Propriosepsiyon Antrenmanlarının Profesyonel Kadın Futbolcularda Bazı Seçilmiş Motorik Özellikleri Üzerine Etkisinin İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 271 - 288, 30.12.2025

Onur Şengöl , Mehmet Soyal

https://izlik.org/JA97PR87AH

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, propriosepsiyon egzersizlerinin profesyonel kadın futbolcular üzerinde uygulanması sonucu dikey sıçrama, sürat, çeviklik ve denge parametreleri üzerindeki etkisinin incelenmesi olarak belirlenmiştir. Materyal & Metot: Araştırma grubumuzu Kadın Futbol Süper liginde faal futbol oynayan 22 kadın futbolcu oluşturmuştur. Futbolcular, yansız atama ile propriosepsiyon (n=11) ve kuvvet (n=11) grubu olarak iki gruba ayrılmıştır. Katılımcılara, fiziksel ve kondisyonel performanslarını değerlendirmek için vücut ağırlığı, boy uzunluğu, statik denge, illinois çeviklik, 30 m sürat ve dikey sıçrama testleri ön test olarak uygulandıktan sonra 8 hafta boyunca haftada 2 gün olmak üzere kuvvet grubuna sadece kuvvet antrenman programı uygulatılırken, propriosepsiyon grubuna kuvvet antrenman programına ek olarak propriosepsiyon antrenman programı uygulanmıştır. Çalışma süresi sonunda son testler tekrarlanmıştır. Çalışma sonunda elde edilen veriler SPSS 25.0 paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Sporcuların ön test-son test ölçüm skorlarının parametrik ve nonparametrik dağılım durumlarına, dağılım eğrilerine ve çarpıklık-basıklık (Skewness-Kurtosis) değerlerine bakılmıştır. Çıkan sonuçlara göre istatistiksel işlem olarak, antrenman gruplarının zamandaki (ön ve son test) etkisini belirlemek için iki yönlü tekrarlı ölçüm (Two-way Repeated Anova) analizi kullanılmıştır. Bulgular: Çıkan sonuçlar incelendiğinde propriosepsiyon egzersizlerini uygulayan grubun dikey sıçrama, sürat, çeviklik ve denge parametreleri üzerinde grup içi ön ve son test değerlerinde anlamlı farklılık oluşturduğu tespit edilmiştir (p<0,05). Gruplar arası yapılan karşılaştırmada tüm parametrelerde herhangi bir anlamlılık bulunamamıştır (p>0,05). Uygulanan antrenman programının propriosepsiyon grubu üzerinde geliştirici etkiye sahip olduğu ifade edilebilir. Sonuç: Propriosepsiyon egzersizleri pozitif yönlü bir etki göstermiş olduğu söylenebilir. Buna bağlı olarak antrenman programlarının içinde yer verilmesi sonucu kadın futbolcular üzerinde performans gelişimine yönelik fayda oluşturacağı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Çeviklik , Denge , Dikey Sıçrama , Futbol , Propriosepsiyon , Sürat

Kaynakça

• Ager, A.L., Roy, J.S., Roos, M., Belley, A.F., Cools, A. ve Héberti L.J. (2017). “Shoulder proprioception: How is it measured and is it reliable? A systematic review”. Journal of Hand Therapy, 30(2), 221-231.
• Akgün, I. (1999). Patellofemoral hastalıklar. R.N. Tandoğan, A.M. Alpaslan (Ed). Diz cerrahisi. Ankara: Haberal Eğitim Vakfı.
• Akyüz, Ö., Çoban, C., Dilber, A.O., Ergün, Z., Taş, M., Işık, Ö., Akyüz, F., Doğru, Y. ve Akyüz, M. (2016). İşitme engellilerde statik denge düzeylerinin belirlenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 110-116.
• Başkaya, G., Ünveren, A. ve Karavelioğlu, M.B. (2018). Comparıson of some physıologıcal and motorıc characterıstıcs of female soccer and futsal players. Journal of Physical Education and Sports Science, 12(1), 56.
• Bendo, A. ve Mara, F. (2020). Quantitative analysis of biomechanical parameters in CMJ and SJ jump tests on 10-14 years old players of Tirana Futball Club. Journal of Advances in Sports and Physical Education, 3(5), 86-90. Doi: 10.36348/jaspe.2020.v03i05.003
• Bernier, J.N. ve Perrin, D.H. (1998). Effect of coordination training on proprioception of the functionally unstable ankle. Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy, 27(4), 264-75.
• Beydağı, M.G. (2018). Elit ve amatör futbolcularda proprioseptif egzersizlerin bazı fiziksel uygunluk parametreleri üzerine etkilerinin incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Anabilim Dalı, Malatya.
• Büyüköztürk, Ş. (2007). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı (7. Basım). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
• Can, B. (2008). Bayan voleybolcularda denge antrenmanlarının yorgunluk ortamında propriosepsiyon duyusuna etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Ankara.
• Can, I., Özmen, M. ve Bayrakdaroğlu, S. (2017). Antrenmanlı sporcularda çeviklik ve ağırlıklı squat sıçrama egzersizi esnasındaki hız ve güç değerleri arasındaki ilişki. Cbü Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(2), 136-144.
• Cankurtaran, F., Akalın, E., Baydar, M., Gülbahar, S. ve Bozan, Ö. (2018). Ayak bileği fonksiyonel instabilitesi olan hastalarda izokinetik ve proprioseptif egzersizlerin etkinliği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(1), 139-148.
• Chauhan, M.R., Bhura, P.A. ve Bhura, C. (2023). Effect of proprioceptive exercises on postural control and agility in hockey players of Vadodara. International Journal of Physical Education, Sports and Health, 10(2), 281-284.
• Clark, M.A., Lucett, S., Corn, R., Cappuccio, R., Humphrey, R., Kraus, S.J., Titchenal, A. ve Robbins, P. (2004). Optimum performance training for the health and fitness professional. California: National Academy of Sports Medicine Publisher.
• Cohen, J. (1988). The analysis of variance. In Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). New York: Lawrence Erlbaum Associates.
• Dobrijevic, S., Moskovljevic, L. ve Dabovic, M. (2016). The influence of proprioceptive training on young rhytmic gymnasts’ balance. Facta Universitatis: Physical Education and Sport. Corpus ID: 56341712.
• Ekiz, D. (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Arı Yayıncılık.
• Emery, C.A., Cassidy, J.D., Klassen, T.P., Rosychuk, R.J. ve Rowe, B.H. (2005). Effectiveness of a home-based balance-training program in reducing sports-related injuries among healthy adolescents: a cluster randomized controlled trial. Canadian Medical Association Journal, 172(6), 749-754. Doi: 10.1503/cmaj.1040805.
• Esposito, G., Altavilla, G., Di Domenico, F., Aliberti, S., D’Isanto, T. ve D’Elia, F. (2021). Proprioceptive training to improve static and dynamic balance in elderly. International Journal of Statistics in Medical Research, 10, 194-199. Doi: 10.6000/1929-6029.2021.10.18.
• Eyuboğlu, E. ve Aslan, C.S. (2016). U-15 futbol takımı oyuncularının motorik özelliklerinin belirlenmesi. International Journal of Science Culture and Sport, 4(3), 846-869. Doi: 10.14486/IntJSCS636.
• Ganesh, D.P. (2012). Effect of proprioceptive training on select motor fitness and skill performance variables of hockey players (Unpublished Doctoral Thesis). Department of Physical Education and Sports Pondicherry University, India.
• Gidu, D.V., Badau, D., Stoika, M., Aron, A., Focan, G., Monea, D., Stoica, A.M. ve Calota, N.D. (2022). The effects of proprioceptive training on balance, strength, agility and dribbling in adolescent male soccer players. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(4), 2028. Doi: 10.3390/ijerph19042028.
• Gioftsidou, A., Malliou, P., Pafis, G., Beneka, A., Godolias, G. ve Maganaris, C.N. (2006). The effects of soccer training and timing of balance training on balance ability. European Journal of Applied Physiology, 96(6), 659-664.
• Göktepe, M.M. (2019). Kadın futbolculara uygulanan proprioseptif egzersiz programının denge, proprioseptif duyu ve fonksiyonel performans üzerine etkisi (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Ankara.
• Grigg, P. (1994). Peripheral neural mechanism in proprioception. Journal of Sport Rehabilitation, 3, 2-17.
• Hagglund, M., Waldén, M. ve Ekstrand, J. (2013a). Risk factors for lower extremity muscle injury in professional soccer: the UEFA Injury Study. The American Journal of Sports Medicine, 41(2), 327-335.
• Hagglund, M., Waldén, M., Magnusson, H., Kristenson, K., Bengtsson, H. ve Ekstrand, J. (2013b). Injuries affect team performance negatively in professional football: an 11-year follow-up of the UEFA champions league injury study. British Journal of Sports Medicine, 47(12), 738-742.
• Harman, E. Garhammer, J. ve Pandorf, C. (2000). Administration, scoring and interpretation of selected tests. (In: Baeche, T.R., Earle, R.W. ed.). Essentials of Strength Training and Conditioning. Champaign, IL: Human Kinetics.
• Hawkins, R.D., Hulse, M.A., Wilkinson, C., Hodson, A. ve Gibson, M. (2001). The association football medical research programme: an audit of injuries in professional football. British Journal of Sports Medicine, 35(1), 43-47.
• Helgerud, J., Engen, L.C., Wisloff, U. ve Hoff, J. (2001). Aerobic endurance training improves soccer performance. Medicine and Science in Sports and Exercise, 33(11), 1925-31. Doi: 10.1097/00005768-200111000-00019.
• Hoffman, J. (2006). Norms for fitness, performance and health. Champaign, IL: Human Kinetics.
• Hoffman, M. ve Payne, V.G. (1995). The effect of proprioceptive ankle disk training on healthy subjects. Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy, 21(2), 90-3. Doi: 10.2519/jospt.1995.21.2.90.
• Hopper, D.M., Creagh, M.J., Formby, P.A., Goh, S.C., Boyle, J.J. ve Strauss, G.R. (2003). Functional measurement of knee joint position sense after anterior cruciate ligament reconstruction. Archive of Physical Medicine and Rehabilitation, 84(6), 868-872.
• Janwantanakull, P., Magarey, M.E., Jones, M.A. ve Dansie, B.R. (2001). Variation in shoulder position sense at mid and extreme range of motion. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 82, 840-844.
• Jerosch, J., Thorwesten, L., Steinbeck, J. ve Reer, R. (1996). Proprioceptive function of the shoulder girdle in healthy volunteers. Knee Surgery Sports Traumatol Arthroscopy, 3, 219-225.
• Kandel, E., Schwartz, J. ve Jessel, T. (1991). Principles of neural science. Hollanda: Elsevier.
• Kuru, İ., Haberal, B. ve Avcı, Ç. (2012). Patellofemoral biyomekanik. Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği Dergisi, 11(4), 274-280. Doi: 10.5606/totbid.dergisi.2012.37
• Lephart, S.M., Warner, J.J.P., Borsa, P.A. ve Fu, F.H. (1994). Proprioception of the shoulder joint in healthy, unstable and surgically repaired shoulders. Journal of Shoulder Elbow Surgery, 3, 371-380.
• Ljunojevic, A., Popoviç, B., Bijelic, S. ve Jovanoviç, S. (2020). Proprioceptive training in dance sport: effects of agility skills. Turkish Journal of Kinesiology, 6(3), 109-117. Doi: 10.31459/turkjkin.742359.
• Martinez-Amat, A., Hita-Contreras, F., Lomas-Vega, R., Caballero-Martinez, I., Alvarez, P.J. ve Martinez-Lopez, E. (2013). Effects of 12-week proprioception training program on postural stability, gait, and balance in older adults a controlled clinical trial. Journal of Strength and Conditioning Research, 27(8), 2180-2188. Doi: 10.1519/JSC.0b013e31827da35f.
• McLeod, T.C.V, Armstrong, T., Miller, M. ve Sauers, J.L. (2009). Balance improvements in female high school basketball players after a 6-week neuromuscular-training program. Journal of Sport Rehabilitation, 18(4), 465-81.
• Mihalko, W.M., Boachie-Adjei, Y., Spang, J.T., Fulkerson, J.P., Arendt, E.A. ve Saleh, K.J. (2008). Controversies and techniques in the surgical management of patellofemoral arthritis. Instructional Course Lectures, 57, 365-80.
• Moreira, N.B., Alves, R.C., Ferandes, D.Y.B., Prestes, L.F., Cassimiro, C., Da Silva, V.S.R. ve Preis, C. (2017). Effect of proprioceptive training and central stabilization in physical fitness in young soccer players. Journal of Physical Education and Sport, 17(2), 810.
• Myer, G.D., Ford, K.R., Palumbo, J.P. ve Hewett, T.E. (2005). Neuromuscular Training improves performance and lower-extremity biomechanics in female athletes. Journal of Strength and Conditioning Research, 19(1), 51-60.
• Rhodes, D., Leather, M., Birdsall, D. ve Alexander, J. (2020). The effect of proprioceptive training on directional dynamic stabilization. Journal of Sport Rehabilitation, 30(2), 248-254. Doi: 10.1123/jsr.2019-0346.
• Riemann, B. ve Lephart, S. (2002a). The sensorimotor system, part I: The physiologic basis of functional joint stability. Journal of Athletic Training, 37(1), 71-79.
• Riemann, B. ve Lephart, S. (2002b). The sensorimotor system, part II: The role of proprioception in motor control and functional joint stability. Journal of Athletic Training, 37(1), 80-84.
• Sadak, E. (2018). 12-14 yaş kız voleybol sporcularına uygulanan statik denge antrenmanlarının dikey sıçrama üzerine etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Elazığ.
• Şahin, G., Şeker, H., Yeşilırmak, M. ve Çadır, A. (2015). Denge diski egzersizlerinin dinamik denge ve duruş kontrolü üzerindeki etkisinin incelenmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 6(1), 50. Doi: 10.17155/spd.20761
• Salot, C., Sathya, P. ve Paul, J. (2020). Effects of bosu ball exercise on jump performance in football players. International Journal of Physiotherapy, 7(4), 136-139. Doi: 10.15621/ijphy/2020/v7i4/740.
• Schmidt, A. ve Wrisberg, C.A. (2000). Motor Learning and Performance (2nd ed.). Champaign, IL: Human Kinetics.
• Sebic-Zuhric, L., Rado, I. ve Bonacin, D. (2007). The effects of propriceptive training on the results of specific movements in rhythmic gymnastics. Acta Kinesiologica, 1, 30-37.
• Simek, S., Milanović, D. ve Jukić, I. (2008). The effects of proprioceptive training on jumping and agility performance. Kinesiology: International Journal of Fundamental and Applied Kinesiology, 39(2), 131-41.
• Son, C., Stewart, A., Ward, J. ve Farrar, K. (2018). Lower body strength-training versus proprioceptive exercises on vertical jump capacity: a feasibility study. Journal of Chiripractic Medicine, 17(1), 7-15. Doi: 10.1016/j.jcm.2017.10.007.
• Souglis, A.G., Travlos, A.K. ve Andronikos, G. (2022). The effect of proprioceptive training on technical soccer skills in female soccer. International Journal of Sports Science & Coaching, 18(3), 1-13. Doi: 10.1177/17479541221097857.
• Stolen, T., Chamari, K., Castagna, C. ve Wisloff, U. (2005). Physiology of soccer. Sports Medicine, 35(6), 501-536.
• Suresh, J., Rameshkumar, S. ve Sri Shankar, M. (2023). Effect of prorpioceptive training with strenght training on agility in table tennis players. Bharathiar National Journal of Physical Education and Exercise Sciences, 14(1), 36-44. ISSN: 0976-3678.
• Tanyeri, L. (2017). Genç Erkek Snowboardcularda Stabil ve Stabil Olmayan Zeminlerdeki Koordinasyon Uygulamaları ve Farklı Öğrenme Yöntemlerinin Denge, Esneklik, Çeviklik ve Beceri Üzerine Etkisi. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
• Taşkın, C. (2013). 8 haftalık propriyosepsiyon antrenmanının çabukluk, çeviklik ve ivmelenme üzerine etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Fırat Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Elâzığ.
• Usta, H.D. (2019). Tüm beden vibrasyon antrenmanının denge, izokinetik kuvvet ve sıçrama performansına akut etkisi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antrenman ve Hareket Anabilim Dalı, Denizli.
• Viran, S. ve Canlı, U. (2022). The effect of proprioceptive training on high-intensity actions and technique in football players: a training program. Kinesiologia Slovenica, 28(2), 92-109. ISSN: 1318-2269.
• Wang, H., Yu, H., Kim, Y.H. ve Kan, W. (2021). Comparison of the effect of resistance and balance training on isokinetic eversion strength, dynamic balance, hop test and ankle score in ankle sprain. Life, 11, 307. Doi:10.3390/life11040307.
• Williams, G.N., Chmielewski, T., Rudolph, K.S., Buchanan, T.S. ve Snyder-Mackler, L. (2001). Dynamic knee stability: Current theory and implications for clinicians and scientists. Journal of Orthopaedic and Sports Physical Therapy, 31(10), 546-66.
• Williams, J. (2003). A game for rough girls? A history of women’s football in Britain. London: Routledge.
• Williams, J. ve Hess, R. (2015). Women, football and history: International perspectives. The International Journal of the History of Sport, 32(18), 2115-2122. Doi: 10.1080/09523367.2015.1172877
• Zacharakis, E.D., Bourdas, D.I., Kotsifa, M.I., Bekris, E.M., Velentza, E.T. ve Kostopoulos, N.I. (2020). Effect of balance and proprioceptive training on balancing and technical skills in 13-14-year-old youth basketball players. Journal of Physical Educatin and Sport, 20(5), 2487-2500. Doi: 10.7752/jpes.2020.05340.