Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırım Döviz Kuru İlişkisi Üzerine Bir Uygulama

One of the biggest economic problems seen in developing countries is that the savings rates are not at the desired level and accordingly, the investments that form the basis of economic growth are insufficient. This situation pushes the countries that are faced with a lack of savings to benefit from foreign resources, especially foreign direct investments, and if these resources cannot be withdrawn, borrowing is resorted to. It gains importance for both developed and developing countries due to many advantages such as new technology, employment opportunities, and contribution to the country's exports, which foreign direct investments provide to the host country together with the capital. In this study, the relationship between the exchange rate, which affects and is affected by foreign direct investments, and foreign direct investments has been investigated for the Turkish economy. The relationship between exchange rates and foreign direct investments between 2005Q4-2018Q4 was tested with ADF unit root tests, Engle-Granger cointegration tests, error correction models and Hendry model. As a result of the ADF unit root tests applied to the variables, it was observed that the variables were stationary at the 1st difference values. The estimation results revealed that there is a relationship between foreign direct investments and exchange rates in the long run. In the short run, it has been concluded that there is no relationship between these two variables and that foreign direct investments are affected by their previous values.

Gelişmekte olan ülkelerde görülen en büyük ekonomik sorunlardan biri tasarruf oranlarının istenilen düzeyde olmaması ve buna bağlı olarak ekonomik büyümenin temelini oluşturan yatırımların yetersiz olmasıdır. Bu durum tasarruf yetersizliği ile karşı karşıya olan ülkeleri doğrudan yabancı yatırımlar başta olmak üzere dış kaynaklardan yararlanmaya itmekte ve bu kaynakların çekilememesi halinde borçlanma yoluna başvurulmaktadır. Doğrudan yabancı yatırımların sermaye ile birlikte ev sahibi ülkeye sağladığı yeni teknoloji, istihdam olanakları, ülke ihracatına katkı gibi pek çok avantajdan dolayı hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkeler için önem kazanmaktadır. Bu çalışmada doğrudan yabancı yatırımları etkileyen ve bu yatırımlardan etkilenen döviz kuru ile doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki Türkiye ekonomisi için araştırılmıştır. 2005Q4-2018Q4 dönemleri arasında döviz kuruları ve doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki, ADF birim kök testleri, Engle-Granger Eş bütünleşme testleri, hata düzeltme modelleri ve Hendry modeli iletest edilmiştir. Değişkenlere uygulanan ADF birim kök testleri sonucunda değişkenlerin 1. fark değerlerinde durağan oldukları gözlenmiştir. Tahmin sonuçları uzun dönemde doğrudan yabancı yatırımlar ile döviz kurları arasında ilişkinin var olduğunu ortaya koymuştur. Kısa dönemde ise, bu iki değişken arasında bir ilişki olmadığını ve doğrudan yabancı yatırımların bir dönem önceki değerlerinden etkilendiği sonucuna varılmıştır.