Araştırma Makalesi

Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz

Cilt: 9 Sayı: 2 29 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz

Öz

Bu araştırmanın amacı, “doom spending” kavramının LinkedIn platformunda nasıl söylemsel olarak inşa edildiğini nitel içerik ve söylem analizi yoluyla çözümlemektir. Çalışma, ekonomik belirsizlik koşullarında tüketim davranışlarının yalnızca bireysel tercihlerle değil, dijital platformlarda üretilen anlamlandırma süreçleriyle şekillendiği varsayımına dayanmaktadır. 2024–2025 dönemine ait 75 LinkedIn gönderisi; amaçlı örnekleme yöntemiyle derlenmiş ve veriler Mayring’in (2000) içerik analizi yaklaşımı ve Fairclough’un (2003) eleştirel söylem analizi çerçevesinde sistematik biçimde incelenmiştir. Elde edilen bulgular, doom spending söyleminin üç baskın çerçeve etrafında yapılandığını göstermektedir: kültürel/sosyolojik olgu (%44,0), finansal risk (%28,0) ve başa çıkma mekanizması (%26,7). Gönderilerin büyük bölümü ekonomik belirsizliği temel tetikleyici unsur olarak sunarken (%86,7), medya kaynaklı gönderilerin söylem üretiminde baskın konumda olduğu görülmüştür (%44,0). Araştırma verileri Çerçeveleme Kuramı, Telafi Edici Tüketim, Dehşet Yönetimi Kuramı ve Belirsizlik Altında Duygusal Düzenleme perspektifleri doğrultusunda yorumlanmıştır. Söz konusu tüketim pratiği, bireysel bir finansal disiplinsizlikten ziyade, yapısal ekonomik kaygıların dijital platformlarda kolektif olarak anlamlandırıldığı ve söylemsel olarak meşrulaştırıldığı bir süreç olarak konumlandırılmaktadır. Bu yönüyle araştırma, ekonomik belirsizlik çağında tüketim davranışının dijital kültür içindeki dönüşümüne ilişkin literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Doom Spending, Çerçeveleme Kuramı, Telafi Edici Tüketim, Söylem Analizi

Destekleyen Kurum

Bulunmamaktadır.

Proje Numarası

Proje kapsamında değildir.

Etik Beyan

Çalışma, yalnızca kamuya açık sosyal medya platformundan elde edilen ikincil veriler üzerinde gerçekleştirilmiş olup herhangi bir birincil veri toplamayı veya insan katılımcılarla etkileşimi içermemektedir; bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir. Yazar, makalenin hazırlık sürecinde dilin akıcılığını, teknik terminolojinin tutarlılığını ve dil bilgisi doğruluğunu geliştirmek amacıyla ChatGPT 5.5. ve Gemini yapay zekâ araçlarından destek almıştır. Yapay zekâ desteğiyle oluşturulan içerikler, kullanım sonrasında yazar tarafından titizlikle gözden geçirilmiş, doğrulanmış ve nihai metnin akademik sorumluluğu tamamen yazara ait olacak şekilde yeniden düzenlenmiştir.

Teşekkür

Bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Abidin, C. (2016). “Aren’t these just young, rich women doing vain things online?”: Influencer selfies as subversive frivolity. Social Media + Society, 2(2). https://doi.org/10.1177/2056305116641342
  2. Andrean, R., Fikri, M. K. & Wulan, E. R. (2025). Doom spending among generation Z: An analysis of impulsive buying behavior on e-commerce platforms. Journal of Management and Islamic Finance, 5(2), 157-176. https://doi.org/10.22515/jmif.v5i2.13289
  3. Anggraini, M. (2025). Gen Z's consumptive behavior towards the trend of you live only once to you need only one in the perspective of Islamic business ethics. Journal of Management and Islamic Finance, 5(2), 196-214. https://doi.org/10.22515/jmif.v5i2.12385
  4. Arendsen, J. L., Brugman, B. C., van Koningsbruggen, G. M. & Fransen, M. L. (2025). Terror management theory in the consumer domain: A systematic review and meta‐analysis on mortality salience driven consumer responses. International Journal of Consumer Studies, 49(3), e70056. https://doi.org/10.1111/ijcs.70056
  5. Arnould, E. J. & Thompson, C. J. (2005). Consumer culture theory (CCT): Twenty years of research. Journal of Consumer Research, 31(4), 868-882. https://doi.org/10.1086/426626
  6. Arndt, J., Solomon, S., Kasser, T. & Sheldon, K. M. (2004). The urge to splurge: A terror management account of materialism and consumer behavior. Journal of Consumer Psychology, 14(3), 198-212. https://doi.org/10.1207/s15327663jcp1403_2
  7. Atalay, A. S. & Meloy, M. G. (2011). Retail therapy: A strategic effort to improve mood. Psychology & Marketing, 28(6), 638-659. https://doi.org/10.1002/mar.20404
  8. Baker, S. R., Bloom, N., Davis, S. J. & Terry, S. J. (2020). Covid-induced economic uncertainty (No. w26983). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w26983 https://doi.org/10.3386/w26983
  9. Bavel, J. J. V., Baicker, K., Boggio, P. S., Capraro, V., Cichocka, A., Cikara, M., ... & Willer, R. (2020). Using social and behavioural science to support COVID-19 pandemic response. Nature Human Behaviour, 4(5), 460-471. https://doi.org/10.1038/s41562-020-0884-z
  10. Belk, R. W. (1988). Possessions and the extended self. Journal of Consumer Research, 15(2), 139-168. https://www.jstor.org/stable/2489522

Kaynak Göster

APA
Tuncer, B. (2026). Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 9(2), 223-241. https://doi.org/10.38057/bifd.1977217
AMA
1.Tuncer B. Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz. BİFD. 2026;9(2):223-241. doi:10.38057/bifd.1977217
Chicago
Tuncer, Bekir. 2026. “Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 9 (2): 223-41. https://doi.org/10.38057/bifd.1977217.
EndNote
Tuncer B (01 Ekim 2026) Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 9 2 223–241.
IEEE
[1]B. Tuncer, “Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz”, BİFD, c. 9, sy 2, ss. 223–241, Eki. 2026, doi: 10.38057/bifd.1977217.
ISNAD
Tuncer, Bekir. “Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 9/2 (01 Ekim 2026): 223-241. https://doi.org/10.38057/bifd.1977217.
JAMA
1.Tuncer B. Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz. BİFD. 2026;9:223–241.
MLA
Tuncer, Bekir. “Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 2, Ekim 2026, ss. 223-41, doi:10.38057/bifd.1977217.
Vancouver
1.Bekir Tuncer. Doom Spending’in LinkedIn’de Söylemsel İnşası: Ekonomik Belirsizlik, Tüketim ve Çerçeveleme Üzerine Nitel Bir Analiz. BİFD. 01 Ekim 2026;9(2):223-41. doi:10.38057/bifd.1977217