Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz

Erkan Konca; Serdar Şahin

Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 sezonunda en yüksek verimlilik puanına sahip oyuncuların performans profillerini inceleyerek verimlilik belirleyicilerini ortaya koymaktır. Materyal Metot: Türkiye Basketbol Federasyonu’nun resmî sitesindeki kamuya açık normal sezon istatistikleri (sayı, ribaund, asist, blok, top çalma, top kaybı, iki/üç sayılık atış yüzdesi, serbest atış yüzdesi, süre, verimlilik puanı) kullanıldı. Veriler JASP 0.95.3’te analiz edilerek tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon hesaplandı; benzer performans özelliklerine göre oyuncu profillerini sınıflandırmak için ayrıca kümeleme analizi uygulanmıştır. Bulgular: Model, verimlilik puanını %96 oranında açıklamıştır (R² = 0.964). Sayı, ribaund, asist, blok, 2 sayı ve serbest atış yüzdesi pozitif; top kaybı ise negatif yönde anlamlı etkisi olduğu görülmüştür (p < .001). Kümeleme analizinde oyuncular üç profile ayrılmıştır: yüksek verimlilik (skor ve ribaund ağırlıklı), orta verimlilik (asist odaklı) ve düşük verimlilik (savunma katkısı sınırlı). Sonuç: Bulgular, basketbolda verimlilik puanının çok boyutlu bireysel katkıyı yansıtan güvenilir bir gösterge olduğunu ortaya koymuştur. Çalışma, oyuncu seçimi, rol tanımı ve antrenman planlamasında veri temelli karar verme süreçlerine bilimsel katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Bompa, T. O., & Buzzichelli, C. (2019). Periodization: Theory and methodology of training (6th ed.). Human Kinetics.
Canuto, S. C., & Almeida, M. B. (2022). Determinants of basketball match outcome based on game-related statistics: A systematic review and meta-analysis. European Journal of Human Movement, 48, 4–20. http://10.21134/eurjhm.2022.48.2
Conte, D., Favero, T. G., Lupo, C., Francioni, F. M., Capranica, L., & Tessitore, A. (2015). Time-motion analysis of Italian elite women's basketball games: Individual and team analyses. Journal of Strength and Conditioning Research, 29(1), 144–150. https://doi.org/10.1519/JSC.0000000000000633
Cui, Y., Liu, F., Bao, D., Liu, H., Zhang, S., & Gómez, M.-Á. (2019). Key anthropometric and physical determinants for different playing positions during National Basketball Association draft combine test. Frontiers in Psychology, 10, 2359. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.02359
Fox, J. L., Scanlan, A. T., & Stanton, R. (2017). A review of player monitoring approaches in basketball: Current trends and future directions. Journal of Strength and Conditioning Research, 31(7), 2021–2029. https://doi.org/10.1519/JSC.0000000000001964
García, J., Ibáñez, S. J., De Santos, R. M., Leite, N., & Sampaio, J. (2013). Identifying basketball performance indicators in regular season and playoff games. Journal of Human Kinetics, 36, 161–168. https://doi.org/10.2478/hukin-2013-0016
Gómez, M., Lorenzo, A., Sampaio, J., Ibáñez, S. J., & Ortega, E. (2008). Game-related statistics that discriminated winning and losing teams from the Spanish men's professional basketball teams. Collegium Antropologicum, 32(2), 451–456.
Gómez, M. A., Ibáñez, S. J., Parejo, I., & Furley, P. (2017). The use of classification and regression tree when classifying winning and losing basketball teams. Kinesiology, 49(1), 47–56.

Hollinger, J. (2002). Pro basketball forecast. Brassey’s Inc., Potomac Books. ISBN: 1574885111.
Issurin, V. B. (2016). Benefits and limitations of block periodized training approaches to athletes' preparation: A review. Sports Medicine, 46(3), 329–338. https://doi.org/10.1007/s40279-015-0425-5
Leicht, A. S., Gómez, M.-Á., & Woods, C. T. (2017). Team performance indicators explain outcome during women’s basketball matches at the Olympic Games. Sports, 5(4), 96. https://doi.org/10.3390/sports5040096
Lorenzo, A., Gómez, M. Á., Ortega, E., Ibáñez, S. J., & Sampaio, J. (2010). Game-related statistics which discriminate between winning and losing under-16 male basketball games. Journal of Sports Science & Medicine, 9(4), 664–668.
Piedra, A., Peña, J., & Caparrós, T. (2021). Monitoring training loads in basketball: A narrative review and practical guide for coaches and practitioners. Strength & Conditioning Journal, 43(5), 12–35. https://doi.org/10.1519/SSC.0000000000000620
Sampaio, J., & Leite, N. (2013). Performance indicators in game sports. In T. McGarry, P. O’Donoghue, & J. Sampaio (Eds.), Routledge handbook of sports performance analysis (pp. 115–127). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203806913-13
Sampaio, J., McGarry, T., Calleja-González, J., Jiménez Sáiz, S., Schelling i del Alcázar, X., & Balciunas, M. (2015). Exploring game performance in the National Basketball Association using player tracking data. PLoS ONE, 10(7), e0132894. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0132894
Schelling, X., & Torres-Ronda, L. (2013). Conditioning for basketball: Quality and quantity of training. Strength and Conditioning Journal, 35(6), 89–94. https://doi.org/10.1519/SSC.0000000000000018
Ziv, G., Lidor, R., & Arnon, M. (2010). Predicting team rankings in basketball: The questionable use of on-court performance statistics. International Journal of Performance Analysis in Sport, 10(2), 103–114. https://doi.org/10.1080/24748668.2010.11868506

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Antrenman

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Erkan Konca ^*
0000-0002-5231-260X
Türkiye

Serdar Şahin
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

3 Kasım 2025

Kabul Tarihi

30 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA38EG66RH

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Konca, E., & Şahin, S. (2025). Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(2), 176-186. https://izlik.org/JA38EG66RH

AMA

1.Konca E, Şahin S. Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz. K7AÜBESBİD. 2025;9(2):176-186. https://izlik.org/JA38EG66RH

Chicago

Konca, Erkan, ve Serdar Şahin. 2025. “Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 9 (2): 176-86. https://izlik.org/JA38EG66RH.

EndNote

Konca E, Şahin S (01 Aralık 2025) Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 9 2 176–186.

IEEE

[1]E. Konca ve S. Şahin, “Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz”, K7AÜBESBİD, c. 9, sy 2, ss. 176–186, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38EG66RH

ISNAD

Konca, Erkan - Şahin, Serdar. “Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 9/2 (01 Aralık 2025): 176-186. https://izlik.org/JA38EG66RH.

JAMA

1.Konca E, Şahin S. Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz. K7AÜBESBİD. 2025;9:176–186.

MLA

Konca, Erkan, ve Serdar Şahin. “Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 2, Aralık 2025, ss. 176-8, https://izlik.org/JA38EG66RH.

Vancouver

1.Erkan Konca, Serdar Şahin. Basketbolda Oyuncu Performans Profilleri ve Verimlilik Belirleyicileri: Türkiye Basketbol Süper Ligi 2024–25 Sezonu Üzerine Bir Analiz. K7AÜBESBİD [Internet]. 01 Aralık 2025;9(2):176-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38EG66RH