Son Altı Olimpiyatta Türkiye Cumhuriyetinin Başarı Düzeyi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 196 - 216, 30.12.2025

Mehmet Ziyagil , Recep Gürsoy

https://izlik.org/JA49SL54ZF

Öz

Son çeyrek yüzyılda artan bütçelere ve tesisleşmeye rağmen Olimpiyat Oyunlarında Türkiye Cumhuriyeti beklenen başarıyı sergileyememiştir. Bu çalışma, Atina 2004’den 2024 Paris Olimpiyat oyunlarına uzanan dönemde son 6 Olimpiyat Organizasyonunda Türk Sporunun başarı düzeyinin değerlendirilmesini amaçlamaktadır.
Betimsel tarama modeli olan bu araştırma ile 2004 Atina Olimpiyat Oyunlarından 2024 Paris Olimpiyat Oyunlarına kadar Türkiye ile ilgili tüm verilerin elde edilmesinde Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC, International Olympic Committee) ile Türkiye Milli Olimpiyat Komitesinin (TMOK) resmi internet sitelerinden yararlanılmıştır.
Son 20 yılda Türkiye’nin en yüksek başarısı olan 2004 Atina Olimpiyatlarında 3 altın, 4 gümüş ve 4 bronz madalya ile 22. sırada yer alırken Paris 2024 Olimpiyatlarında 3 gümüş ve 5 bronz madalya ile 64’üncü sıraya gerilemiştir. Sonuç olarak, uzun vadeli yaklaşımlarla milyonlar arasından seçtiği sporcuları yetiştirmeyen, Dünya standartlarında performans sporuna bilimsel destek veremeyen, nitelikli antrenörleri yetiştiremeyen, her seviyede spor yönetiminde liyakatı olmazsa olmaz standart olarak kabul etmeyen ve ortak aklı kullanmayan politikalar ile Türkiye 1988 Seul Olimpiyatlarından beri her Olimpiyatta en az bir altın madalya kazanma geleneğini sürdürememiştir.
Türkiye’nin gelecekteki olimpik başarısının artırılması için erken yaşta az yetenekli sporcuların belirlenerek Olimpiyat Oyunlarına hazırlamak yöntemi terk edilerek bunun yerine okul öncesi dönemden ortaokul yıllarına kadar nitelikli beden eğitimi öğretmenleri ve antrenörlerin vereceği uzun vadeli hareket ve spor eğitimi sonucunda beceri ve performansı belirgin şekilde diğerlerinden öne çıkan sporcuların ortaokul yıllarından itibaren daha planlı yapılandırılmış antrenman programları alınması ile Olimpik sporcular yetiştirilmelidir. Bu çalışmadaki konu başlıkları ve öneriler dikkate alınarak tüm paydaşların bir araya getirildiği “Türk Spor Kurultayı”nın en kısa sürede toplanması ve “Türk Egzersiz ve spor Stratejisi”nin oluşturulması tavsiye edilebilir.

Anahtar Kelimeler

Olimpiyat oyunları , Türkiye'nin başarısı , Sorunlar ve çözüm yolları

Kaynakça

• Balyi, I. (2001). Sport system building and long-term athlete development in British Columbia. SportsMed BC.
• Balyi, I., Way, R., & Higgs, C. (2013). Long-term athlete development. Human Kinetics.
• Bergsgard, N. A., Houlihan, B., Mangset, P., Nodland, S. I., & Rommetveldt, H. (2007). Sport policy: A comparative analysis of stability and change. Elsevier.
• Chelladurai, P. (2001). Managing organizations for sport and physical activity: A systems perspective. Holcomb Hathaway Publishers.
• Clarke, S. R. (2002). Home advantage in the Olympic Games. Retrieved November 27, 2003, from University of Technology website http://www.swo,/edu.au/sport/olympics/HAOlympicgames.pdf . Swinnburn.
• Cleland, J., Dixon, K., & Kilvington, D. (2020). Online research methods in sport studies. Routledge.
• Clumpner, R. A. (1994). 21ste century success in international competition. In Sport in the global village (pp. 298–303). R. Wilcox (Ed.). Morgantown, WV: Fitness Information Technology.
• Crespo, M., Miley, D., & Couraud, F. (2001). An overall vision of player development. In Tennis Player Development (pp. 13–18). M. Crespo, M. Reid, & D. Miley (Eds.). London: ITF Ltd.
• Cupples, B., O’Connor, D., & Cobley, S. (2018). Distinct trajectories of athlete development: A retrospective analysis of professional rugby league players. Journal of Sports Sciences, 36(5), 512–525. https://doi.org/10.1080/02640414.2017.1322705
• Çeker, A., Çekin, R., & Ziyagil, M. A. (2013). Farklı yaş gruplarındaki kadın ve erkeklerin düzenli fiziksel aktiviteye katılım davranışının değişim basamakları. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(1), 11–20.
• De Bosscher, V., & De Knop, P. (2002). The influence of sports policies on international success: An international comparative study. Paper presented at the 9th World Sport for All Congress, Sport for All and Elite Sport: Rivals or partners? Arnhem, the Netherlands.
• De Bosscher, V., Bingham, J., Shibli, S., van Bottenburg, M., & De Knop, P. (2008). The global sporting arms race: An international comparative study on sports policy factors leading to international sporting success. Aachen: Meyer & Meyer.
• De Bosscher, V., De Knop, P., van Bottenburg, M., & Shibli, S. (2006). A conceptual framework for analysing sports policy factors leading to international sporting success. European Sport Management Quarterly, 6(2), 185–215. https://doi.org/10.1080/16184740600955087
• De Bosscher, V., De Knop, P., van Bottenburg, M., Shibli, S., & Bingham, J. (2009). Explaining international sporting success: An international comparison of elite sport systems and policies in six countries. Sport Management Review, 12(3), 113–136. https://doi.org/10.1016/j.smr.2009.01.001
• De Bosscher, V., Shibli, S., Westerbeek, H., & van Bottenburg, M. (2015). Successful elite sport policies: An international comparison of the Sports Policy factors Leading to International Sporting Success (SPLISS 2.0) in 15 nations. Meyer & Meyer Sport.
• Florida, R. (2014, February 23). Did Russia really win the Sochi medal count? The Atlantic. https://www.theatlantic.com
• GRECO. (2024). The Group of States against Corruption in the Council of Europe. https://www.transparency.org/en/cpi/2004 (Erişim tarihi: 17.11.2024).
• Green, B. C. (2005). Building sport programs to optimize athlete recruitment, retention and transition: Toward a normative theory of sport development. Journal of Sport Management, 19, 233–253.
• Green, M., & Houlihan, B. (2005). Elite sport development: Policy learning and political priorities. Routledge.
• Gulbin, J., Oldenziel, K., Weissensteiner, J., & Gagné, F. (2010). A look through the rear view mirror: Developmental experiences and insights of high performance athletes. Talent Development and Excellence, 2(2), 149–164.
• Harre, D. (1982). Trainingslehre [Training methods]. Berlin: Sportverlag.
• Hogan, K., & Norton, K. (2000). The ‘price’ of Olympic gold. Journal of Science & Medicine in Sport, 3(2), 203–218.
• Houlihan, B. (2009). Mechanisms of international influence on domestic elite sport policy. International Journal of Sport Policy and Politics, 1(1), 51–69. https://doi.org/10.1080/19406940902739090
• ICCE, ASOIF, & LBU. (2013). International sport coaching framework (Version 1.2). Human Kinetics.
• International Council for Coaching Excellence, Association of Summer Olympic International Federations, & Leeds Beckett University. (2013). International sport coaching framework (Version 1.2). Human Kinetics.
• International Olympic Committee. (2021). https://olympics.com/ioc
• International Olympic Committee. (2024). https://olympics.com/ioc
• Johnson, K. N., & Ali, A. (2002). A tale of two seasons: Participation and medal counts at the summer and winter Olympic Games. Retrieved February 15, 2003, from Wellesley College website: www.wellesley.edu/economics/wkpapers/wellwp_0010.pdf
• Koç, H. (2021). Spor Bilimleri Fakülteleri Dekanlar Konseyi (SPORDEK) Yedinci Genel Kurul Toplantısı Açılış Konuşması. Ankara.
• Kuper, G., & Sterken, E. (2003). Olympic participation and performance since 1896. University of Groningen, Research Institute SOM.
• Oakley, B., & Green, M. (2001). The production of Olympic champions: International perspectives on elite sport development systems. European Journal for Sport Management, 8, 83–105.
• Régnier, G., Salmela, J., & Russell, S. J. (1993). Talent detection and development in sport. In Handbook of research on sport psychology (pp. 290–313). R. N. Singer, M. Murphy, & K. L. Tennant (Eds.). New York: Macmillan.
• Sergeyev, Y. D. (2015). The Olympic medals ranks, lexicographic ordering, and numerical infinities. Journal of Quantitative Analysis in Sports, 11(4), 4–8. https://doi.org/10.1515/jqas-2014-0056
• Sevimli, D. (2015). Sporda yetenek gelişiminin yönetim süreci. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(1), 1–9.
• Society of Health and Physical Educators. (2024). https://www.shapeamerica.org
• SIRC. (2002). European sporting success: A study of the development of medal winning elites in five European countries. Final Report, Sheffield: Sport Industry Research Centre.
• Thibault, L., Kihl, L. A., & Babiak, K. (2010). Democratisation and governance in international sport: Addressing issues with athlete involvement in organisational policy. International Journal of Sport Policy, 2(3), 275–302.
• Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi. (2021). Olimpiyat oyunları. https://www.olimpiyatkomitesi.org.tr
• Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi. (2024). Olimpiyat oyunları. https://www.olimpiyatkomitesi.org.tr
• van Bottenburg, M. (2000). Het topsportklimaat in Nederland [The elite sports climate in the Netherlands]. ’s-Hertogenbosch: Diopter-Janssens & van Bottenburg.
• Ziyagil, M. A. (2020). Antrenörlük mesleki etkililiğinin 30978 sayılı antrenör eğitimi yönetmeliği kapsamında değerlendirilmesi. Spor Eğitim Dergisi, 4(1), 123–136.
• Ziyagil, M. A. (2021). Geçmişten günümüze Türkiye Cumhuriyeti’nin yaz olimpiyat oyunlarındaki başarısı. Spor Eğitim Dergisi, 5(3), 36–52.
• Ziyagil, M. A., & Sevimli, D. (2013). Avrupa Birliği ile uyum sürecinde yükseköğretimde antrenörlük eğitiminin yeniden yapılanması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(1), 9–28.