Yıl 2019, Cilt 6 , Sayı 1, Sayfalar 123 - 146 2019-06-15

Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü

Hekim Tay [1]


Hz. Peygamber’in Risâlet süreci Kur’an-ı Kerim’in muhatapları ile buluşmasıyla başlar. Levh-i Mahfûz’a kayıtlı Kelâm-ı Kadîm, Cebrail vasıtasıyla yeryüzü semasına, oradan da Hz. Peygamber’in kalbine mana ve lafızlardan müteşekkil yeni formu ile ortaya çıktı. İman eden muhatap, yaratıcısının kendisine gönderdiği bu pasajları okuma ve anlamayı yani murad-ı ilahiyi ilk vazife olarak telakki etti. Kur’an araştırmaları genellikle “ulûmü’l-Kur’ân” başlığı altında tasnife tabi tutulur. Bu araştırmada ulûmü’l-Kur’ân kavramının ortaya çıkışı, tarihi süreçte algılanması ve nihai şeklini alması incelenecektir. Kabul edilmesi gerekir ki Kur’an ilimleri böyle bir çalışmanın sınırlarını aşan bir mahiyete sahiptir. Bu araştırmada sadece kavram bazında inceleme yapılacak, söz gelimi kavramın alt başlıklarını oluşturan konular araştırmaya dâhil edilmeyecektir. Ayrıca ulûmü’l-Kur’ân tabirinin henüz ilmi bir disiplin olarak yerleşmediği ilk dönemde yer yer aynı anlamda kullanılan ilmü’l-Kur’ân, “ilmü’t-tefsîr” ve “usûlü’t-tefsîr” kavramlarına da değinilecektir. Bunun için nüzûl sürecinde konu ile ilgili Hz. Peygamber’in açıklamaları, sahabenin Kur’an ilimlerine yaklaşımı, sahabe sonrası dönemden tedvin dönemine kadar olan süreçte meydana gelen bu alandaki ilmi gelişmeler ve nihayetinde tedvin döneminde kavramın ilmi bir disiplini ifade edecek şekilde kullanılması incelenecektir. Araştırma, alanla ilgili temel referans kaynaklarının taranması şeklinde yapılacaktır. 

Tefsir, Ulûmü’l-Kur’ân, Kur’ân İlimleri, Usûlü’t-Tefsîr, Tedvin Dönemi
  • Akk, Hâlid Abdürrahmân. Uṣûlü’t-tefsîr ve ḳavâ‘idüh. Beyrut: Dârü’n-Nefâis, 1986. Begavî, Ebû Muhammed el-Hüseyn. Me‘âlimü’t-tenzîl. Thk. Abdürrezâk Mehdî. 5 Cilt. Beyrut: Dârü İhya, 1420/1999. Beydâvî, Nâsiruddin Abdullâh b. Ömer. Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl. Thk. Muhammed Abdurrahman Maraşlı. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyau’t-Turasi’l-Arabî, 1418/1997. Baş, Erdoğan. “Kur’an İlimlerinin Doğuşu ve Tarihi Gelişimi (I-IV. Asır)”, Kur’an ve Tesir Araştırmaları III Tartışmalı İlmi Toplantı (İstanbul,14-15 Ekim 2000). 21-42. İstanbul: Ensâr Neşriyat, 2002. Birışık, Abdülhamit. “Kur’an”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 26: 383-388. Ankara: TDV Yayınları, 2009. Birışık, Abdülhamit. “Kur’an İlimleri Terimlerinin Kaynağı ve Oluşumu”. İslâmî Araştırmalar 19/1 (Haziran 2006): 29-44. Birışık, Abdülhamit. “Ulûmü’l-Kur’ân”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 42: 132-135. Ankara: TDV Yayınları, 2009. Bûtî, Muhammed Saîd Ramazân. Min revâi‘u’l-Ḳur’ân. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 1999. Çelik, Ömer. “Hicri V-XI Asırlarda Kur’an İlimleri”. Kur’an ve Tesir Araştırmaları III Tartışmalı İlmi Toplantı (İstanbul,14-15 Ekim 2000). 47-87. İstanbul: Ensâr Neşriyat, 2002. Buhârî, Muhmmed b. İsmail. Ṣaḥîḥ el-Buḫârî. Şam: Dâr İbn Kesîr, 2002.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-2948-2037
Yazar: Hekim Tay (Sorumlu Yazar)
Kurum: BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ, İSLAMİ İLİMLER FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 15 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { beuifd578287, journal = {BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2148-3728}, eissn = {2148-9750}, address = {}, publisher = {Bülent Ecevit Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {6}, pages = {123 - 146}, doi = {}, title = {Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü}, key = {cite}, author = {Tay, Hekim} }
APA Tay, H . (2019). Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi , 6 (1) , 123-146 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/beuifd/issue/45811/578287
MLA Tay, H . "Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü". BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2019 ): 123-146 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/beuifd/issue/45811/578287>
Chicago Tay, H . "Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü". BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 (2019 ): 123-146
RIS TY - JOUR T1 - Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü AU - Hekim Tay Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 123 EP - 146 VL - 6 IS - 1 SN - 2148-3728-2148-9750 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü %A Hekim Tay %T Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü %D 2019 %J BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi %P 2148-3728-2148-9750 %V 6 %N 1 %R %U
ISNAD Tay, Hekim . "Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü". BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi 6 / 1 (Haziran 2019): 123-146 .
AMA Tay H . Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2019; 6(1): 123-146.
Vancouver Tay H . Tarihi Süreçte Ulûmü’l-Kur’ân Kavramının Teşekkülü. BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2019; 6(1): 146-123.