Yeşil Dönüşüm Metalleri, Küresel Risk ve Makroekonomik Belirsizliklerin BIST Sürdürülebilirlik Endeksi Üzerindeki Etkileri: ARDL Yaklaşımı
Öz
Bu çalışma, BIST Sürdürülebilirlik Endeksi (XUSRD) ile küresel risk algısı, ABD 10 yıllık tahvil faizleri, Brent Petrol, Türkiye’nin ekonomik politika belirsizliği, döviz kuru ve yeşil enerji geçişinin temel girdileri olan nikel ve bakır fiyatları arasındaki ilişkileri, 2015:01–2024:12 dönemi için ARDL eşbütünleşme ve Toda-Yamamoto nedensellik yöntemleri çerçevesinde incelemektedir. Elde edilen bulgular, XUSRD’nin küresel makro-finansal şoklar ile Türkiye’ye özgü ekonomik dinamikler ara-sında dengeli fakat hassas bir yapı sergilediğini göstermektedir. Endeks üzerinde VIX ve petrol fiyat-larının baskılayıcı bir etkisi bulunurken; döviz kuru ile ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin endeksi pozitif yönde etkilediği görülmüştür. Enerji geçiş metallerinden, nikel fiyatlarının kısa dönemde endeks üze-rinde anlamlı ve pozitif bir etki yarattığı, uzun dönemde ise hem nikel hem de bakır fiyatlarının etkisi-nin istatistiksel olarak ortadan kalktığı bulgulanmıştır. Toda-Yamamoto nedensellik testi ile destekle-nen bulgular, XUSRD’nin küresel belirsizlik ve emtia kaynaklı şoklara karşı doğrusal bir kırılganlık yerine, belirgin bir yapısal direnç sergilediğini ortaya koymaktadır. Ampirik bulgular, sürdürülebilir yatırımların makro-finansal şoklara karşı duyarlılığını ortaya koyarken; çalışma, küresel risk, yerel belirsizlik ve stratejik emtiaları bütüncül bir modelde birleştirmesi bakımından özgün bir nitelik taşı-maktadır. Elde edilen sonuçlar, sürdürülebilir portföylerin yönetiminde geleneksel göstergelerin yanı sıra stratejik emtia fiyatlarının da takip edilmesinin kritik önemine işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
BIST Sürdürülebilirlik, ARDL, Toda-Yamamoto, Yeşil Enerji Metalleri, Küresel Belirsizlik
Kaynakça
- Argüden Oskay, G., & Türker, M. (2023). Sürdürülebilirlik yönetişim karnesi: 2023 Türkiye rapo-ru. Argüden Yönetişim Akademisi. https://sgscorecard2023turkiye.argudenacademy.org/
- Başkaya, H. (2025). BİST sürdürülebilirlik endeksi ile diğer finansal endeksler arasındaki ilişkinin ve nedenselliğin analizi. Fiscaoeconomia, 9(2), 1003-1021. https://doi.org/10.25295/fsecon.1541942
- Başkaya, H., & Özdemir, A. (2025). Bazı Sürdürülebilirlik Endekslerinin Volatilite Modelleriyle İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 28(1), 60-77. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1619942
- Bloom, N., Bond, S. and Reenen, J.V. (2006), “Uncertainty and Investment Dynamics”, Review of Economic Studies, Vol. 74, pp. 391-415. https://www.jstor.org/stable/4626145
- Bofinger, Y., Heyden, K. J., & Rock, B. (2022). Corporate social responsibility and market effici-ency: Evidence from ESG and misvaluation measures. Journal of Banking & Finance, 134, 106322. DOI: 10.1016/j.jbankfin.2021.106322 http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3571211
- Borsa İstanbul. (2024a). 2024 faaliyet raporu. https://www.borsaistanbul.com/files/faaliyet-raporu-2024.pdf
- Borsa İstanbul. (2024b). BIST sürdürülebilirlik endeksi (XUSRD). https://borsaistanbul.com/endeks/xusrd
- Broadstock, D. C., Chan, K., Cheng, L. T., & Wang, X. (2021). The role of ESG performance during times of financial crisis: Evidence from COVID-19 in China. Finance research let-ters, 38, 101716. https://doi.org/10.1016/j.frl.2020.101716
- Bui, H.M., Van Nguyen, S., Huynh, A.T., Bui, H.N., Nguyen, H.T.T., Perng, Y.S., Nguyen, H.T. (2023), Correlation between nitrous oxide emissions and economic growth in Vietnam: An autoregressive distributed lag analysis. Environmental Technology and Innovation, 29, 102989. https://doi.org/10.1016/j.eti.2022.102989
- Cagli, E. C. C., Mandaci, P. E., & Taşkın, D. (2023). Environmental, social, and governance (ESG) investing and commodities: dynamic connectedness and risk management strategies. Sustainability Accounting, Management and Policy Journal, 14(5), 1052-1074. https://doi.org/10.1108/SAMPJ-01-2022-0014
