Araştırma Makalesi

İTTİHAT VE TERAKKİ CEMİYETİ’NİN ÖRGÜTLENME YAPISI VE İKİNCİ MEŞRUTİYET’İN İLANINDAKİ ROLÜ

Cilt: 10 Sayı: 2 29 Ekim 2025
PDF İndir
TR EN

İTTİHAT VE TERAKKİ CEMİYETİ’NİN ÖRGÜTLENME YAPISI VE İKİNCİ MEŞRUTİYET’İN İLANINDAKİ ROLÜ

Öz

İttihat ve Terakki Cemiyeti, hem Osmanlı Devleti içindeki hem de yurt dışındaki muhalifler tarafından II. Abdülhamit’in istibdadına karşı en güçlü figür olarak görülmüştür. İttihat ve Terakki'nin önde gelen isimleri, kendilerini devlet adamı olarak görmüş ve bir an evvel iktidara geçmek istemişlerdir. Bu hedefe ulaşmak için de orduyu siyasetin içine çekmiş ve onu bir araç olarak kullanmayı tercih etmişlerdir. Hürriyet, müsavat ve adalet sloganlarıyla ortaya çıkan ve Osmanlı Devleti’ni çöküşten kurtarmayı amaçlayan İttihat ve Terakki Cemiyeti, II. Abdülhamit’in politikalarına ve baskıcı yönetimine karşı yoğun bir muhalefet başlatmıştır. İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin güçlü yapısı, Cemiyet’in basın yoluyla gerçekleştirdiği etkili muhalefet ve II. Abdülhamit yönetimine karşı oluşturduğu siyasi ve askeri baskı, II. Meşrutiyet’in ilan edilmesinde ve Kanun-i Esasi’nin yeniden yürürlüğe girmesinde etkin rol oynamıştır. İttihat ve Terakki Cemiyeti, Meşrutiyet’in ilanından sonra yönetimde etkili olmuş, 31 Mart Olayı’ndan sonra II. Abdühamit’i tahttan düşürmüş, Osmanlı Devleti’nin hem iç hem de dış politikasında egemen bir güç haline gelmiştir. Ancak, ne Meşrutiyet’in ilanı ne de İttihat ve Terakki’nin politikaları Osmanlı Devleti’ni çöküşten kurtarabilmiştir. Siyasi ve askeri açıdan Osmanlı devlet yönetimi üzerinde bir baskı unsuru olması ve II. Meşrutiyet’in ilanındaki rolü sebebiyle İttihat ve Terakki Cemiyeti bu çalışmanın odağına alınmıştır. Yapılan çalışmada; dönemin gazeteleri, döneme tanıklık eden devlet adamlarının hatıraları ve döneme ilişkin literatür incelenerek değerlendirmeler yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

II. Meşrutiyet , Kanun-ı Esasi , II. Abdühamit , İttihat ve Terakki Cemiyeti , Muhalefet.

Kaynakça

  1. Ahmad, F. (1984). İttihat ve Terakki (1908-1914), (çev. Nuran Yavuz), Kaynak yayınları: İstanbul.
  2. Ahmet İhsan. (1931). Matbuat Hâtıralarım, 1888-1923, cilt 1-2, Ahmed İhsan Matbaası: İstanbul.
  3. Aksel, M. (1977). İstanbul'un Ortası, Kültür Bakanlığı Yayınları: İstanbul.
  4. Aksoy A. Ş. (2013). İttihat ve Terakki Cemiyeti Tarihi. Noktakitap: İstanbul.
  5. Akşin, S. (1980). Jön Türkler ve İttihat ve Terakki, Remzi Kitabevi: İstanbul.
  6. Akşin, S. (1994). Şeriatçı Bir Ayaklanma 31 Mart Olayı. İmge Kitabevi: Ankara.
  7. Alkan, M. Ö., (2010). II. Meşrutiyet’te Eğitim, İttihad ve Terakki Cemiyeti, Milliyetçilik, Militarizm veya “Militer Türk-İslam Sentezi” . II. Meşrutiyeti Yeniden Düşünmek (pp.57-85), İstanbul Tarih Vakfı Yurt Yayınları: İstanbul.
  8. Aslan T. (2008). İkinci Meşrutiyet Düşüncesinin Cumhuriyet’e Tesirleri, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, sayı 21, s. 345-377

Kaynak Göster

APA
Sarıkaya, M. Z. (2025). İTTİHAT VE TERAKKİ CEMİYETİ’NİN ÖRGÜTLENME YAPISI VE İKİNCİ MEŞRUTİYET’İN İLANINDAKİ ROLÜ. Akademik İzdüşüm Dergisi, 10(2), 567-599. https://izlik.org/JA87JZ39LT