Seçilmiş Orta Doğu Ülkelerinde Askeri Harcamaların Yakınsama Davranışlarının Dalgacık (Wavelet) Analizi ile Test Edilmesi
Öz
Bu çalışma, 1990-2024 döneminde Orta Doğu ülkelerinde askerî harcamaların Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’ya (GSYH) oranları açısından zaman içinde birbirlerine yakınsayıp yakınsamadığını incelemektedir. Karşılaştırmalı analiz kapsamında, ülkelerin askerî harcama oranları küresel düzeyde en fazla askeri harcama yapan ABD’nin verilerinden çıkarılarak değerlendirilmiştir. Zaman serisi analizi kapsamında Fourier ADF (FADF) ve geleneksel Augmented Dickey-Fuller (ADF) birim kök testleri uygulanmış, ayrıca wavelet (dalgacık) analiziyle seriler kısa, orta ve uzun dönem bileşenlerine ayrıştırılarak dönemsel yakınsama dinamikleri analiz edilmiştir. Bulgular, kısa vadede ülkeler arasında belirgin bir yakınsama eğilimi bulunduğunu; orta vadede bu eğilimin sınırlı düzeyde gerçekleştiğini; uzun vadede ise çoğu ülkenin askerî harcamalarının birbirinden ıraksadığını göstermektedir. Bu sonuçlar, bölge ülkelerinin kısa vadeli güvenlik tehditlerine benzer tepkiler verdiğini, ancak uzun vadede ulusal güvenlik politikaları ve stratejik öncelikler açısından farklılaştıklarını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Orta Doğu, Askeri Harcama, Yakınsama, Birim Kök, Wavelet Analizi
Kaynakça
- Abramovitz, M., & David, P. A. (1996). Convergence and deferred catch-up: Productivity leadership and the waning of American exceptionalism. The Mosaic of Economic Growth, 21–62.
- Apergis, N., Christou, C., & Hassapis, C. (2013). Convergence in public expenditures across EU countries: Evidence from club convergence. Economics & Finance Research, 1, 45–59.
- Arvanitidis, P., Kollias, C., & Anastasopoulos, K. (2014). Is there an international convergence in defence burdens? Some initial findings. Peace Economics, Peace Science and Public Policy, 20(4), 611–620.
- Atalay, Ö. (2024). Bulanık-PIPRECIA temelli MARCOS yöntemiyle Orta Doğu ülkelerinin askeri güçlerinin sıralanması: Sosyal bilimler araştırmaları dergisi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(4), 1577–1592.
- Belliler, İ. S. (2023). ODKA ülkelerinin savunma harcama yakınsaması: Çok kırılmalı Fourier panel birim kök testinden kanıtlar. EKOİST Journal of Econometrics and Statistics, (39), 183–199.
- Bernard, A. B., & Durlauf, S. N. (1996). Interpreting tests of the convergence hypothesis. Journal of Econometrics, 71(1–2), 161–173.
- Clements, M. B. J., Gupta, M. S., & Khamidova, S. (2019). Is military spending converging across countries? An examination of trends and key determinants. International Monetary Fund.
- Demirtaş, C. (2023). Does Inflation Instability Cause Environmental Pollution in Türkiye? Evidence from the Fourier-Wavelet Causality Test. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 8(4), 622-642.
- Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431.
- Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica, 49(4), 1057–1072.
