The Moderating Role of Religious Affiliation on Ethical Consumption Consciousness and Willingness to Pay High Prices for Ecological Products

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 353 - 371, 29.12.2025

İbrahim Yemez

https://doi.org/10.33399/biibfad.1597297

Öz

This study investigated the moderating role of religious affiliation in the impact of ethical consumption awareness on consumers' willingness to pay a premium for ecological products. Data for the study were collected through an online survey of 368 individuals selected using a convenience sampling method between July 12-30, 2024. The scale used was demonstrated to be valid and reliable. Moderation analysis was conducted using Process Macro. According to the analysis results, the scale demonstrates convergent and discriminant validity and has internal consistency. The moderation analysis revealed that religious affiliation has a positive and significant moderating role on consumers' willingness to pay a premium for ecological products. As ethical consumption awareness increases, so does their willingness to pay a premium for eco-friendly products.

Anahtar Kelimeler

Ethical Consumer Awareness , Ecological Product , Religious Affiliation , Wilingness to Pay High Prices , Moderatory Analysis

Etik Tüketim Bilincinin Ekolojik Ürünlere Yüksek Fiyat Ödeme İstekliliğinde Dini Bağlılığın Düzenleyici Rolü

Öz

Bu çalışmada etik tüketim bilincinin tüketicilerin ekolojik ürünlere yüksek fiyat ödeme istekliliği üzerindeki etkisinde dini bağlılığın düzenleyicilik rolü araştırılmıştır. Araştırmanın verileri 12-30 Temmuz 2024 tarihlerinde, kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 368 kişiden çevrimiçi anket yoluyla sağlanmıştır. Kullanılan ölçeğin geçerli ve güvenilir olduğu ortaya konmuştur. Process Makro ile düzenleyicilik analizi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre kullanılan ölçek uyum ve ayrışma geçerliliğini sağlamakta ve iç tutarlılığa sahiptir. Düzenleyicilik analizi sonucunda ise dini bağlılık düzeyinin tüketicilerin ekolojik ürünlere yüksek fiyat ödeme istekliliğinde pozitif ve anlamlı düzenleyici bir rolü vardır. Etik tüketim bilincine sahip tüketicilerin dini bağlılıkları arttıkça ekolojik ürünlere daha yüksek fiyat ödeme isteklilikleri de artmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Tüketim Bilinci , Ekolojik Ürün , Dini Bağlılık , Yüksek Fiyat Ödeme İstekliliği , Düzenleyicilik Analizi

Etik Beyan

Bu makale için Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Sosyal ve Beşerî Bilimler Kurulu’nun 11.07.2024 tarihli ve 2024/15 nolu kararınca etik kurul onayı alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Yok

Teşekkür

Yok

Kaynakça

• Aaker, D.A. (1996). Measuring brand equity across products and markets. California Management Review, 38, 102-120. http://dx.doi.org/10.2307/41165845
• Abrar, M., Sibtain, M.M., & Shabbir, R. (2021). Understanding purchase intention towards eco-friendly clothing for generation Y & Z, Cogent Business & Management, 8(1), 1997247, DOI:10.1080/23311975.2021.1997247
• Agarwala, R., Mishra, P., & Singh, R. (2018). Religiosity and consumer behavior: a summarizing review. Journal of Management Spirituality and Religion, 16(17), 1-23.
• Al Abdulrazak, R. M., & Gbadamosi, A. (2017). Trust, religiosity, and relationship marketing: a conceptual overview of consumer brand loyalty. Society and Business Review, 12(3), 320-339.
• Aliman, N. K., Ariffin, Z. Z., & Hashim, S. M. (2018). Religiosity commitment and decision-making styles among generation Y muslim consumers in Malaysia. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 8(1), 554-576.
• Babekoğlu, Y. (2000). Tüketicilerin demografik özellikleri ve bireysel tutumlarının sorumlu tüketim davranışları üzerindeki etkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi) Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Bagozzi, R. P., Yi, Y., & Phillips, L. W. (1991). Assessing construct validity in organizational research. Administrative Science Quarterly, 36(3), 421-458.
• Bakırtaş, H., Buluş, G.C., & Bakırtaş, İ. (2014). The effects of materialism and consumer ethics on ecological behavior: an empirical study, European Journal of Sustainable Development, 3(4), 125-134. Doi: 10.14207/ejsd.2014.v3n4p125
• Barak, A., & Kaplan, H. (2024). Din psikolojisi perspektifinden dindarlık ve tüketim ilişkisi üzerine kuramsal değerlendirmeler. Türk Din Psikolojisi Dergisi (9), 137-174. https://doi.org/10.59379/tdpd.1472361
• Bartels, A. & Wentzien, C. (2024). Consumers’ willingness to pay for sustainable products: confronting choice experiment data with observed market behavior (March 4, 2024). Available at SSRN: http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4716924
• Blair I. (1992). Greener products. charter, Martin (Ed). “Greener marketing: a responsible approach to business” in (169-184). Sheffield, UK, Greenleaf Publishing London: Routledge https://doi.org /10.4324/9781351283526
• Borzooei, M. & Asgari, M. (2013). The halal brand personality and its effect on purchase intention. Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business, 5(3), 481-491
• Canarslan, N. Ö. (2017). Kitlesel bireyselleştirilmiş ürünler için ödeme istekliliği: Kadın müşteriler üzerine bir araştırma. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 95-115.
• Canavari, M., Nocella, G., & Scarpa, R., (2005). Stated willingness-to-pay for organic fruit and pesticide ban: an evaluation using both web-based and face-to-face interviewing. Journal of Food Products Marketing, 11(3), 107-134.
• Castaldo, S.; Perrini, F.; Misani, N., & Tencati, A. (2008). The missing link between Corporate Social Responsibility And Consumer Trust: The Case Of Fair Trade Products. Journal of Business Ethics, 84(1), 1–15.
• Chen T.B., & Chai L.T. (2010). Attitude towards the environment and green products: consumers’ perspective. Management Science and Engineering, 4(2), 27-39.
• Cho, S.Y., & Jung, J. (2023). Effects of ındividualism, collectivism, materialism, and willingness to pay for environmental protection on environmental consciousness and pro-environmental consumption behavior in Korea. Sustainability, 15, 7596. https://doi.org/10.3390/ su15097596
• Cooper-Martin, E. & M. B. Holbrook (1993). “Ethical consumption experiences and ethical space” in L. McAlister and M. L. Rothschild (eds) Advances in Consumer Research (Volume 20) (Provo, UT: Association for Consumer Research), 113– 18.
• Cosgel, M. & Minkler, L. (2004). Rationality, integrity and religious behavior. Journal of Socioeconomics, 33(3), 329-41.
• Çakmak, A.Ç. & Özkan, B. (2016). Üniversite öğrencilerinin ekolojik farkındalıklarının ve ekolojik ürün satın alma niyetlerinin ölçülmesi: interaktif bir araştırma. ISEM2016, 3rd International Symposium on Environment and Morality Bildirileri Kitabı, 4-6 November 2016, Alanya – Turkey, ss.847-856.
• Davies, I. A. & Gutsche, S. (2016). Consumer motivations for mainstream “ethical” consumption. European Journal of Marketing, 50(7/8), 1326-1347. https://doi.org/10.1108/EJM-11-2015-0795
• Devinney, T.M., Auger, P. & Eckhardt, G.M. (2010). The Myth of the Ethical Consumer, Cambridge University Press, Cambridge, MA.
• Duru, M. N., & Şua, E. (2013). Yeşil pazarlama ve tüketicilerin çevre dostu ürünleri kullanma eğilimleri. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 9(2), 126-136.
• Eckhardt, G.M., Belk, R. & Devinney, T.M. (2010). Why don’t consumers consume ethically? Journal of Consumer Behaviour, 9(6), 426-436.
• Eid, R. & El-Gohary, H. (2015). The role of Islamic religiosity on the relationship between perceived value and tourist satisfaction. Tourism Management, 46, 477-488.
• Epstein M, Elkington J, & Leonardo H. (2008). Making sustainability work: best practices in managing and measuring corporate social, environmental and economic impacts. Berrett-Koehler, San Francisco
• Eren, T., & Atılgan, K. Ö. (2019). Tesettür giyim ürünlerinde moda liderliği, fiyat ve tüketicilerin dini bağlılığı (dindarlık) arasındaki ilişkinin araştırılması. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 43-52.
• Essoo, N. & Dibb, S. (2004). Religious influences on shopping behaviour: an exploratory study. Journal of Marketing Management, 20(7/8), 683-712.
• Evans, C., Sutterfield, J., Morgan, S. & Mandella, M. (2012). The effect of religion upon consumer behavior. Proceedings from the International Conference on Industry, Engineering, and Management Systems, 94-103.
• Felix, R., & Braunsberger, K. (2016). I believe therefore I care: The relationship between religiosity, environmental attitudes, and green product purchase in Mexico. International Marketing Review, 137-155. https://doi.org/10.1108/IMR-07-2014-0216
• Felix, R., Hinsch, C., Rauschnabel, P.A., & Schlegelmilch, B.B., (2018). Religiousness and environmental concern: A multilevel and multi-country analysis of the role of life satisfaction and indulgence. Journal of Business Research, 91(C), 304-312. DOI: 10.1016/j.jbusres.2018.06.017
• Furukawa, H., & Lee, K-T. (2023). Environmentally friendly materialism: how ıt ıs generated and how luxury apparel addresses environmental problems. Sustainability, 15, 6703. 1-18. https://doi.org/10.3390/su15086703
• Habiboglu, O., & Uslu, A. (2019). Algılanan lüks marka değerinin ve marka itibarının premium fiyat ödeme istekliliği üzerindeki etkisi. OPUS International Journal of Society Researches, 14(20), 1680-1709. https://doi.org/10.26466/opus.572789
• Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E., & Tatham, R. L. (2016). Multivariate data analysis. Pearson Education Limited.
• Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: a regression-based approach (Second Edition). New York: Guilford Press.
• Hellwig, R., Atasoy, A. T., & Madlener, R. (2020). The impact of social preferences and information on the willingness to pay for fairtrade products (May 1). FCN Working Paper No. 6/2020, Available at SSRN: https://ssrn.com /abstract=3686521 Hosseini, S., Mirzaei, M. & Iranmanesh, M. (2020). Determinants of muslims’ willingness to pay for halal certified food: does religious commitment act as a moderator in the relationships? Journal of Islamic Marketing, 11(6), 1225-1243. Jaiswal, D., & Kant, R. (2018). Green purchasing behaviour: a conceptual framework and empirical investigation of Indian consumers. Journal of Retailing and Consumer Services, 41, 60–69. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2017.11.008
• Jeong, EunHa & Jang, SooCheong (Shawn). (2019). Price premiums for organic menus at restaurants: What is an acceptable level? International Journal of Hospitality Management, 77, 117-127,ISSN 0278-4319, https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2018.06.020.
• Karp, D.G. (1996). Values and their effect on pro-environmental behavior. Environ. Behav., 28, 111–133.
• Keleş, Ceyda. (2007). Yeşil pazarlama tüketicilerin yeşil ürünleri tüketme davranışları ve yeşil ürünlerin tüketimine kültürün etkisi ile ilgili bir uygulama (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
• Khraim, H. (2010). Measuring religiosity in consumer research from an islamic perspective. Journal of Economic and Administrative Sciences, 26(1), 52–78.
• Khraim, H., Khraim, A., Al-Kaidah, F., & Al-Qurashi, D. (2011). Jordanian consumer’s evaluation of retail store attributes: The ınfluence of consumer religiosity. International Journal of Marketing Studies Archives, 3(4), 105-116. http://dx.doi.org/10.5539/ijms.v3n4p105
• Kilbourne, W., & Pickett, G. (2008). How materialism affects environmental beliefs, concern, and environmentally responsible behavior. Journal of Business Research, 61(9), 885–893. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2007.09.016 Kur’an-ı Kerim Açıklamalı Meali, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, (6. Baskı), Ankara, 2013.
• Lai, Yufeng & Yue, Chengyan. (2020). Consumer willingness to pay for organic and animal welfare product attributes: Do experimental results align with market data? (March 17, 2020). Journal of Agricultural and Resource Economics, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3588016
• Majid, M. B., Sabir, I. & Ashraf, T. (2015). Consumer purchase intention towards halal cosmetics and personal care products in Pakistan. Global Journal of Research in Business and Management, 1(1), 47-55
• McDaniel, S.W. & Burnett, J.J. (1990). Consumer religiosity and retail store evaluative criteria. Journal of the Academy of Marketing Science, 18, 101-112.
• Netemeyer, R. G., Krishnan, B., Pullig, C., Wang, G., Yagci, M., Dean, D., Ricks, J., & Wirth, F. (2004). Developing and validating measures of facets of customer-based brand equity. Journal of Business Research, 57(2), 209–224. https://doi.org/10.1016/S0148-2963(01)00303-4
• Özdemir, İ. M. (2021). Algılanan değer ve müşteri memnuniyeti ilişkisi üzerinde dini bağlılığın rolü: helal konseptli otel işletmelerinde bir araştırma. Yayınlanmış Doktora Tezi. T. C. Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm İşletmeciliği Anabilim Dalı, Konya.
• Papadopoulou, M., Papasolomou, I., & Thrassou, A. (2021). Exploring the level of sustainability awareness among consumers within the fast fashion clothing industry: A dual business and consumer perspective. Competitiveness Review: An International Business Journal, 32(3), 350–375.
• Rousseau, S. & Vranken, L. (2011). The Impact of information on the willingness-to-pay for labeled organic food products (May 31, 2011). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1859285
• Sarıoğlu, C.İ. (2022). Yeşil ürün algısının ekolojik ürün satın alma davranışına etkisinde çevreye yönelik tutumun aracılık etkisi. Journal of Emerging Economies and Policy, 7(2), 565-577.
• Saygılı, M. (2023). Marka güveninin yüksek fiyat ödeme istekliliği üzerindeki etkisinde marka aşkının aracı rolü: kozmetik ve kişisel bakım ürünleri üzerine bir araştırma. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 600-612.
• Shamdasani P, Chon-Lin GO, & Richmond D. (1993). Exploring green consumers in an oriental culture: role of personal and marketing mix factors. Advances in Consumer Research, 20(1), pp:488-493.
• Szimigin, I & M Carrigan. (2005). Exploring the dimensions of ethical consumption. European Advances in Consumer Research, 7, 608-613
• Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistic, (sixth ed.) Pearson, Boston. Tatar, A. (2021). Çevresel sorunlara duyarlılığın sürdürülebilir tüketim davranışına etkisi, International Journal of Management and Administration, 5(9), 103-117. Tavşancıl, E. (2014). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayıncılık
• Ünal, Vehbi. (2010). Çevre sorunları ve dindarlık ilişkisi Kayseri örneği (Yayınlanmamış doktora tezi), Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Van Loo, E.J., Caputo, V., Nayga, R.M., Meullenet, J.F., & Ricke, S.C. (2011). Consumers’ willingness to pay for organic chicken breast: evidence from choice experiment. Food Quality and Preference, 22(7), 603–613.
• Vardar, E. A. (2019). Aracı ve düzenleyici etkilerin modellenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi), Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Wertenbroch, K., & Skiera, B. (2002). Measuring consumer willingness to pay at the point of purchase. Journal of Marketing Research, 39, Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=285452.
• Xu, Y., Xian, B., Ren, Y., Wang, Y., Lang, L., & Wang, B. (2024). Do carbon labels increase Chinese consumers’ willingness to pay for carbon-labeled agricultural products?. Journal of Cleaner Production, 434, 140299
• Yaşlıoğlu, M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46(0), 74-85. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuisletme/issue/32177/357061
• Yemez, İ. & Delice Akca, T. (2024). Helal sertifikalı gıda tüketimi için bireylerin daha yüksek fiyat ödeme istekliliğinde dini bağlılığın düzenleyicilik rolü. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 384-420. doi: 10.18074/ckuiibfd.1361572
• Yemez, İ. (2018). Dini değerlerin tüketicilerin satın alma davranışına etkisi: bireysel emeklilik sistemi üzerine sivas ilinde bir uygulama. Yayınlanmış Doktora Tezi. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas.
• Yemez, İ. (2021). Etik tüketimin satınalma niyeti üzerindeki etkisinin incelenmesi: Y ve Z kuşağı karşılaştırması, Kahraman, D. (Ed.) Tüketici Davranışları-II, içinde, (280-310), Konya: Eğitim Yayınevi.
• Yemez, İ. (2022). Dini Bağlılık, çevre bilinci ve dışa dönüklüğün yeşil ürün satın alma niyeti üzerindeki etkisi: Z kuşağı üzerine bir uygulama. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 34, 97-116. https://doi.org/10.18092/ulikidince.939010
• Yemez, İ., & Delice Akca, T. (2024). Yaşam tarzının sürdürülebilir ürün satın alma niyeti ve sürdürülebilir tüketim davranışı üzerindeki etkisinin incelenmesi. Alanya Akademik Bakış, 8(1), 282-299. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1335084
• Yılmaz, V., Aktaş, C., & Yağızer, C. (2010). Çevresel tutum ve duyarlılığın ekolojik ürün satınalma davranışına etkisi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 127-140.
• Zeynalova, Z., & Namazova, N. (2022). Revealing consumer behavior toward green consumption. Sustainability, 14, 5806. 1-20. https://doi.org/10.3390/su14105806