Araştırma Makalesi

Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi

Cilt: 10 Sayı: 3 29 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi

Öz

Teknoloji çağının getirdiği dijital dönüşüm, müşteri deneyiminin önemini artırmış ve işletmelerin stratejik kararlarında yapay zekâ destekli dijital akıllı sistemlerin kullanımını zorunlu hale getirmiştir. Bu akıllı sistemlerden biri de kullanıcıların ihtiyaçlarını hızlı ve verimli bir şekilde karşılamak amacıyla geliştirilen diyalog tabanlı bilgisayar programları olan sohbet robotlarıdır. Bu çalışmada, çevrim içi alışveriş yapan tüketicilerin sohbet robotlarına yönelik tutumları; Teknoloji Kabul Modeli, Kullanım ve Doyumlar Teorisi ve sohbet robotlarına duyulan güven değişkenleri çerçevesinde incelenmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 399 kişiden anket yöntemiyle toplanan veriler SPSS ve LISREL paket programları aracılığıyla Yapısal Eşitlik Modeli kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmanın bulgularına göre tüketicilerin teknoloji kabul modeli tutumları ile sohbet robotlarına olan güven ve doyumları arasında pozitif bir ilişki olduğu görülmüştür. Ayrıca tüketicilerin sohbet robotlarına duydukları güven arttıkça da kullanım ve doyumlar teorisi tutumlarının arttığı ortaya konmuştur. Sonuç olarak tüketicilerin yeni teknolojileri kabul etmeleri ve güven duymaları durumunda, sohbet robotlarına yönelik tutumlarının ve bu teknolojileri kullanma doyumlarının arttığını söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Sohbet Robotları, Teknoloji Kabul Modeli, Kullanımlar Doyumlar Teorisi, Sohbet Robotlarına Duyulan Güven, Dijital Pazarlama

Kaynakça

  1. Adıgüzel, A. (2012). Okula ilişkin tutum ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(40), 30–45.
  2. Alikılıç, Ö., Gülay, G., & Binbir, S. (2013). Kullanımlar ve doyumlar kuramı çerçevesinde Facebook uygulamalarının incelenmesi: Yaşar Üniversitesi öğrencileri üzerine bir araştırma. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 1(37), 41–67.
  3. Alt, M. A., Vizeli, I., & Săplăcan, Z. (2021). Banking with a chatbot – A study on technology acceptance. Studia Universitatis Babeș-Bolyai Oeconomica, 66, 13–35. https://doi.org/10.2478/subboec-2021-0002
  4. Arsenijevic, U., & Jovic, M. (2019, September 30–October 4). Artificial intelligence marketing: Chatbots [Conference presentation]. 2019 International Conference on Artificial Intelligence: Applications and Innovations, Belgrade, Serbia. https://doi.org/10.1109/IC-AIAI48757.2019.00010
  5. Atwal, G., & Bryson, D. (2021). Antecedents of intention to adopt artificial intelligence services by consumers in personal financial investing. Strategic Change, 30(3), 293-298. https://doi.org/10.1002/jsc.2412
  6. Ayhan, B., & Çavuş, S. (2014). İzleyici araştırmalarında değişim: kullanımlar ve doyumlardan bağımlılığa. Selçuk İletişim, 8(2), 32-60.
  7. Barry, B., & Crant, J. M. (2000). Dyadic communication relationships in organizations: An attribution/expectancy approach. Organization Science, 11(6), 648-664.
  8. Brandtzaeg, P. B., & Følstad, A. (2017). Trust and distrust in online fact-checking servicesi. Communications of the ACM, 60(9), 65-71. https://doi.org/10.1145/3122803
  9. Brill, T. M., Munoz, L., & Miller, R. J. (2019). Siri, Alexa, and other digital assistants: a study of customer satisfaction with artificial intelligence applications. Journal of Marketing Management, 35(15-16), 1401-1436. https://doi.org/10.1080/0267257X.2019.1687571
  10. Brachten, F., Kissmer, T., & Stieglitz, S. (2021). The acceptance of chatbots in an enterprise context–A survey study. International Journal of Information Management, 60, 102375. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2021.102375

Kaynak Göster

APA
Bahar, R. (2025). Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 10(3), 1167-1200. https://doi.org/10.25229/beta.1669811
AMA
1.Bahar R. Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi. beta. 2025;10(3):1167-1200. doi:10.25229/beta.1669811
Chicago
Bahar, Reyhan. 2025. “Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi”. Bulletin of Economic Theory and Analysis 10 (3): 1167-1200. https://doi.org/10.25229/beta.1669811.
EndNote
Bahar R (01 Ekim 2025) Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi. Bulletin of Economic Theory and Analysis 10 3 1167–1200.
IEEE
[1]R. Bahar, “Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi”, beta, c. 10, sy 3, ss. 1167–1200, Eki. 2025, doi: 10.25229/beta.1669811.
ISNAD
Bahar, Reyhan. “Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi”. Bulletin of Economic Theory and Analysis 10/3 (01 Ekim 2025): 1167-1200. https://doi.org/10.25229/beta.1669811.
JAMA
1.Bahar R. Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi. beta. 2025;10:1167–1200.
MLA
Bahar, Reyhan. “Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi”. Bulletin of Economic Theory and Analysis, c. 10, sy 3, Ekim 2025, ss. 1167-00, doi:10.25229/beta.1669811.
Vancouver
1.Reyhan Bahar. Tüketicilerin Sohbet Robotlarına (Chatbots) Karşı Tutum ve Güvenlerinin Teknoloji Kabul Modeli ve Kullanım ve Doyumlar Teorisi Çerçevesinde İncelenmesi. beta. 01 Ekim 2025;10(3):1167-200. doi:10.25229/beta.1669811