COPING WITH DIGITAL GAP: OECD TRENDS AND TURKEY

Öz

Anahtar Kelimeler

• -

SAYISAL UÇURUMLA BAŞETMEK: OECD TRENDLERİ VE TÜRKİYE

Öz

Bilginin temel bir üretim faktörü olarak kabul görmesinden bu yana, gelişmiş sanayi toplumlarının bir sonraki evresi bilgi toplumu olarak nitelendirilmektedir. Bilginin üretilmesi, dağıtılması ve uygulanması işlemlerinin çoğunlukla elektronik ortamda gerçekleşmesi, bilgi ve iletişim teknolojilerine (BİT) olan ihtiyacı arttırmaktadır. Bundan dolayı, günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki hükümetler, bilgi ve iletişim teknolojilerini kullanarak toplumsal ve ekonomik yapılarını geliştirmek ve bilgiye dayalı bir ekonomiyi gerçekleştirmek istemektedirler. Toplumun her kesiminin bu teknolojilere adil bir şekilde erişiminin sağlanması, ülkelerin bilgi toplumuna ulaşma idealinin en büyük göstergelerinden birisi olarak kabul görmektedir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinin hızla yaygınlaştığı bu yeni süreçteki temel gözlemlerden birisi, bu teknolojilere erişim konusunda ülkeler ve ülkelerin bölgeleri arasındaki eşitsizliklerdir. BİT erişiminde yaşanan eşitsizlikler, bilişim alanına “dijital (sayısal) uçurum, sayısal bölünme, sayısal eşitsizlik” gibi kavramları dahil etmiştir. Sayısal uçurum, farklı sosyoekonomik düzeydeki bireylerin, firmaların veya ülkelerin BİT erişim ve kullanımında yaşadığı eşitsizlik olarak tanımlanmakta ve hemen hemen bütün ülkelerde bu eşitsizliğin giderilmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmalarda sayısal uçurumun niçin ortaya çıktığı, ne gibi sorunlara yol açtığı, nasıl ölçülebileceği ve sorunun çözümü için kısa ve uzun dönemde neler yapılabileceği gibi sorulara cevap aranmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’deki sayısal uçurum olgusunun çeşitli açılardan incelenmesidir. Bu araştırmada, BİT kullanımına yönelik kriterler ile ilgili istatistiki bilgilerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Türkiye’nin BİT kullanımı konusunda ortaya koyduğu performansın başarı derecesi, OECD ülkeleri çerçevesinde yapılan bir mukayeseyle ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu araştırma iki temel sonucu ortaya çıkarmıştır. Bunlardan ilki, Türkiye’nin BİT alanında sürekli ve önemli bir ilerleme kaydetmekte olmasına rağmen, OECD ülkeleri ile olan karşılaştırmalı performansının oldukça zayıf kalmasıdır. Diğer önemli sonuç ise, Türkiye’nin kent ve kır bölgeleri itibariyle belirli bir sayısal uçurum görüntüsünü sürdürmekte olmasıdır.

Anahtar Kelimeler

• Bilgi Ekonomisi, BİT, Sayısal Uçurum

Kaynakça

1. ALKAN, Mustafa (2003): “Sayısal Uçurum ve Türkiye İncelemeleri”, (Aylık Strateji ve Analiz E-Dergisi),
2. Mart:2003, Sayı:2, http://www.stradigma.com/turkce/mart2003/makale_11.html, Erişim: 20.12.2010
3. AYTUN, Cengiz (2005): “Dijital Bölünme Olgusu Ve Türkiye Üzerine Bir Uygulama”, Çukurova
4. Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat ABD, Yayınlanmamış Yüksek lisans Tezi, Adana. AYTUN, Cengiz (2006): “Enformasyon Toplumu Sürecinde Dijital Bölünme Kavramının Anlamı ve Önemi”,
5. XI. Türkiye’de İnternet Konferansı, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, 21-23 Aralık 2006, Ankara
6. BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ (2009): Bilgi Toplumu Stratajisi (2006- 2010), DPT Yayınları, Ankara.
7. BİLİM, TEKNOLOJİ ve BİLGİ TOPLUMU İSTATİSTİKLERİ: Bilgi Toplumu İstatistikleri, TÜİK, http://www.tuik.gov.tr/VeriBilgi.do?tb_id=60&ust_id=2, Erişim Tarihi: 04.12.2010
8. CID (2002): The Global Information Technology Report 2001-2002: Readiness for the Networked World,

9. Center for International Development at Harvard University, İnternet Adresi: http://www.cid.harvard.edu/ cr/gitr2002_press.html, Erişim: 16.10.2010.
10. HANOĞLU, Özden (2009): Sayısal Bölünme, Bilim Teknik, Mart, 2009
11. ICFA-SCIC: ”Digital Divide and measures taken by Government of Pakistan”, scic.web.cern.ch/ICFA-SCIC/docs/WorkDocs/ Erişim: 03.02.2011 http://icfa
12. ITU(2002): World Telecommunication Development Report 2002: Reinventing Telecoms, International
13. Telecommuncation Union, ITU Publications, Geneva. KÜÇÜKÇINAR, Altan, vd. (Tarihsiz): “Sayısal Uçurum: Dünya ve Türkiye’de Durum”, http://www.baskent.edu.tr/~omadran/eskiweb/eskiweb/donem0405/ilf301/makaleler/sayisal_ucurum.pdf. Erişim: 04.10.2010.
14. MENOU, Michel J. (2001): "The Global Digital Divide: Beyond hICTeria " Aslib Proceedings, 53(4), s.112
15. NORRIS, Pippa (2001): The Digital Divide. Cambridge University Press, New York. OECD
16. _34225_43435308_1_1_1_1,00.html#data, Erişim Tarihi: 27.10.2010. Outlook, http ://www. oecd.org document/44/ ,3746,en_
17. OECD (2001): Understanding Digital Divide, OECD Publications, Paris. Erişim: 12.10.2010
18. ORUÇ, Ejder ve ARSLAN, Selçuk (2002): Sayısal Uçurumun Önlenmesi: Stratejik Plan, Telekomünikasyon
19. Kurumu, Sektörel Araştırma ve Stratejiler Daire Başkanlığı. ÖNÜR, Nimet, (2007): “Dijital Bölünme ve Gençlik: (Bilgi Toplumunu Sınırlarında Erişilen Toplumsallık)”,
20. Sosyoloji Dergisi (Ülgen Oskay’a Armağan Özel Sayısı) ÖZTÜRK, L. (2002): “Dijital Uçurumun Küresel Boyutları”, Ege Üniversitesi, Ege Akademik Bakış Dergisi, (1), ss.127-136.
21. ÖZTÜRK, L. (2005): “Türkiye’de Dijital Eşitsizlik: Tübitak-Bilten Anketleri Üzerine Bir Değerlendirme”,
22. Erciyes Üniversitesi İktisade ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Sayı:24, Ocak- Haziran 2005, ss.111-131.
23. SANTOYO, A. Serrono (2003): “Estimation and Charecterization of the Digital Divide”, 2003 Round Tanle on
24. Developing Countries Access to Scientific Knowledge, The Abdus Salam ICTP, Trieste, Italy. TÜBİTAK-BİLTEN (1998): “Yetenek ve Kullanım Saptaması”, TÜBİTAKBİLTEN, İnternet Adresi: http://www.tuena.tubitak.gov.tr/rapor/pdf/1200-G-T-A-2.pdf, Erişim:12.10.2010
25. UNDP (1999): Human Development Report 1999, 12 July 1999, New York.
26. U.S. DEPARMENT OF COMMERCE (1999): "Falling Through the Net: Defining the Digital Divide", U.S.
27. Department of Commerce, National Telecommunications and Information Administration, A Report on the Telecommunications and Information Technology Gap in America, July 1999, İnternet Adresi: http:// www.ntia.doc.gov/ntiahome/fttn99/contents.html, Erişim: 11.10.2010.
28. WOLFF, Laurance ve Soledad MACKINNON (2002): “What is The Digital Divide?” TechKnowLogia, July - September 2002, s. 7-9.