimpses for local realities: Moving panorama, a forgotten mass medium of the 19th century. Art Inquiry: Recherches sur les Arts, 4, 115–134.
• Jensen, C. R., & Guthrie, S. (2006). Outdoor recreation in America. Human Kinetics.
• Karakus, S. A. (2008). Investigation of physical/spatial conditions in pre-school education institutions: The case of Sivas province. Journal of Social Sciences, 32(2), 45–60.
• Kaya, M., & Okumuş, F. (2018). Müze ziyaretçilerinin dijital deneyimleri ve memnuniyet düzeyleri üzerine bir inceleme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 123–139.
• Kaya, R., & Okumuş, O. (2018). Evaluation of the use of virtual museums in history lessons according to student views. Turkish History Education Journal, 7(1), 113–153.
• Kim, J., Park, S., & Lee, H. (2019). User satisfaction in immersive museum experiences: The role of education and interactivity. Tourism Management Perspectives, 30, 65–74.
• Kim, M. J., & Hall, C. M. (2019). A hedonic motivation model in virtual reality tourism: Comparing visitors and non-visitors. International Journal of Information Management, 46, 236–249.
• Kim, M. J., Lee, C. K., & Jung, T. (2020). Exploring consumer behavior in virtual reality tourism using an extended stimulus–organism–response model. Journal of Travel Research, 59(1), 69–89.
• Mayda, M. (2014). The impact of virtual museums on the exhibition of art and culture: Google Cultural Institute case.
• Metin, T. C., Kesici, M., & Kodas, D. (2013). Approaches of academicians to the recreation phenomenon. Journal of Yasar University, 8(30), 5021–5048.
• Museum Booster. (2021). Museum research. https://museumbooster.com/research/
• Ozturk, Y. (2018). A comparative analysis of the relationship between leisure, recreation and tourism concepts. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 1(2), 31–42.
• Öztürk, H., & Yılmaz, E. (2024). AI-supported personalization in virtual experiential marketing: A new paradigm. Journal of Marketing Innovation, 9(1), 58–74.
• Peker, N. (2014). The use of virtual museums in social studies course and the attitudes of social studies teacher candidates towards the use of virtual museums (Yüksek lisans tezi).
• Ramos, T., & Silva, C. (2024). Cultural democratization through virtual heritage. Digital Humanities Review, 16(2), 77–95.
• Robinson, W. P. (1972). Answering questions. Routledge.
• Sarsılmaz, Y. (2010). The use of technology in museums. Journal of Anadolu Bil Vocational School, (20), 45–53.
• Schweibenz, W. (1998). The “virtual museum”: New perspectives for museums to present objects and information using the internet as a knowledge base and communication system. International Society for Knowledge Organization, 34, 185–200.
• Schweibenz, W. (2004). Virtual museums. ICOM News Magazine, 3(3).
• Sevil, T., Şimşek, K. Y., Katırcı, H., Çelik, O., Çeliksoy, M. A., & Kocaekşi, S. (2012). Leisure and recreation management. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
• Sudor, S. (2006). Introducing the Anatolian Civilizations Museum to primary school sixth grade students via interactive CD (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Şahin, S. Z. (2021). Museums and ruins as destination attractions: The case of Çorum. In M. C. İlki & Ö. Yayla (Eds.), Recreation and tourism researches (ss. 321–357). Çizgi Kitabevi.
• Taşkıran, E., & Kızılırmak, M. (2019). Dijital dönüşüm sürecinde deneyimsel pazarlama: Sanal ortamın yükselişi. Pazarlama ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 201–219.
• Taşkıran, Ö., & Kızılırmak, İ. (2019). The effect of virtual tours on museum visits in the scope of experiential marketing: The example of Panorama 1453. Journal of Applied Social Sciences, 3(1), 1–19.
• Teker, N., & Özer, A. (2016). Sanal müze sanal tur memnuniyet ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Milli Eğitim, 45(209), 314–335.
• Tütüncü, Ö., Aydın, İ., Küçükusta, D., Avcı, N., & Taş, İ. (2011). Analysis of the factors affecting the participation of university students in recreational activities. Journal of Sport Sciences, 22(2), 69–83.
• Uslu, O. (2008). Attitudes towards computers and computer anxiety levels of teachers working in primary education (Doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Witcomb, A. (2003). Re-imagining the museum: Beyond the mausoleum. Routledge.
• Yücel, İ. (2012). Examining the relationships between job satisfaction, organizational commitment and turnover intention: An empirical study.