Araştırma Makalesi

Hıristiyan Kilise Tarihinde Simoni Uygulamaları

Cilt: 12 Sayı: 1 20 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Hıristiyan Kilise Tarihinde Simoni Uygulamaları

Öz

Dini makamların/yetkilerin para veya maddi menfaat karşılığında satılabilir veya satın alınabilir olduğunu ifade eden simoni (İng. simony) kavramı, Hıristiyanlık tarihinde önemli bir tartışma konusu olmuş ve Kilisenin içsel yapıları ile dış ilişkilerinde derin izler bırakmıştır. Terim, Latince “Simon” kelimesinden türetilmiş olup, adını Yeni Ahit’te yer alan “Elçilerin İşleri” kitabında bahsedilen Simon Magus’tan almıştır. Simon Magus, İsa’nın öğrencileriyle aynı yeteneklere sahip olma arzusuyla Petrus’tan manevi güç satın almaya çalışmasıyla bilinir. Simoni uygulamaları, erken Hıristiyanlık döneminden itibaren ortaya çıkmış ve varlığını sürdürmüştür. Hıristiyanlığın erken dönemlerinde ortaya çıkmış olmakla birlikte, başlangıçta ruhani makamlar aracılığıyla maddi kazanç sağlama imkanı sınırlı olduğundan simoni, Kilise içerisinde yaygınlık kazanmamış, hatta nadiren karşılaşılan bir durum olarak değerlendirilmiştir. Ancak tarihsel süreç incelendiğinde, Kilisenin ekonomik olarak zenginleşmesi ve toplumsal itibarının artmasıyla birlikte simoni uygulamalarının da yaygınlık kazanmaya başladığı görülmektedir. Başlangıçta ciddi bir sorun olarak algılanmayan bu uygulama, zamanla artan görünürlüğü ve etkisiyle Kilise için rahatsızlık verici bir mesele haline gelmiş ve ciddi bir kurumsal problem olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Özellikle Orta Çağ Avrupa’sında simoni uygulaması, Hıristiyanlık tarihinde dini otoritenin meşruiyetini sarsan en önemli sorunlardan biri olmuştur. Bu durum, Kilise otoritesine duyulan güveni zedeleyerek Reform hareketlerine zemin hazırlamış ve Hıristiyan dünyasında ayrışmalara neden olmuş, simoninin önlenmesi amacıyla tertip edilen konsiller, Papalık Fermanları ve Reform hareketleriyle sorunun önüne geçilmeye çalışılmıştır. Kiliseyi tedbir almaya sürükleyen başlıca sorunlardan biri de Kilisenin en önemli makamı olan Papalık için yapılan seçimlerde simoni ve siyasi müdahalelerin bulunmasıdır. Simoni için alınan paralar ve hediyeler, makamın prestijine ve ekonomik gücüne bağlı olarak büyük farklılık göstermiştir. Bu dönemde Papalık gibi yüksek rütbeli görevler için yüklü miktarlar ödenmiş, bunun yanında Kilise içindeki daha alt düzey memuriyetler için dahi belirli bir maddi karşılık talep edilmiştir. Harcanan paranın yanında mücevherler, kıymetli eşyalar, köşkler, saraylar ve geniş araziler de simoninin bir parçası haline gelmiştir. Katolik inancında, Papanın, inanç ve ahlak konularında “ex cathedra” ifadesiyle yaptığı açıklamalarda yanılmaz kabul edilmesi ve Kutsal Ruh’un rehberliğiyle seçildiğine inanılması, simoni yoluyla seçilen bir papanın dini otoritesinin yalnızca etik ve ahlaki açılardan değil, aynı zamanda ilahi meşruiyet açısından da sorgulanmasına neden olmuştur. Simoninin tarihsel kökenlerini ve Kilise tarihindeki sürecini anlamak ve Papalık kurumu üzerindeki etkilerini değerlendirmek, Hıristiyan tarihi açısından önem arz etmektedir. Bu çalışmada öncelikle, simoni kavramının ortaya çıkışına zemin hazırlayan tarihsel arka plan ve bu kavramın İncillerdeki dayanakları incelenmiştir. Sonrasında, Orta Çağ’da yaygınlık kazanan simoni uygulamaları ve bu bağlamda ödenen meblağlar, verilen hediyeler tarihi örneklerle ortaya konulmaya çalışılmıştır. Ruhani makamların maddi değer üzerinden alınıp satılmasının hem yerel Kilise ekonomilerine hem de papalık otoritesinin mali politikalarına etkileri örnek olaylar üzerinden değerlendirilmiştir. Bu bağlamda, simoninin ekonomik yönü bu çalışmada ön plana çıkmaktadır. Son olarak, söz konusu uygulamaların Kilise üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Geçmişte alınan konsil kararları ve Papalık düzenlemeleriyle simoni yasaklanmış olsa da bu uygulama günümüzde Hıristiyan inancının temel ilkeleriyle bağdaşmayan bir durum olarak değerlendirilmeye devam etmektedir. Bu çalışmayla Dinler Tarihi alanında, Kilise tarihindeki simoni uygulamalarına ilişkin mevcut literatüre katkı sunulması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alıcı, Mustafa. “Roma Katolik Kilisesinde İki Otorite Kurumu; Papalık ve Kilise”. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi 5 (2015), 41-58.
  2. Aquinas, Thomas. “Summa Theologica, II-II”. çev. Fathers of the English Dominican Province. New Advent. 2023. Erişim 17 Şubat 2025. https://www.newadvent.org/summa/3100.htm
  3. Archives, The National. “The Discovery Service”. Text. The National Archives. The National Archives. Erişim 18 Şubat 2025. https://www.nationalarchives.gov.uk/search/results?_q=domesday
  4. Avray, David d’. “Christendom: Medieval Christianity”. Companion Encyclopedia of Theology. ed. Peter Byrne - Leslie Houlden. London and New York: Routledge, 2003.
  5. Barlow, Frank. The English Church 1066–1154. London: Longman, 1979.
  6. Bartlett, Robert. England Under the Norman and Angevin Kings, 1075–1225. Oxford: Oxford University Press, 2000.
  7. Berardino, Angelo Di. “Simony”. Encyclopedia of Ancient Christianity. ed. Angelo Di Berardino. 590-592. 3. USA Illinois: IVP Academic, 2014.
  8. Bihlmeyer, Karl - Tuechle, Hermann. Church History. MPDI: Newman Press, 1966.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dinler Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

19 Şubat 2025

Kabul Tarihi

10 Mayıs 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

ISNAD
Uygun, Azize. “Hıristiyan Kilise Tarihinde Simoni Uygulamaları”. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/1 (01 Haziran 2025): 69-94. https://doi.org/10.33460/beuifd.1643200.


BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC ND) ile lisanslanmıştır


by-nc-nd.png