Ebû Ubeyde b. Cerrah’ın (ö. 18/639) Babasını Öldürdüğü ile İlgili Rivâyet Üzerine Bir Değerlendirme

Resûlullah’ın (s.a.s.) risâlet devrinde meydana gelen ve bir sûrenin veya âyet/âyetlerin inzâl olunmasına sebep olan hâdiseyi ve durumu ortaya koymak anlamında kullanılan sebebi nüzul, Kur’an’ın anlaşılmasında en önemli konulardandır. Bütün âyetler için böyle sebeplerden bahsetmek mümkün olmasa da en azından bir kısmının hangi sebebe binâen indiği ile farklı rivâyetler bulunmaktadır. Bu rivâyetlerin kabul edilmesinde öncelikli husus, bunların hadis usûlü kaidelerine uygun bir şekilde nakledilmesi ve metin itibariyle de başta diğer âyetler olmak üzere, sahih sünnete, akla vb. aykırı olmamasıdır. Bu çalışmada Ebû Ubeyde b. Cerrâh’ın (ö. 18/639) Bedir Gazve’sinde babasını öldürmesi rivâyeti bu çerçevede ele alınmıştır. Birçok tefsir kaynağında bu rivâyet ile ilgili olarak Mücâdele 58/22 âyetinin irtibatlandırıldığı görülmektedir. Çalışmada ilgili rivâyetin senedi hakkında bazı değerlendirmeler yapıldıktan sonra, tefsir kaynaklarındaki durumu ortaya konulmuştur. Neticede söz konusu rivâyetin gerek sened, gerekse metin bakımından problemli olduğu ve bu konuda delil olarak kullanılmaya uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.