Jeopolitik Riskin Borsa Üzerindeki Asimetrik Etkisi: NARDL Testi ile Türkiye’den Kanıtlar

This study aims to investigate the impact of geopolitical risks on stock markets during a period when financial markets have become increasingly sensitive to global uncertainties. Given Turkey's geographical and strategic proximity to geopolitical tensions, the repercussions of this relationship on the Turkish economy are particularly noteworthy. This relationship is analyzed using the Non-linear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) model for the period 2010:01–2025:09. This approach allows for the decomposition of asymmetric effects arising from increases (positive shocks) and decreases (negative shocks) in geopolitical risks. The findings reveal a long-term cointegration relationship between geopolitical risks and the stock market in Turkey. Contrary to traditional expectations in the literature, it has been determined that increases in geopolitical risks have a positive effect on the BIST 100 index, while decreases have a negative effect. The findings indicate that since geopolitical tensions in Turkey are generally accompanied by exchange rate shocks and inflationary pressures, the BIST 100 may serve a function consistent with asset substitution and inflation hedging behaviors during such periods. Furthermore, it is concluded that the exchange rate, credit default swap premiums, and the pandemic period also have statistically significant effects on the stock market index.

Bu çalışma, finansal piyasaların küresel belirsizliklere giderek daha duyarlı hale geldiği bir dönemde, jeopolitik risklerin hisse senedi piyasaları üzerindeki etkisini araştırmayı amaçlamaktadır. Türkiye'nin jeopolitik gerilimlere olan coğrafi ve stratejik yakınlığı göz önüne alındığında, bu ilişkinin Türkiye ekonomisi üzerindeki yansımaları özellikle dikkat çekicidir. Söz konusu ilişki, 2010:01 – 2025:09 dönemi için Doğrusal Olmayan Otoregresif Dağıtılmış Gecikmeli (NARDL) model ile analiz edilmiştir. Bu yaklaşım, jeopolitik risklerdeki artış (pozitif şoklar) ve azalışlardan (negatif şoklar) kaynaklanan asimetrik etkilerin ayrıştırılmasına olanak tanımaktadır. Bulgular, Türkiye'de jeopolitik riskler ile hisse senedi piyasası arasında uzun dönemli bir eşbütünleşme ilişkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Literatürdeki geleneksel beklentilerin aksine, jeopolitik risklerdeki artışların BIST 100 endeksi üzerinde pozitif, azalışların ise negatif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Bulgular, jeopolitik gerilimlerin Türkiye’de genellikle döviz kuru şokları ve enflasyonist baskıları beraberinde getirmesi nedeniyle BIST 100’ün böyle dönemlerde varlık ikamesi ve enflasyondan korunma davranışlarıyla uyumlu bir işlev gösterebileceğini işaret etmektedir. Ayrıca döviz kuru, kredi risk primi ve pandemi döneminin de borsa endeksi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı etkileri olduğu sonucu elde edilmiştir.