Osmanlı Para Vakıfları: Yeniçeri Mustafa Beşe Örneği (H.1038/M.1629)

In this study, the waqfs of two different cash waqf belonging to Mustafa Bese, one of the guards of the Janissary Fourteenth Aga Division, found in the Istanbul Shar’iyya Registries and identified in the Evkaf-ı Hümayun Inspectorate book No. 1, were analyzed. The ambiguity in the fact that the two waqfs in question were established by the same person, only one month apart in the same year, has made the issue worth investigating decisively. In this context, the waqfiyyas of the mentioned cash waqfs have been examined; similarities and differences have been determined. From the findings obtained, it has been determined that the first waqf established by Mustafa Bese in the month of Shaban was formed on the basis of religious sensitivity and belief in the hereafter. It has been understood that the other foundation he established in Rajab was established with the aim of providing personal income. These findings show that not all cash waqfs are established only for charitable purposes; some of them are established for the purpose of preserving personal income.

Bu çalışmada, İstanbul Şer’iyye Sicillerinde bulunan ve 1 No’lu Evkâf-ı Hümâyûn Müfettişliği defterinde tespit edilen Yeniçeri On Dördüncü Ağa Bölüğü korucularından Mustafa Beşe’ye ait iki farklı para vakfının vakfiyeleri analiz edilmiştir. Söz konusu iki vakfın aynı kişi tarafından aynı yılda ancak birer ay arayla kurulmalarındaki müphemiyet, konuyu araştırmaya değer kılmıştır. Bu çerçevede, bahsi geçen para vakıflarının vakfiyeleri irdelenmiş; benzer ve farklı yönleri tespit edilmiştir. Elde edilen bulgulardan, Mustafa Beşe’nin Şaban ayında kurduğu ilk vakfın dini hassasiyet ve ahiret inancı dayanağıyla teşekkül edildiği saptanmıştır. Receb ayında kurduğu diğer vakfın ise şahsi îrad sağlama gayesiyle kurulduğu anlaşılmıştır. Bu bulgular, bütün para vakıflarının sadece hayır amacıyla kurulmadığını; bazılarının kişisel gelirin muhafazası amacıyla kurulduğunu göstermektedir.