Bölgesel Kalkınma ve Yatırım Teşviklerinin İstihdam Üzerindeki Etkileri: Van İli Tekstil Sektöründe Bir Uygulama

Öz

Bu çalışma, Van ili tekstil sektöründe uygulanan bölgesel kalkınma politikalarının ve yatırım teşviklerinin istihdam üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada hem betimsel hem de nedensel bir araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmada Van ilinde faaliyet gösteren 45 firmaya anket uygulanmıştır. Mayıs 2024 yılına ait olan veriler, IBM SPSS 26 programı ile analiz edilmiştir. Analizlerde frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistikler kullanılmıştır. Gruplar arasındaki fark analizleri için tek yönlü varyans analizi testi kullanılmıştır. İlişki analizleri Ki-Kare testi kullanılarak yapılmıştır. İstatistikî anlamlılık %95 güven aralığında aranmıştır. Sonuçlar toplu olarak değerlendiriliğindefirmaların büyük bir çoğunluğunun en az bir türdeki teşviklerden yararlandığı, en fazla ise istihdam ve yatırım türündeki teşviklerden oluştuğu tespit edilmiştir. Teşviklerin ise daha çok kalkınma ajanslarından, KOSGEB’den ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan alındığı görülmüştür. Firmaların aldıkları destek türlerinin başında da sigorta primi işveren hissesi desteği gelmektedir. Çalışmanın ulaştığı temel sonuçlar arasındateşviklerin, Van ilinde yeni sektörlere hareket getirmesi, yatırım çekmesi, kayıt dışılığı azaltması, işletmelerde çalışan eleman sayısını arttırarak istihdama katkı sağlaması ve vergi yükünü azaltarak sektörün büyümesini pozitif yönde etkilediğibulgusueldeedilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Bölgesel Kalkınma
• Yatırım Teşvikleri
• Devlet Destekleri
• İstihdam

An Empirical Study on the Effects of Regional Development and Investment Incentives on Employment: The Case of Van’s Textile Sector

Abstract

This study aims to examine the impact of regional development policies and investment incentives on employment in the textile sector of Van province. Both descriptive and causal research methods were employed in the study. Data were collected through a survey conducted to 45 firms operating in Van in May 2024. The data were analyzed using IBM SPSS 26 software. Descriptive statistics such as frequency, percentage, arithmeticmean, and Standard deviation were used in the analysis. One-way analysis of variance (ANOVA) was applied to assess differences between groups, while the Chi-Square test was used to analyze relationships between variables. Statistical significance was determined at a 95% confidence level. The findings indicate that the vast majority of firms have benefited from at least one type of incentive, with employment and investment incentives being the most common. The primary sources of the seincentives were identified as Development Agencies, KOSGEB (Republic of Turkey Small and Medium Enterprises Development and Support Administration), and the Ministry of Industry and Technology. The most frequently received support type was the employer’s share of social security premium subsidies. The study concludes that the incentives have contributed positively to the regional economy by stimulating new sectors in Van, attracting investments, reducing informal employment, increasing the number of employees in firms, and alleviating tax burdens, there by supporting the growth of the textile sector.

Keywords

• Regional Development
• Investment İncentives
• State Support
• Employment

Kaynakça

1. Acar, E., & Akbulut, D. (2014). Bölgesel kalkınma politikalarının istihdam üzerindeki etkisi: Türkiye’deki uygulamalar üzerine bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(3), 37-53.
2. Ağar, E. (2022). Girişimcilik ve kadın girişimciler: Yatırım açısından bir değerlendirme. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Altınbaşak Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim Enstitüsü.
3. Avcı, İ., & Çengel, Ö. (2018). İhracata yönelik uygulanan teşviklerin etkinliği: Tekstil sektöründe bir uygulama. The Journal of International Scientific Researches, 3(2), 157-178.
4. Ayele, S. (2006). The industry and location impacts of investment incentives on sme’s start-up in Ethiopia. Journal Of International Development, 18, 1–13.
5. Bakırcı, M. (2013). Kırsal alanda istihdamın çeşitlendirilmesi: Kâhta tekstil işçileri örneği. Marmara Coğrafya Dergisi, 27, 660-681.
6. Baldwin, R. E., & Forslid, R. (2000). The role of regional policy in economic integration. International Economic Review, 41(3), 727-745.
7. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231-274.
8. Blanchard, O., & Krueger, A. B. (1994). Minimum wages and employment: A case study of the Fast-Food industry in New Jersey and Pennsylvania. American Economic Review, 84(5), 1045-1061.

9. Çelik, A. (2012). Bölgesel kalkınma politikalarının istihdam üzerindeki etkileri ve Türkiye’deki Durum. Ankara Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Dergisi, 20(2), 23-45.
10. Çevik, E. G., & Develi, A. (2022). İstihdam teşviklerinin istihdam üzerindeki etkisinin ölçülmesi: Ankara örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(3), 1139-1179.
11. Efe, M., & Akgül, B. (2011). Türkiye’de bölgelemenin temel veri alanları ve bölgesel kalkınma model çalışmaları. 1. Baskı. Bursa: Ekin kitabevi.
12. Fingleton, B., Garretsen, H., & Martin, R. (2012). The economic geography of regional growth. Regional Studies, 46(1), 1-13.
13. Glaeser, E. L., & Gottlieb, J. D. (2009). The economics of Place-Making policies. Brookings Papers on Economic Activity, (1), 1-48.
14. İzmirlioğlu, Ö. (2019). İşverenlere sağlanan sosyal sigorta prim teşviklerinin istihdama etkisi ve uygulamada karşılaşılan sorunlar: Denizli örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
15. Košdy, M. (2024). Distribution of regional stateAid in Slovakia: A focus on the least developed districts. Society and Economy, 46(1), 44-60.
16. Martin, R., & Sunley, P. (2006). Path dependenceand regional economic evolution. Journal of Economic Geography, 6(4), 349-365.
17. Özcan, Y., & Gül, M. (2018). Türkiye’de bölgesel kalkınma ve yatırım teşviklerinin etkileri: İstihdam üzerine bir inceleme. Ege Akademik Bakış, 18(3), 293-310.
18. Sağdıç, E.N., Karaş, G., & Yıldız, F. (2021). The impact of investment incentıves on regional economic growth inTurkey: An emprical analysis. Sayıştay Dergisi, 32(121), 39-64.
19. Tansel, A. (2002). Türkiye’de bölgesel kalkınma ve istihdam: 1990’lar ve sonrası. İktisat, İşletme ve Finans, 17(202), 54-75.
20. Teker, B. (2019). Türkiye'de 2000'li yıllarda istihdam teşvik politikalarının işsizlik sorunu üzerindeki etkileri ve seçilmiş AB ülkeleri ile karşılaştırılması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
21. Tosun, F. (2013). Bölgesel kalkınma politikaları ve istihdam: Türkiye’de sektörel farklılıklar ve yatırım teşviklerinin rolü. Türkiye Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(2), 112-125.
22. Tosun, M. (2011). Türkiye'de yatırım teşviklerinin istihdam üzerindeki etkisi: Bir panel veri analizi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Dergisi, 61(1), 44-64.
23. Van İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, (2024). Genel Tanıtım, https://van.ktb.gov.tr/TR-52093/genel-bilgiler.html. (E.T. 05.10.2024).
24. Vickerman, R. (2014). Transport infrastructure and regional development: A review of the literature. Transport Policy, 34, 75-84.
25. Yavuz, A. (2010). Bir maliye politikası aracı olarak yatırım teşviklerinin rekabet koşulları altında özel kesim yatırımları ve istihdam üzerine etkisi: Ekonometrik bir analiz. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 83-101.
26. Yazıcı, Y. (2015). 2002 – 2012 yıllarında uygulanan SGK prim teşvikleri ve teşviklerin istihdam üzerine etkileri. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hasan Kalyoncu Üniversitesi.
27. Yıldız, S. (2013). Yatırım teşviklerinin istihdam üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. İktisat, İşletme ve Finans Dergisi, 28(328), 37-58.