İşletme Yetkililerinin SMMM Tercihinde Etkili Olan Faktörler ve SMMM Mesleğine Bakış Açıları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 240 - 259, 29.12.2025

Ebuzer Arslan , Mehmet Demir , Öznur Arslan

https://doi.org/10.33399/biibfad.1660087

Öz

Küreselleşme ve teknolojik gelişmelerin etkisiyle muhasebe mesleği, işletmelerin etkin yönetimi ve finansal karar alma süreçlerinde kritik bir rol üstlenmektedir. Çalışmada, işletme yetkililerinin Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) seçimlerinde etkili olan faktörler ile muhasebe mesleğine bakış açılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Söz konusu amaca ulaşmak için hizmet, üretim ve ticaret sektörlerinde faaliyet gösteren 19 işletme yetkilisiyle nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji desenine dayanarak görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılarla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerin içerik analizi sonucunda, SMMM seçiminde kişisel bakım, mesleki yetkinlik, referans, itibar ve tanınırlık, kurumlarla iletişim ve cinsiyet gibi faktörlerin öncelikli olduğu tespit edilmiştir. Muhasebe mesleği ise dürüstlük, gizlilik, etik değerler ve sosyal sorumluluk gibi özelliklerle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, muhasebe meslek mensuplarının mesleki bilgiyle birlikte iletişim ve etik değerler gibi özelliklere de sahip olmaları gerekliliğini ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Muhasebe Mesleği , SMMM , Nitel Araştırma , İşletme Yetkilisi

Etik Beyan

Yapılan bu çalışmada “Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi” kapsamında uyulması belirtilen tüm kurallara uyulmuştur.

Destekleyen Kurum

Yok

Teşekkür

Sayın Editör, destek ve Katkılarınızdan dolayı teşekkür ederim.

A Qualitative Research on the Factors Affecting Business Executives' Choice of CPA and Their Perspectives on the CPA Profession

Öz

The accounting profession is particularly important in the context of the globalised and technologically advanced world in which we live, as it plays a crucial role in the effective management and financial decision-making processes of enterprises. The objective of the present study is to ascertain the factors that influence the selection of Certified Public Accountants (CPA) by business executives, and to gain insight into their perspectives on the accounting profession. In order to achieve this objective, a series of interview was conducted with 19 company executives operating within the service, production and trade sectors. The interviews were conducted using a phenomenological design, one of the qualitative research methods. Following a thorough content analysis of the semi-structured interviews with the participants, it was determined that factors such as personal care, professional competence, reliability, impartiality and the currency of information were prioritised in the selection of CPAs. The accounting profession is characterised by a set of core values that include honesty, confidentiality, ethical principles and a sense of social responsibility. The research findings indicate that business officials must possess certain qualities, including effective communication skills, a strong ethical compass, and a comprehensive understanding of accounting principles.

Anahtar Kelimeler

Accounting Profession , SMMM , Qualitative Research , Business Authorities

Kaynakça

• Alagöz, H. (2014). Muhasebe etiği ve bir uygulama (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Arslan, E. (2024). Nitel araştırma süreci ve veri analizi, S., Bardakçı (Ed.); nitel araştırmanın kavramsal çerçevesi ve araştırma desenleri, (s: 2-36), Nobel Akademi.
• Arslan, Ö. (2020). İşletmelerin muhasebe meslek mensubu seçimine etki eden faktörlerin AHP yöntemi çerçevesinde değerlendirilmesi: Sivas ilinde bir uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(1), 372-383.
• Ayboğa, H. (2003). Globalleşme sürecinde muhasebe mesleği ve meslek mensuplarının eğitimi. Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, 18(1), 327-358.
• Banar, K. & Ekergil, V. (2010). Muhasebe meslek mensuplarının hizmet kalitesi: sunulan hizmetlerin kalitesi ile müşteri memnuniyeti ilişkisi Eskişehir uygulaması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 39-60.
• Bean, L. vd., (1996) Determinants of client expectations for accounting services. Journal of Customer Services in Marketing & Management, 2(2), 61-90.
• Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4th ed.). Boston, MA: Pearson.
• Çavuşoğlu, K. (2020). Muhasebe meslek mensuplarının etik değerlere yatkınlığının incelenmesi. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(22), 622-645.
• Erol, M. (2007). Muhasebe meslek elemanlarının sundukları hizmetlerin mükellefleri tatmin eden özelliklerini belirlemeye yönelik ampirik bir çalışma. Selçuk Üniversitesi Karaman İktisadi İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12, 244-253
• Ertaş, F. C. (2002). İşletmelerde muhasebe organizasyonu ve muhasebe mesleği, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
• Gökoğlan, K., Bilen, A., & Köseer, E. (2022). İşletmelerin muhasebe mesleğine ve meslek mensuplarına bakış açılarının değerlendirilmesi üzerine bir araştırma. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 6(1), 63-76.
• Güney, S. & Özyiğit, H. (2015). Muhasebedeki verilerin yönetimde kullanılması ve elektronik muhasebe verilerinin yönetim kararlarına etkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(53), 280-290.
• Kahveci, A. (1991). Muhasebecilik ve mali müşavirlik mesleğinin önemi. Mali Çözüm Dergisi, 1, 2-3.
• Kaya, N. & Yanık, R. (2011). Muhasebe meslek ahlâkı, etik ve müşteri tatmini ilişkisi. Ekev Akademi Dergisi, 15(49), 293-306.
• Kısakürek, M. & Gözütok, E. (2017). Muhasebe mesleğinde hizmet kalitesi ve müşteri memnuniyeti: Sivas ili örneği (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kutlu, H. A. (2008). Muhasebe meslek ahlakı, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.
• McNeilly, K. M. & Barr T. F., (2006) I Love my accountants–they’re wonderful: understanding customer delight in the professional services arena. Journal of Services Marketing, Vol. 20(3), 152- 159
• Otlu, F., Durmuş A.F. & Solak B. (2011). Evaluation of services taken from accounting occupational groups by businesses and their expectations in terms of in social responsibility: Malatya City Case. 3rd International Conference on Governance Fraud Ethics and Social Responsibility, 7-11, June, Nevşehir
• Özkan, A., & Hacıhasanoğlu, T. (2012). Muhasebe meslek mensuplarının kişilik özellikleri ve etik karar verme davranışları arasındaki ilişkiler. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 37-52.
• Scofield, B., S., Thomas, J.P., Jr., & Bailey, C., D. (2004). An empirical reanalysis of the selection- socialization hypothesis: A Research note. Accounting, Organizations and Society, 29, 543-563.
• Scott, M., E., Weekes, D.J. & Tıdwell, P.M. (1996). The effect of qualifications and membership of professional accounting bodies on the individual’s choice of accountants. Journal of Professional Services Marketing, 14, 137-156.
• Taner, B., Korukoğlu Dalgeç, A. & Susmuş, T., (2001). Muhasebe mesleğinin müşterileri durumunda bulunan kesimlerin muhasebe mesleğinden beklentileri: İzmir ili uygulaması, V. Türkiye Muhasebe Denetimi Sempozyum Kitabı, (Edt. R. Pekdemir), İstanbul: İSMMMO yayınları, Yayın No:32
• Thompson, L., S. (1997). Ten factors necessary to the choice of a good accountant. The CPA Journal, 67(2), 15.
• Ustaahmetoğlu E., Aygün D. & Savcı M., (2013), Muhasebe bürolarında sunulan hizmetin kalitesinin müşteriler tarafından değerlendirilmesine yönelik bir uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(18), 239-251
• Yalçın, S. (2015). Kriz ortamında KOBİ’lerin muhasebeci seçimini etkileyen faktörler: Kütahya araştırması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (28), 195-212.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin