FİNANSAL VARLIKLARDA NEDENSELLİK İLİŞKİSİNİN ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 507 - 535, 29.10.2025

Murat Kaya , Hidayet Güneş

Öz

Finansal karar verme aşamasında yatırımcılar pek çok değişken ve göstergeyi dikkate almaktadırlar. Bunları takip etmelerinin en önemli nedeni is optimum şekilde tasarruflarını yönetebilmektir. Küresel piyasaları etkileyebilecek öncü göstergelerden olan VIX ve Dolar endeksinin izlenmesi sonucunda yatırımcılar finansal varlıkların fiyatlarındaki değişimlere uyum sağlayabileceklerdir. Bu çalışma VIX endeksi, Dolar endeksi, Ons altın, Ons gümüş ve Ons platin değişkenleri arasındaki nedensellik ilişkisinin tespiti üzerine odaklanmaktadır. Değişkenler 01.01.2015 ile 31.12.2019 tarihleri arası Covid öncesi dönem ve 01.01.2020 ile 25.04.2025 tarihleri arası Covid ve sonrası dönem olarak ikiye ayrılmıştır. Böyle bir ayrıma gidilmesinin sebebi Covid 19 pandemisinin değişkenler üzerindeki nedensellik etkisini daha belirgin olarak görebilmek içindir. Değişkenlerin günlük kapanış değerleri üzerinden Toda-Yamamoto nedensellik testi uygulanmıştır. Covid öncesi dönemde değişkenler arasında herhangi bir nedensellik ilişkisine rastlanmamıştır. Covid ve sonrası dönemde ise VIX endeksi ile Dolar endeksi, Ons altın ve Ons gümüş; Dolar endeksi ile Ons altın; Ons altın ile Ons platin arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Ons platin ile VIX endeksi ve Dolar endeksi arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi olduğu ortaya konulmuştur. Çalışma sonuçlarının yatırımcıların portföylerini şekillendirme aşamalarında yardımcı olabileceği düşünülmektedir. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi ve yönüne göre portföy seçiminin yapılması optimum portföy oluşturulmasına yardımcı olabilecektir.

Anahtar Kelimeler

VIX Endeksi , Kıymetli Metaller , Toda-Yamamoto Nedensellik Testi

Analysis Of Causality Relationship In Financial Assets

Öz

Investors take into account many variables and indicators during the financial decision-making process. The most important reason for following these is to be able to manage their savings in an optimum way. As a result of monitoring the VIX and Dollar index, which are leading indicators that can affect global markets, investors will be able to adapt to changes in the prices of financial assets. This study focuses on determining the causality relationship between the VIX index, Dollar index, Ounce Gold, Ounce Silver and Ounce Platinum variables. The variables are divided into two as the pre-Covid period between 01.01.2015 and 31.12.2019 and the Covid and the post-Covid period between 01.01.2020 and 25.04.2025. The reason for making such a distinction is to see the causality effect of the Covid 19 pandemic on the variables more clearly. Toda-Yamamoto causality test was applied on the daily closing values of the variables. In the pre-Covid period, no causal relationship was found between the variables. In the Covid and post-COVID period, it has been determined that there is a bidirectional causality relationship between the VIX index and the Dollar index, ounce gold and ounce silver; the Dollar index and ounce gold; ounce gold and ounce platinum. It has been revealed that there is a one-way causality relationship between ounce platinum and the VIX index and the Dollar index. It is thought that the results of the study may help investors in shaping their portfolios. Selecting a portfolio according to the causality relationship and direction between variables may help create an optimum portfolio.

Anahtar Kelimeler

VIX Index , Precious Metals , Toda-Yamamoto Causality Test

Kaynakça

• Adamkovičová, V. & Gimerský, M. (2021). The Analysis of Factors Affecting Price of Selected Commodities. In SHS Web of Conferences (Vol. 129, P. 03001). EDP Sciences.
• Akbulaev, N. (2023). The Impact of Energy Prices on Precious Metals: a Comparison of the SARS-COV2 Period and Prior Period. International Journal of Energy Economics and Policy, 13(2), 433-440.
• Akkuş H.T. (2021), Kısa Dönemli İlişki Analizi., İ. Çelik ve S. Bozkuş Kahyaoğlu (Ed). Finansal zaman serisi analizi finansçılar için temel yaklaşımlar. Ankara: Gazi Kitapevi.
• Al-Yahyaee, K. H., Rehman, M. U., Al-Jarrah, I. M. W., Mensi, W. & Vo, X. V. (2020). Co-Movements and Spillovers Between Prices of Precious Metals and Non-Ferrous Metals: a Multiscale Analysis. Resources Policy, 67, 101680.
• Batten, J.A., Ciner, C. & Lucey, B.M. (2010). The Macroeconomic Determinants of Volatility in Precious Metals Markets. Resources Policy, 35(2), 65-71.
• Baur, D.G. & Mcdermott, T.K. (2010). Is Gold a Safe Haven? International Evidence. Journal Of Banking And Finance, 34(8), 1886-1898.