Türkiye’de Sağlık Teşvik Politikalarına Ivan Illich Bağlamında Bir Değerlendirme: Türkiye’de İller İtibariyle Sosyal İatrojenez
Öz
Çalışmanın amacı Ivan Illich tarafından Sağlığın Gaspı adlı eserinde incelenen sosyal iatrojenez kavramının Türkiye’deki sağlık sistemi bağlamında değerlendirilmesi ve sosyal iatrojenez durumunun geçerliliğinin 81 il bazında yapılacak karşılaştırmalı değerlendirmeyle sınanmasıdır. Bu doğrultuda ilk olarak sağlık sisteminin yapısının ortaya koyulması amacıyla kalkınma planları incelenmiş ve yapılan inceleme sonucunda sağlığa yönelik uygulanan mali teşvik politikalarının temel politika aracı olarak kullandığı görülmüştür. Buna bağlı olarak 81 il için, 2001-2018 dönemi sürekli değişken niteliğindeki yatırım teşvik sistemi kapsamında sağlık sektörüne yapılan toplam yatırım tutarı, hastane sayısı, kişi başı yatak sayısı, kişi başı toplam ve uzman hekim sayısı, kişi başı hekim başvuru sayısı, kişi başı ilaç kullanım düzeyi (DID), nüfus ve ölüm oranı ile kategorik değişken niteliğindeki illerin illerin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi verileri kullanılarak toplam on değişkenin dağılımı, kümeleme analizi ile incelenmiştir. Sonuçta illerin dört kümeye ayrıldığı ve sosyal iatrojenez durumunun geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aydın, N. (2019). Sağlığın teşviki ve geliştirilmesi. Black Sea Journal of Health Science, 2(1), 21-29.
- Boyacı, İ. (2021). Türkiye sağlık sisteminin dönüşümü (2003-13): Sağlık hizmet bölgeleri planlaması ve şehir hastaneleri. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (40), 358-376 .
- Cirhinlioğlu, Z. (2016). Sağlık Sosyolojisi. Ankara: Nobel Yayınevi.
- Çelik, Ş. (2013). Kümeleme analizi ile sağlık göstergelerine göre Türkiye’deki illerin sınıflandırılması. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 14(2), 175-194.
- Demir, Ş., (2019). Sağlık hizmetlerinde bölgesel eşitsizliklerin analizi ve Türkiye örneği. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sağlık Yönetimi ABD Yüksek Lisans Tezi.
- Gökkaya, D. (2021). Türkiye’de kamu özel ortaklığı bağlamında şehir hastanelerinin değerlendirilmesi: nitel bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi , (31), 73-96 .
- Illich, I. (2014). Sağlığın Gaspı. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Köse, H. & Kazan, F., (2017). Sağlıklı toplum’dan sağlığın gaspı'na sağlığın kuramsal betimlenişi ve medyada “sağlıklı toplum” imgesi.". Ulakbilge, 5(18), 2205-2230.
- Oral B. G. & Alparslan U., (2013). “Türkiye’de bölgesel eşitsizlikleri gidermek için devlet yardımları (teşvikler): 2012 teşvik sisteminin bölgesel teşvikler açısından getirdiği yenilikler”. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Sayı 21, 2013, s. 140-168.
- Özdamar, K. (2018). Paket Programlar ile İstatiksel Veri Analizi Cilt 2. Nisan Kitapevi.
