The Role of Global Volatility Indices and Domestic Economic Factors on Investor Risk Appetite in Türkiye

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 531 - 556, 28.02.2026

Seda Turnacıgil , Ecem Arık

https://doi.org/10.25229/beta.1644438

https://izlik.org/JA42XB46AB

Öz

Risk appetite refers to investors propensity to take risks and is directly affected by changes in macroeconomic conditions. Risk appetite is expected to decrease as financial difficulties increase during periods of economic recession and contraction, whereas it is expected to increase during favorable economic conditions. This study analyzes the impact of the gold volatility index (GVZ), crude oil volatility index (OVX), and Chicago Futures Exchange Volatility Index (VIX) (also known as global risk appetite), as well as local economic factors such as inflation (CPI) and interest rates, on the REKS index (known as the Turkish investor risk appetite indicator), which reflects the risk tendencies of domestic (REKS Domestic) and foreign (REKS Foreign) investors in Turkey for the period April 2010-November 2024, using the VAR method. The study's findings show that the REKS Foreign Index is significantly sensitive to global risk and volatility indicators, particularly OVX and VIX. In contrast, the impact of CPI on this index is relatively limited compared to other global indicators. The REKS Domestic Index, on the other hand, is more strongly influenced by domestic macroeconomic variables such as CPI and interest rates, compared to OVX. These results indicate that domestic risk appetite is primarily dependent on domestic economic conditions, while the REKS Foreign Index is more sensitive to global risk perception and volatility dynamics.

Anahtar Kelimeler

Risk appetite , GVZ , VIX , OVX

Türkiye’de Yatırımcı Risk İştahı Üzerinde Küresel Volatilite Endekslerinin ve Yerel Ekonomik Faktörlerin Rolü

https://izlik.org/JA42XB46AB

Öz

Risk iştahı, yatırımcıların risk alma eğilimini ifade eder ve makroekonomik koşullardaki değişikliklerden doğrudan etkilenir. Ekonomik durgunluk ve daralma dönemlerinde finansal zorluklar arttıkça risk iştahının azalması beklenirken, olumlu ekonomik koşullarda artması beklenir. Bu çalışmada, Altın Volatilite Endeksi (GVZ), Ham Petrol Volatilite Endeksi (OVX) ve Chicago Opsiyon Borsası Volatilite Endeksi (VIX) (küresel risk iştahı olarak da bilinir) gibi küresel volatilite endeksleri ile enflasyon (Tüketici Fiyat Endeksi, TÜFE) ve faiz oranları gibi yerel ekonomik faktörlerin, Türkiye'de yatırımcı risk eğiliminin göstergesi olarak bilinen REKS endeksi üzerindeki etkisi VAR yöntemi ile analiz edilmiştir. REKS endeksi, Nisan 2010-Kasım 2024 dönemi için Türkiye'deki yerli (REKS Yurt İçi) ve yabancı (REKS Yurt Dışı) yatırımcıların risk eğilimi endeksini göstermektedir. Çalışmanın bulguları, REKS Yurt Dışı endeksinin başta OVX ve VIX olmak üzere küresel risk ve oynaklık göstergelerine belirgin biçimde duyarlı olduğunu ortaya koymaktadır. Buna karşılık, TÜFE’nin bu endeks üzerindeki etkisinin diğer küresel göstergelere kıyasla nispeten sınırlı olduğu görülmektedir. REKS Yurtiçi endeksi ise özellikle TÜFE ve faiz oranları gibi yurtiçi makroekonomik değişkenlerden, OVX’e kıyasla, daha güçlü biçimde etkilenmektedir. Bu sonuçlar, yurtiçi risk iştahının ağırlıklı olarak yurtiçi ekonomik koşullara bağlı olduğunu; REKS Yurt Dışı endeksinin ise küresel risk algısı ve oynaklık dinamiklerine daha duyarlı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Risk iştahı , GVZ , VIX , OVX

Kaynakça

• Akdağ, S., İskenderoglu, Ö., & Alola, A. A. (2020). The volatility spillover effects among risk appetite indexes: Insight from the VIX and the RISE. Letters in Spatial and Resource Sciences, 13(1): 49–65. DOI: 10.1007/s12076-020-00244-3
• Avcı, P., & Çınar, U. (2024). Yerli ve yabancı yatırımcılara ait risk iştahlarındaki değişimlerin BİST endekslerine etkisi: Fourier testlerinden kanıtlar. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26(46), 567-584.
• Baek, I. M., Bandopadhyaya, A., & Du, C. (2005). Determinants of market-assessed sovereign risk: Economic fundamentals or market risk appetite?. Journal of International Money and Finance, 24(4), 533-548. DOI: 10.1016/j.jimonfin.2005.03.007
• Balat, A. (2020). Türkiye’nin hisse senedi piyasası ile yerli ve yabancı yatırımcı risk iştah endeksi ilişkisi: Eşbütünleşme ve nedensellik analizi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 162-171.
• Bauer, M. D., Bernanke, B. S., & Milstein, E. (2023). Risk appetite and the risk-taking channel of monetary policy. Journal of Economic Perspectives, 37(1), 77-100. DOI: 10.1257/jep.37.1.77
• Black, F., & Scholes, M. (1973). The pricing of options and corporate liabilities. Journal of Political Economy, 81(3), 637-654. DOI: 10.1086/260062
• Bouri, E., Jain, A., Biswal, P. C., & Roubaud, D. (2017). Cointegration and nonlinear causality amongst gold, oil, and the Indian stock market: Evidence from implied volatility indices. Resources Policy, 52, 201-206. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2017.03.003
• Can Ergün, Z., Cagli, E. C., & Durukan Salı, M. B. (2023). The interconnectedness across risk appetite of distinct investor types in Borsa Istanbul. Studies in Economics and Finance, 40(3), 425-444. DOI: 10.1108/SEF-09-2022-0460
• Çelik, S., Dönmez, E., & Acar, B. (2017). Risk iştahının belirleyicileri: Türkiye örneği. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 153-162.
• Demirci, F., & Sinoplu, Ç. (2023). Yatırımcıların risk iştahları ve hisse senedi getirileri arasındaki ilişki: Borsa İstanbul’da bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (98), 155-170.
• Demirez, D., & Kandır, S. (2020). Risk iştahının pay getirileri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29(4), 92-102. https://doi.org/10.35379/cusosbil.751018
• Elgayar, A. H., Elgazzar, F. F., & Metawa, N. (2025). Egyptian Bitcoin investments: A comprehensive examination of investor sentiment effects on Bitcoin returns. Fusion: Practice and Applications, (1), 26-6. DOI: 10.54216/FPA.170103
• Fettahoğlu, S. (2019). Relationship between credit default swap premium and risk appetite according to types of investors: evidence from Turkish stock exchange. Muhasebe ve Vergi Uygulamalari Dergisi, (84), 265-278. DOI: 10.25095/mufad.625880
• Gemici, E., Gök, R., & Bouri, E. (2023). Predictability of risk appetite in Turkey: Local versus global factors. Emerging Markets Review, 55, 101018. DOI: 10.1016/j.ememar.2023.101018
• George, E. I., Sun, D., & Ni, S. (2008). Bayesian stochastic search for VAR model restrictions. Journal of Econometrics, 142(1), 553-580. https://doi.org/10.1016/j.jeconom.2007.08.017
• González-Hermosillo, B. (2008). Investors risk appetite and global financial market conditions. IMF Working Paper.
• Harris R. (1996). Using cointegration analysis in econometric modelling. Journal of Applied Econometrics, 11, 211-215. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-1255(199603)11:2<211::AID-JAE398>3.0.CO;2-8
• Işık N. & Acar M. (2006). Enflasyonla mücadelede politika aracı seçimi: bir vektör otoregresyon (var) analizi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (16).
• İskenderoğlu, Ö., & Akdağ, S. (2019). Risk iştahı ile petrol fiyatları, döviz kuru, altın fiyatları ve faiz oranları arasında nedensellik analizi: Türkiye örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 20(1), 1-14. DOI: 10.31671/dogus.2019.413
• Keating J. W. (1990).Identifying VAR models under rational expectations. Journal of Monetary Economics, 25, 453-454.
• Köycü, E. (2022). Risk iştah endeksi ile BİST 100 endeksi arasındaki ilişki: Covid-19 öncesi ve sonrası döneme yönelik bir araştırma. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(1), 1-11. DOI: 10.29106/fesa.997958
• Kundu, S., & Dilip, A. (2023). Changing risk appetite and price dynamics of gold vis-a-vis real and financial assets: perspective from the Indian market. Journal of Quantitative Economics, 21(4), 899-923. DOI: 10.1007/s40953-023-00359-6
• Liu, M. L., Ji, Q., & Fan, Y. (2013). How does oil market uncertainty interact with other markets? An empirical analysis of implied volatility index. Energy, 55, 860-868. DOI: 10.1016/j.energy.2013.04.037
• Liu, Q., Wang, S., & Sui, C. (2023). Risk appetite and option prices: Evidence from the Chinese SSE50 options market. International Review of Financial Analysis, 86, 102541. DOI: 10.1016/j.irfa.2023.102541
• Luo, X., & Zhang, J. E. (2012). The term structure of VIX. Journal of Futures Markets, 32(12), 1092-1123. http://dx.doi.org/10.1002/fut.21572
• Merkezi Kayıt Kuruluşu (2024). REKS metodoloji dökümanı. Retrieved November 6, 2024 from https://www.vap.org.tr/
• Merton, R. C. (1973). Theory of rational option pricing. The Bell Journal of Economics and Management Science, 4(1), 141-183. https://doi.org/10.2307/3003143
• Önk, H., Saygın, O. (2024). Bitcoin, risk iştahı, BİST100 endeksi ilişkisi: Türkiye örneği. International Journal of Disciplines in Economics & Administrative Sciences Studies, 8(42), 419-427. http://dx.doi.org/10.29228/ideas.62987
• Öztürk, B., & Ersoy, E. (2021). Risk İştahı Endeksi Kullanılarak Yatırımcı Duyarlılığının Pay Piyasası Getirisine Etkisinin Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir.
• Sarı A. (2008). Parasalcı görüşe göre Türkiye’de ödemeler bilançosu dengesinin sağlanmasında otomatik denkleşme mekanizmalarının etkinliği. C.Ü. İktisadi İdari Bilimler Dergisi,2, 1-12.
• Sağlam, K. (2024). BİST100 endeksi ve dolar kurunun yatırımcı risk iştahı endeksi üzerindeki nedensellik ilişkisinin incelenmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(1), 1-11. DOI: 10.29106/fesa.1329108
• Sözen, Ç., Şeyranlıoğlu, O., & İspiroğlu, F. Causality Analysis between BIST-100, investor risk appetite, exchange rate, inflation and ınterest rate in Türkiye economy. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 8(1), 24-37. DOI:10.29216/ueip.1377184
• Uzkaralar, Ö., & Kandır, S. Y. (2020). Risk appetite index and credit default swaps: a Granger causality analysis. Management & Economics, 347.
• Veri Analiz Platformu (2024). Risk eğilim endeksi. Retrieved November 16, 2024 https://www.vap.org.tr/reks
• Whaley, R. E. (2000). The investor fear gauge. Journal of Portfolio Management, 26(3), 12-17. DOI:10.3905/jpm.2000.319728
• Yıkılmaz, A. (2022). BİST 30 vadeli işlem getirisi ve yatırımcı risk iştahı: Granger nedensellik analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(14), 301-315. https://doi.org/10.54831vanyyuiibfd.1202270 Yılmaz, T., & Yıldız, B. (2022). Yatırımcıların risk iştahı endeksi ile korku endeksleri arasındaki ilişki: Türkiye’de ARDL ile ampirik bir uygulama. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(3), 646-676. https://doi.org/10.30784/epfad.1121939
• Qadan, M. (2019). Risk appetite and the prices of precious metals. Resources Policy, 62, 136-153. DOI: 10.1016/j.resourpol.2019.03.007
• Qadan, M., & Idilbi-Bayaa, Y. (2020). Risk appetite and oil prices. Energy Economics, 85, 104595. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2019.104595