Osmanlıca Spor Basını ve Biyopolitika: Kitap Kritiği

Öz

Biyopolitika, insan bedeni üzerine devletler ve hâkim yöneticiler tarafından uygulanan çeşitli yöntemlerdir. Burada amaç iktidar tarafından tahakküm kurularak hâkim unsurların çıkarları doğrultusunda insan bedeninden azami derecede faydalanmaktır. Biyopolitika 19. yüzyıldan itibaren Avrupa devletleri tarafından spor ve beden terbiyesi alanında da uygulanmaya başlanmıştır. Osmanlı Devleti de özellikle Batılılaşmaya bu yüzyılda önem vererek modernleşme hareketlerini ve politikalarını hızlandırmıştır. Modernleşme alanlarından birisi de spor ve beden terbiyesidir. Osmanlı Devleti’nin hızlı dönüşüm yaşadığı bu dönemde matbaa ve basın da devlet ve toplum hayatında etkili olmaya hem devlet hem de toplum açısından önemli işlevler görmeye başlamıştır. Basın ve matbaa biyopolitika açısından önemli bir araç görevi görerek toplumların yönlendirilmesinde etkili olmuştur. Bu çalışma bir kitap incelemesidir. Ele alınan eser Osmanlı’dan Cumhuriyete (1910-1928 yılları arasında) Osmanlıca yayınlanan mecmualarda özellikle spor gazetelerinde yer alan haber metinlerinin “biyopoltika” açısından analizini içermektedir. Çalışmada Osmanlı Devleti’nin son döneminden başlamak üzere Erken Cumhuriyet Döneminde Latin harflerine geçinceye kadarki süreçte Osmanlıca çıkan gazeteler ve spor basını üzerinden devletin ve düşünürlerin biyopolitika hakkındaki yorumlarını inceleyen ve Ömer Alanka’nın editörlüğünde Metin Karaburun tarafından yazılan eser kritik edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Spor
• Osmanlı İmparatorluğu
• Türkiye Cumhuriyeti
• Türkçe
• Beden Eğitimi

The Sports Press in Ottoman Turkish and Biopolitics: Book Review

Öz

Biopolitics consist of various methods applied by states and dominant rulers to the human body. The aim here is to make maximum use of the human body in line with the interests of the dominant elements by establishing domination by the government. As of the 19th century, biopolitics began to be implemented in the fields of sports and physical training by the European countries. Along with these countries, the Ottoman Empire gave particular importance to Westernization in this century and accelerated its modernization movements and policies, too. One of the areas of modernization is sports and physical training. During the period when the Ottoman Empire was experiencing rapid transformation, the printing and the press began to be effective in the life of the state and society and served important functions for both the state and society. The press and printing have been effective in directing societies by serving as an important tool in terms of biopolitics. This paper is a book review. The work in question includes the analysis of the news in the magazines published in Ottoman Turkish, especially sports newspapers, from the Ottoman Empire to the Turkish Republic (between 1910 and 1928) in terms of "biopolitics". In this study, the work written by Metin Karaburun, edited by Ömer Alanka, which criticized the comments of the state and philosophers on biopolitics through newspapers and sports press published in Ottoman Turkish from the last period of the Ottoman Empire until the transition to Latin letters in the Early Republican Period, was reviewed.

Anahtar Kelimeler

• Sports
• Ottoman Empire
• Republic of Türkiye
• Turkey
• Physical Training

Kaynakça

1. Adak, M. (2022). “Türk Kültüründe Toplumsal Cinsiyet Bağlamında; Dânişmend Gazi Destanı’nda Kadın Kahraman: Efrumiye”, Uluslararası Sosyal Bilimlerde Kadın Çalışmaları Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde, Ed. Ömer Subaşı, Asaf Özkan, Ümit Kılıç, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum 2022, s. 443-455.
2. Binyazar, A. (2008). Dede Korkut, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul.
3. Crucis, R. D. M. (2018). Doğu Seyahatnamesi: Bir Dominikan Keşişin Anadolu ve Ortadoğu Yolculuğu 1289 - 1291. Çev: A. Deniz Altunbaş. Kronik Kitap.
4. Gömeç, S. (2006). Türk Kültürünün Ana Hatları, Akçağ Yayınları, Ankara.
5. Kafesoğlu, İ. (1998). Türk Milli Kültürü, Ötüken Yayınları, İstanbul.
6. Karaburun, M. (2023). Osmanlıca Spor Basını ve Biyopolitika, Ed. Ömer Alanka, Efe Akademik Yayıncılık, Ankara.
7. Kurtoğlu, Y. (2021). Eski Orta Asya Türk Devletlerinde Aile, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
8. Otkan, P. (2018). Tarihçinin Kayıtlarına (Shi Ji) Göre Hunlar, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul.

9. Ögel, B. (2020). Dünden Bugüne Türk Kültürünün Gelişme Çağları, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını, İstanbul.
10. Rasonyı, L. (1996). Tarihte Türklük, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü, Ankara.