Çaştanî Bey Hikâyesi’nde Kültürel Değerler
Öz
Değer kavramı toplumun yüzyıllar içinde yarattığı ve bir sonraki nesle aktardığı davranış şekilleri olarak geçmektedir. Saygı, sevgi, merhamet, cesaret, vatanseverlik, aile birliği vb. değerler bireyleri toplum içerisinde farklı bir noktaya taşıyan ve bununla birlikte bireyleri gelecek nesillere örnek model olabilecek davranış şekilleri olarak tanımlanmaktadır. Kültürel değerleri edebiyat, sanat, siyaset, eğitim ve toplum gibi birçok alanda görülebilmektedir. Kültürel değerler açısından edebî eserler her kuşağa hitap etmesinden ve topluma katkı sağlamasından dolayı büyük bir öneme sahiptir. Eski Uygur Dönemi’nde yazılmış olan Çaştanî Bey Hikâyesi’ni bu bağlamda değerlendirildiğinde içerisinde birçok değeri barındırmaktadır. Çaştanî Bey Hikâyesi, Budist hikâyelerden biri olmakla birlikte Daśakarmapathāvadānamālā’da dokuzuncu günahın anlatıldığı bölüm içerisinde bulunan avadana türünde bir metindir. Ana kahraman Çaştanî Bey, ülkesini kötü ruhlardan korumaya çalışarak bir mücadeleye girer ve sonunda Budalık mertebesine ulaşır. Bu hikâyede bulunan değer kavramı tez çalışmaları, kitaplar, makaleler vb. birçok alanda işlenmiş ve farklı yönleri gösterilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada MEB kitaplarında yer alan ana / kök değerler sınıflandırılmasından hareket edilerek cesaret, vatanseverlik, merhamet, cömertlik, aile birliği, sevgi, sadakat, dinî değerler, yücelik, iyilik, cömertlik ve dayanışma olmak üzere birçok değer açısından eser incelenmiş ve bu değerlerin eserin üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alyılmaz, C. (2015). İpek yolu kavşağının ölümsüzlük eserleri. Atatürk Üniversitesi Yayınları.
- Alyılmaz, S. (2019, 12-14 Eylül). Eski Uygur Türkçesi Dönemi’nde İslam dini çevresinde yazılmış bazı şiirlere kültürel değerler açısından bir bakış. II. Uluslararası Eğitimde Kültürde Akademik Çalışmalar Sempozyumu, Denizli, Türkiye.
- Atsız, M. (2021). Çaştanî Bey Hikâyesi cümle çözümlemeleri. Türk Ekini, 8, 110-135.
- Caferoğlu, A. (2011). Eski Uygur Türkçesi sözlüğü. Türk Dil Kurumu.
- Çeçen, H. (2017). Tariku’l Edeb’de değer eğitimi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(11), 22-33.
- Demir, H. (2016). Değerler eğitiminde klasik metinlerden yararlanma: Büstân ve Risâletü’n Nushiyye. İdil Dergisi, 5(27), 2027-2046.
- Deveci, H., Belet, D. ve Türe, H. (2013). Dede Korkut hikâyelerinde yer alan değerler. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(46), 294-321.
- Elmalı, M. (2013). Çaştanî Bey Hikâyesi’ne ait yeni belgeler. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 48, 47-62.
- Elmalı, M. (2016). Daśakarmapathāvadānamālā (giriş-metin-çeviri-notlar-dizin-tıpkıbaskı). Türk Dil Kurumu.
- Ercilasun, A. B. (2015). Başlangıçtan yirminci yüzyıla Türk dili tarihi. 15. Baskı. Akçağ.