KÜLTÜREL AKTARIM MI AKTARILAN KÜLTÜR MÜ? YASAK ELMA DİZİSİ ÜZERİNE SÖYLEM ANALİZİ

Öz

In this research, the role of television series in cultural transmission was examined. In this context, it is aimed to examine the cultural transmission of Yasak Elma, which has a high audience rate in Türkiye, on the basis of communication. The population of the research is the local series broadcast in Türkiye between 2018-2020. The sample of the research is Yasak Elma, which is focused on based on viewer complaints. The research data were obtained from certain episodes of the series through systematic sampling. Critical discourse analysis was used in the analysis of the research data. In the analysis, the elements that constitute culture were addressed in terms of macro and micro structures. In this way, the suitability of the cultural transfers in the Yasak Elma series to Turkish culture was evaluated. According to the research results, it was determined that a structure suitable for Turkish culture was not exhibited in the dimensions of “general characteristics”, “clothing and food”, “space and digitalization”, “materiality and transportation”, “individual and family”, “community and government”, “religion and science”, “relationship and life cycle”. Additionally, it was found that there were representations contrary to Turkish culture in the dimensions of “syntactic structure” and “rhetoric”.

Anahtar Kelimeler

• Kültürel Aktarım
• Aktarılan Kültür
• İletişim
• Diziler
• Söylem Analizi

CULTURAL TRANSMISSION OR TRANSFERRED CULTURE? DISCOURSE ANALYSIS ON THE TELEVISION SERIES "YASAK ELMA"

Öz

In this research, the role of television series in cultural transmission was examined. In this context, it is aimed to examine the cultural transmission of Yasak Elma, which has a high audience rate in Türkiye, on the basis of communication. The population of the research is the local series broadcast in Türkiye between 2018-2020. The sample of the research is Yasak Elma, which is focused on based on viewer complaints. The research data were obtained from certain episodes of the series through systematic sampling. Critical discourse analysis was used in the analysis of the research data. In the analysis, the elements that constitute culture were addressed in terms of macro and micro structures. In this way, the suitability of the cultural transfers in the Yasak Elma series to Turkish culture was evaluated. According to the research results, it was determined that a structure suitable for Turkish culture was not exhibited in the dimensions of “general characteristics”, “clothing and food”, “space and digitalization”, “materiality and transportation”, “individual and family”, “community and government”, “religion and science”, “relationship and life cycle”. Additionally, it was found that there were representations contrary to Turkish culture in the dimensions of “syntactic structure” and “rhetoric”.

Anahtar Kelimeler

• Cultural Transmission
• Transmitted Culture
• Communication
• TV Series
• Discourse Analysis

Kaynakça

1. Aluş, Y., & Selçukkaya, S. (2015). Türk Ailesinde Mutluluk Algısı ve Değerleri. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi, 1(2), 151-175.
2. Arslanoğlu, İ. (2005). Türk Değerleri Üzerine Bir Değerlendirme. Felsefe Dünyası Dergisi, 1(41), 64-77.
3. Arslanoğlu, İ. (2016). Türk Değerleri Üzerine Bir Değerlendirme. Erişim Adresi: http://devlet.com.tr/makaleler/ Erişim Tarihi: 27.08.2024.
4. Assmann, J. (2001). Kültürel Bellek: Eski Yüksek Kültürlerde Yazı, Hatırlama ve Politik Kimlik (Çev.: Ayşe Tekin). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
5. Aydemir, M. A., & Tecim, E. (2012). Türk Toplumunda Aile ve Dinin Sosyal Sermaye Potansiyeli. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (28), 43-59.
6. Aziz, A. (1996). Elektronik Yayıncılıkta Temel Bilgiler. Ankara: Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi Yayınları, Yayın No: 5.
7. Bauman, Z. (2005). Bireyselleşmiş Toplum (Çev.: Yavuz Alogan). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
8. Büyükyonca, G. (2019). Türk Televizyon Dizilerinin Geleneksel Türk Aile Yapısına Olan Etkisinin Popüler Kültür Bağlamında İncelenmesi: Bir Aile Dizisi Üzerine Analiz. (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.

9. Canatan, K. (2021). Kültür Felsefesi. Beyan Yayınları.
10. Cereci, S. (2016). Televizyon Sosyolojisi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
11. Crowley, D., & Heyer, P. (2019). İletişim Tarihi: Taş Devri Sembollerinden Sosyal Medyaya (Çev.: Berkay Ersöz). Ankara: Siyasal Kitabevi.
12. Çakmak, V., & Çavuş, S. (2018). Dijital Kültür ve İletişim Üzerine. Veysel Çakmak & Selahattin Çavuş (Editörler), İçinde, Dijital Kültür ve İletişim (9-18). Konya: Literatürk Yayınları.
13. Çelik, H., & Ekşi, H. (2008). Söylem analizi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 27(27), 99-117.
14. Dizi Reytingleri. (2020). Reyting Sonuçları. Erişim Adresi: https://www.youtube.com/watch?v=0gKCDpb3M40. Erişim Tarihi: 20.04.2020.
15. Eagleman, D. (2016). Beyin Senin Hikayen (Çev: Zeynep Arık Tozar). Domingo Yayıncılık.
16. Elitaş, T. & Keskin, S. (2016). Küreselleşme sürecinde değişen geleneksel Türk aile yapısının televizyon dizilerindeki temsili. Tarih Okulu Dergisi, 9(XXVII), 543-578.
17. Erdoğan, İ., & Alemdar, K. (2010). Öteki Kuram (3. Baskı). Ankara: Erk Yayınları.
18. Erkal, M. E. (2016). Sosyoloji (Toplumbilimi). İstanbul: Der Yayınları.
19. Eyce, B. (2014). Tarihten Günümüze Türk Aile Yapısı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 1(4), 223-244.
20. Geçer, E. (2015). Türk dizileri üzerine kültürel ve ideolojik bir değerlendirme: Made in Turkey. Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakülte Dergisi, 2(3), 39-56.
21. Giddens, A. (2006). Sosyoloji (Yay. Haz.: Cemal Gürsel). Ankara: Ayraç Yayınevi.
22. Güngör, N. (2018). İletişim Kuramlar ve Yaklaşımlar (4. Baskı). Ankara: Siyasal Kitabevi.
23. Güvenç, B. (2004). Kültürün ABC’si. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
24. Haviland, W. A. (1999). Cultural Anthropology. USA: Harcourt Brace College Publishers.
25. Haviland, W. A., Prins, H. E. L., Walrath, D., & McBride, B. (2008). Cultural Anthropology: The Human Challenge. USA: Wadsworth Thomson Learning.
26. Hofstede, G. (1994). The Business of International Business is Culture. International Business Review, 3(1), 1-14.
27. Kafesoğlu, İ. (1998). Türk Milli Kültürü. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
28. Kaplan, M. (1987). Türk Milletinin Kültürel Değerleri. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
29. Karaduman. H. M. (2019). Türklerde Dayanışma Kültürü ve Toplumsal Empati (Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi.
30. Keyman, E. F. (2000). Küreselleşme, Devlet, Kimlik/Farklılık: Uluslararası İlişkiler Kuramını Yeniden Düşünmek (Çev.: Simten Coşar). İstanbul: Alfa Yayınları.
31. Matsumato, D., & Juang, L. (2016). Culture and Psychology. Nelson Education.
32. Melanlıoğlu, D. (2008). Kültür aktarımı açısından Türkçe öğretim programları. Eğitim ve Bilim, 33(150), 64-73.
33. Nirun, N., & Özönder, M. C. (1990). Türk Sosyo-Kültür Yapısı İçinde Âdetler, Örfler, Görenekler, Gelenekler. İçinde, Millî Kültür Unsurlarımız Üzerine Genel Görüşler (ss. 251-264). Ankara: AKM Yayınları.
34. Önk, Ü. Y. (2011). Milenyum Sonrası Türk Televizyonlarında Oluşan Dizi Kültürü ve Toplumsal Temsil Sorunu (Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
35. Özer, Ö. (2015). Teun Adrian Van Dijk Örneğinde Eleştirel Söylem Çözümlemesi. Besim Yıldırım (Editör), İçinde, İletişim Araştırmalarında Yöntemler (197-286). Konya: Literatürk Yayınları.
36. Özer, Ö. (2022). Eleştirel söylem çözümlemesi: Haber örnekleri üzerinden bir inceleme. Etkileşim, (9), 36-54.
37. Qu, Y. (2010). Culture understanding in foreign language teaching. English Language Teaching, 3(4), 58-61.
38. RTÜK (T.C. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu). (2020). Bilgi ve Belge Talebi Sonucu. Erişim Adresi: https://www.rtuk.gov.tr/. Erişim Tarihi: 04.04.2020.
39. Sarı, Ö. (2016). Toplumsal Değişmenin Aileye Yansıması. (Editörler: Nazmi Avcı ve Erdal Aksoy). Aile Sosyolojisi. İstanbul: Lisans Yayıncılık.
40. Sönmez, B., & Büyükurgancı, E. (2021). Kültür Aktarım Aracı Olan Televizyon Reklamları Üzerine Eleştirel Bir İnceleme. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 3(1), 44-51.
41. Şah, U. (2020). Eleştirel Söylem Analizi: Temel yaklaşımlar. Kültür Araştırmaları Dergisi, (7), 210-231.
42. Şahin, K. (2011). Kültürel Yozlaşmaya Neden Olan Bir Unsur Olarak Televizyon, Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 243-277.
43. Tekelioğlu, O. (2017). Televizyon Halleri: Dizi Dizi Türkiye. İstanbul: Habitus Yayıncılık.
44. Tezcan, M. (2006). Cumhuriyetten Günümüze Türk Ailesinin Dünü, Bugünü, Geleceği: Sosyo-Kültürel Açıdan. Erişim Adresi: http://turkoloji.cu.edu.tr/GENEL/tezcan_aile.pdf. Erişim Tarihi: 20.04.2020.
45. Türk Dil Kurumu. (2024). Yozlaşma. Erişim Adresi: https://sozluk.gov.tr/. Erişim Tarihi: 27.08.2024.
46. Uyar, Y. (2007). Türkçe Öğretiminde Kültür Aktarımı ve Kültürel Kimlik Geliştirme. (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi.
47. Van Dijk, A. T. ve Kintsch, W. (1983). Strategies of Discourse Comprehension. New York: Academic Press.
48. Van Dijk, T. (2003). Critical Discourse Analysis: The Handbook of Discourse Analysis (Ed: Deborah Schiffrin, Deborah Tannen & Heidi E. Hamilton). Blackwell Publishers.
49. Wikipedia (2020). Yasak Elma Dizisi. Erişim Adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Yasak_Elma_(dizi). Erişim Tarihi: 20.04.2020.
50. Yaşar Ekici, F. (2014). Türk Aile Yapısının Değişim ve Dönüşümü ve Bu Değişim ve Dönüşüme Etki Eden Unsurların Değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Science Studies (30), 209-224.
51. Yaylagül, L. (2017). Kitle İletişim Kuramları. Ankara: Dipnot Yayınları.
52. Zor, L. (2017). Van Dijk’ın eleştirel söylem analizinin sinema filmlerine uygulanması ve Kazakistan Sineması’ndan örnek bir film çözümlemesi: Stalin’e Hediye. Akademik Bakış Dergisi, 61, 877-899.