‘NEŞRÜ’L-ARF’ ADLI RİSALESİ BAĞLAMINDA İBN ÂBİDÎN’İN ÖRF ANLAYIŞI

Nazan Kapıcı

‘NEŞRÜ’L-ARF’ ADLI RİSALESİ BAĞLAMINDA İBN ÂBİDÎN’İN ÖRF ANLAYIŞI

Öz

Son dönem Osmanlı ulemasından İbn Âbidîn’in örfe dair yazdığı Neşrü’l-arf fî binâi ba’di’l-ahkâm ale’l-örf adlı risalesi örf konusuyla ilgili olarak zikredilebilecek en önemli eserlerdendir. İbn Âbidîn bu risaleyi, hâkimin fetva verirken dikkat etmesi gereken hususları içeren manzum eseri Ukûd-u resmi’l-müftî üzerine yazdığı Şerhu manzûmeti Ukûdi resmi’l-müftî adlı şerhten sonra, örf konusunu izah etmeye duyduğu ihtiyaca binaen kaleme almıştır. İbn Âbidîn bu risalede hukuki bir delil olarak örfün, diğer deliller ve Hanefi fetva usulünde dayanak kabul edilen Zahiru’r-rivaye karşısındaki konumunu ele almakta, hüküm vermede örfün belirleyici durumuna dikkat çekmektedir. Onun örfe meşruiyet kazandırmadaki asıl hareket noktası, müçtehit imamların bugün yaşamaları durumunda toplumun örfünü dikkate alarak farklı şekilde hüküm verecek olmalarına dair kuvvetli inancıdır. Diyebiliriz ki İbn Âbidîn, geleneksel mezhep anlayışının temellerine dokunmadan İslam’ı modern hayata dahil etmeyi başaran bir formül öne sürmüştür.

Anahtar Kelimeler

Örf Risalesi,Örf,Adet,Delil,Zahiru’r-rivaye

Kaynakça

Abdülkerim b. Ali en-Nemle, el-Mühezzeb fi İlmi Usuli’l-fıkhi’l-Mukâran, Mektebetu Rüşd, Riyâd, 1999
Ali Haydar Efendi, Dürerü’l-hükkâm fi şerhi mecelleti’l-ahkâm, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut
Dinç, Hasan, İslam Hukukunda Örf, Trabzon, 2006
Dönmez, İbrahim Kafi, “Örf” md, DİA, XXXIV, 87
Ebu’l-Abbas Şihabüddin el-Karafi, el-Furûk, Alemü’l-Kütüp. ts.
Ebu Abdillah Bedreddin ez-Zerkeşî, El-Mensûr fi’l-Kavaidi’l-Fıkhiyye, Vizâratü’l-Evkâf el- Kuveytiyye, Kuveyt, 1985
Ebu Bekir el-Cessas, el-Fusûl fi’l-Usûl, Vizâratü’l-Evkâf el- Kuveytiyye, Kuveyt, 1994
Hallaq, Wael B., “Bir Osmanlı Reform öncüsü: Örf ve Hukûkî Değişim Üzerine İbn Âbidîn”, çev. Ömer Faruk Ocakoğlu, İslam Araştırmaları Dergisi, Sakarya, 2005

Hasanova, Samire, “Örf ve Adetin İslam Hukuk Düşüncesinde Yeri ve Hükümlerin Değişmesi Kapsamındaki Tartışmalarda Rolü”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, Konya, 2009
Hira, Ayhan, “İbn Âbidîn’in Örf Anlayışı (Şerhu Manzumeti Ukudu resmi’l-müfti ve Neşrü’l- arf fi binâi ba’di’l-ahkami ale’l-urf Adlı Risaleleri Bağlamında)”, C.Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sivas, 2011
İbn Âbidîn, Mecmu’atü resa’ili İbn ‘ Âbidîn, Alemu’l-Kütüp, ts.
İbn Manzur, “Urf” md, Lisanü’l Arab, Dâru’l-Maârif, Kahire, IV, 2897
İbn Nüceym, el-Eşbah ve’n-Nezair, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1999
İmamu’l-Harameyn el-Cüveyni, el-Burhan, Daru’l-Vefa, Mısır, 1418
Karaman, Hayreddin, İslam Hukuk Tarihi, İstanbul, 2012
--------”Adet” md, DİA, I, 369
Kaya, Ali, “İslam Hukukunda Örfün Kaynaklık Değerinin Sınırları Konusunda Hukuk Felsefesi Açısından Bir Yaklaşım”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 2005
Korkut, Abdullah, İbn Âbidin’in Neşrü’l-arf fî binâi ba‘di’l-ahkâmi ale’l-örf Adlı Risalesi ve Bu Risale Işığında Sosyal Değişmenin Hükümlere Etkisi, ( Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri, 2010
Muhammed Sıdkı El-Gazzi, el-Veciz fi İzahi Kavaidi’l-Fıkhi’l-Külliyye, Müessesetü’r-Risale, Beyrut, 1996
Ocakoğlu, Ömer Faruk, Hanefi Mezhebinin Mezhep İçi İşleyişinde Örfün Konumu: İbn Âbidîn’in ‘Örf Risalesi’ Örneği, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi), Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya, 2004
Özel, Ahmet, “İbn Âbidîn “ md, DİA, XIX, 292
Pezdevî, Kenzü’l-Vusûl ilâ Marifeti’l-Usûl, Matbaatu Câvid Berîs
Ragıb El- Isfahani, “Urf” md, El-Müfredat fi Garbi’l-Kur’an, Beyrut, Dımaşk, 1992, I, 561 Salah Muhammed Ebu’l-Hâc, El-Fıkhu’l-Mukâran, Matbaatu Merkezi’l-Ulemâ, Ürdün Serahsi, Usûlü’s-Serahsi, Daru’l-Marife, Beyrut
Suyuti, el-Eşbah ve’n-Nezair, Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1990
Şaban, Zekiyyüddin, İslam Hukuk İlminin Esasları, çev. İbrahim Kafi Dönmez, Ankara, 2013
Şenocak, İhsan, İslâm Hukukunda Örfün Hükümlere Etkisi, (Basılmamış Doktora Tezi), Ondokuzmayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Samsun, 2011
Yelek, Kamil, “Hanefi Mezhebinde Örfün Hükümlere Etkisi”, AİBÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, Güz 2015

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nazan Kapıcı

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2017

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2017

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2017 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA72YK68LL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

ISNAD

Kapıcı, Nazan. “‘NEŞRÜ’L-ARF’ ADLI RİSALESİ BAĞLAMINDA İBN ÂBİDÎN’İN ÖRF ANLAYIŞI”. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 4/1 (01 Haziran 2017): 91-108. https://izlik.org/JA72YK68LL.