Derleme

Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi

Cilt: 10 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir

Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi

Öz

Amaç: Bu derlemenin amacı, yetişkin bireylerde uyku ve obezite arasındaki ilişkiyi güncel literatür doğrultusunda değerlendirmek ve obezitenin önlenmesi ile tedavisinde sıklıkla göz ardı edilen uyku faktörünün önemine dikkat çekmektir. Yöntem: Bu çalışma geleneksel derleme niteliğinde olup, 2001–2025 yılları arasında yayımlanan ulusal ve uluslararası bilimsel çalışmalar incelenmiştir. Literatür taraması kapsamında PubMed, Web of Science, ScienceDirect ve Google Scholar veri tabanları kullanılmıştır. Tarama sürecinde uyku, uyku süresi, uyku kalitesi, obezite, vücut kütle indeksi ve fiziksel aktivite ile ilişkili anahtar kelimeler kullanılmıştır. Yetişkin bireylerde uyku ve obezite arasındaki ilişkiyi ele alan araştırma makaleleri, sistematik derlemeler, meta-analizler ve geleneksel derleme çalışmaları değerlendirilmiştir. Bulgular: Günümüzde birçok faktörün uyku süresini ve düzenini olumsuz etkilediği, uyku alışkanlıklarının vücuttaki farklı mekanizmaları etkilendiği bilinmektedir. Özellikle açlık ve tokluk hislerini kontrol eden leptin- ghrelin benzeri hormonların uyku ve obezite ile ilişkisi dikkat çekmektedir. Ayrıca yetişkinlerde uyku ve obezite arasındaki ilişkinin, kardiyometabolik riskler ve genel sağlık üzerinde önemli etkilere sahip olduğu vurgulanmaktadır. Ek olarak fiziksel aktivitenin uyku ve obezite arasındaki ilişkide koruyucu ve düzenleyici bir rol üstlendiği, düzenli egzersizin hem uyku kalitesinin iyileştirilmesine hem de kilo yönetimine katkı sağlayabildiğine dikkat çekilmektedir. Sonuç: Obeziteyi daha etkili ve kalıcı yöntemlerle tedavi etmenin kardiyovasküler sorunlar başta olmak üzere birçok sorun için gerekli olduğu ve obeziteyle ilgili; beslenme, fiziksel aktivite gibi çok önemli faktörlerin yanında uykunun da daha geniş bir şekilde araştırılmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Bu anlamda obezite ve uyku ilişkisinin daha fazla araştırılması gereken bir konu olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma insan veya hayvan katılımcılar üzerinde yapılmamış olup tamamen literatür verilerine dayanmaktadır. Bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir.

Kaynakça

  1. Adams, M. L., Katz, D. L. ve Shenson, D. (2016). A healthy lifestyle composite measure: Significance and potential uses. Preventive Medicine, 84, 41–47.
  2. Atlantis, E., ve Baker, M. (2008). Obesity effects on depression: Systematic review of epidemiological studies. International Journal of Obesity, 32(6), 881–891. https://doi.org/10.1038/ijo.2008.54
  3. Bogh, A. F., Jensen, S. B. K., Juhl, C. R., Janus, C., Sandsdal, R. M., Lundgren, J. R., Roed, M. A., Rosenberg, J., Schmidt, J. B., Sjödin, A., Saris, W. H. M., van Baak, M. A., Astrup, A., Fogelholm, M., Martinez, J. A., Navas-Carretero, S., Handjieva-Darlenska, T., Macdonald, I. A., Brand-Miller, J., & Torekov, S. S. (2023). Insufficient sleep predicts poor weight loss maintenance after one year. Sleep, 46(5), zsac295. https://doi.org/10.1093/sleep/zsac295
  4. Bixler, E. (2009). Sleep and society: An epidemiological perspective. Sleep Medicine, 10, S3–S6.
  5. Bliddal, H., ve Christensen, R. (2006). The management of osteoarthritis in the obese patient: Practical considerations and guidelines for therapy. Obesity Reviews, 7(4), 323–331. https://doi.org/10.1111/j.1467-789X.2006.00242.x
  6. Blüher, M. (2019). Obesity: Global epidemiology and pathogenesis. Nature Reviews Endocrinology, 15(5), 288–298. https://doi.org/10.1038/s41574-019-0176-8
  7. Brown, J. P., Martin, D., Nagaria, Z., Verceles, A. C., Jobe, S. L., ve Wickwire, E. M. (2020). Mental health consequences of shift work: An updated review. Current Psychiatry Reports, 22, 1–7. https://doi.org/10.1007/s11920-020-1131-z
  8. Brum, M. C., Filho, F. F., Schnorr, C. C., Bottega, G. B. ve Rodrigues, T. C. (2015). Shift work and its association with metabolic disorders. Diabetology & Metabolic Syndrome, 7, 45. https://doi.org/10.1186/s13098-015-0041-4

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Fiziksel Aktivite ve Sağlık

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

23 Aralık 2025

Kabul Tarihi

29 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Demir, Ş., & Mendeş, B. (2026). Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 10(1), 43-53. https://izlik.org/JA57ZP79LF
AMA
1.Demir Ş, Mendeş B. Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi. K7AÜBESBİD. 2026;10(1):43-53. https://izlik.org/JA57ZP79LF
Chicago
Demir, Şefik, ve Bekir Mendeş. 2026. “Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 10 (1): 43-53. https://izlik.org/JA57ZP79LF.
EndNote
Demir Ş, Mendeş B (01 Haziran 2026) Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 10 1 43–53.
IEEE
[1]Ş. Demir ve B. Mendeş, “Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi”, K7AÜBESBİD, c. 10, sy 1, ss. 43–53, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57ZP79LF
ISNAD
Demir, Şefik - Mendeş, Bekir. “Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi 10/1 (01 Haziran 2026): 43-53. https://izlik.org/JA57ZP79LF.
JAMA
1.Demir Ş, Mendeş B. Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi. K7AÜBESBİD. 2026;10:43–53.
MLA
Demir, Şefik, ve Bekir Mendeş. “Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi”. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2026, ss. 43-53, https://izlik.org/JA57ZP79LF.
Vancouver
1.Şefik Demir, Bekir Mendeş. Yetişkinlerde Obezite Tedavisinde Beslenme ve Egzersizin Yanında Üçüncü Sütun: Uyku Yönetimi. K7AÜBESBİD [Internet]. 01 Haziran 2026;10(1):43-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA57ZP79LF