Antonio Gramsci’nin Niccolò Machiavelli’yi Keşfetmesi: Siyasi-İktisadi Olgunun Önceliği Sorunu
Öz
Bu makale şu sorudan yola çıkmaktadır: Siyaset ve iktisat arasındaki ilişkiler üzerine düşünen bir Marksist iki dünya savaş arası dönemin çetin koşullarında 16. yüzyılda yaşamış bir siyaset filozofu olan Niccolò Machiavelli’nin kitaplarını okursa ne olur? Buradaki Marksist, Antonio Gramsci, Machiavelli’nin kitabı ise öncelikle Prens’dir. Machiavelli, Gramsci’nin “siyasi-iktisadi olgunun önceliği”ni ifade etmesinde ve ekonomik yapının tek belirleyici olmadığı bir politik ekonomi anlayışının benimsenmesinde etkili olmuştur. Gramsci, Modern Prens’de İtalyan faşizmi koşullarında eleştirel-devrimci bir siyaset bilimi incelemesinin zorunluluğu varsayımıyla, Machiavelli’nin yaklaşık beş yüzyıl önce yazılan (1513) ünlü Prens’inin izinden gider. Prens nasıl modern siyaset biliminin başlangıçlarını ortaya koyuyorsa, Gramsci’ye göre Modern Prens de Marksizm’in eleştirel gücüyle birleştirilmiş eleştirel bir siyaset bilimi çözümlemesinin mihenk taşı olacaktır. Machiavelli’nin temel sorunsalı, İtalya’nın bölünmüş yapısından siyasi önderliğin zorlayıcı ve meşru gücüne dayanan bir “yeni düzen”in nasıl kurulacağıdır. Gramsci, Machiavellici sorunsalın özünü devralır; burjuva hegemonyası ve faşizmin gelişimine karşı toplumun temel sınıfsal güçlerini eklemleyerek yeni bir düzene doğru seferber eden siyasi önderliğin nasıl kurulacağı sorusuna sevk eder.
Anahtar Kelimeler
Antonio Gramsci, Niccolò Machiavelli, Siyasi-İktisadi Olgunun Önceliği
Kaynakça
- Althusser, L. (2010). İki filozof: Machiavelli & Feuerbach (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
- Althusser, L. (2015). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
- Anderson, P. (1976). The antinomies of Gramsci. New Left Review, I(100), 5-78.
- Berlin, I. (2013). Against the current. Princeton University Press.
- Buci-Glucksmann, C. (2012). Hegemonya ve rıza: politik bir strateji. A. S. Sassoon (Ed.), Gramsci’ye farklı yaklaşımlar içinde (ss. 121-133). Dipnot Yayınları.
- Buttigieg, J. A. (2011). Önsöz. J. A. Buttigieg (Ed.), Hapishane defterleri, cilt 1 içinde (ss. 9-90). Kalkedon Yayınları.
- Buttigieg, J. A. (2012a). Notlar. J. A. Buttigieg (Ed.), Hapishane defterleri, cilt 2 içinde (ss. 287-526). Kalkedon Yayınları.
- Buttigieg, J. A. (2012b). Notlar. J. A. Buttigieg (Ed.), Hapishane defterleri, cilt 3 içinde (ss. 289-518). Kalkedon Yayınları.
- Buttigieg, J. A. (2014). Notlar. J. A. Buttigieg (Ed.), Hapishane defterleri, cilt 4 içinde (ss. 251-444). Kalkedon Yayınları.
- Croce, B. (1914). Historical materialism and the economics of Karl Marx. Rows Collection.
