YUMUŞAK GÜÇ KAPSAMINDA KÜLTÜRÜN OPERATİF YÖNÜ: TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI ÖZELİNDE KÜLTÜRÜN KULLANIMI

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 3, 298 - 313, 29.12.2025

Ramazan Aslan , Erdem Dağdemir

https://doi.org/10.70754/biibfd.1553178

Öz

Soğuk savaş sonrasında dünyada büyük değişimler yaşanmış ve yeni ittifaklar kurulmuştur. Bu değişimlerin en büyüğü Orta Asya Türk devletlerinde görülmüştür. Küresel boyutta tüm dünyanın ilgisini üzerine çeken bölge ülkeleri, süreç içinde değişik siyasi, ekonomik ve askeri ittifak ve entegrasyonlara dahil olmuşlardır.
Türkiye öncülüğünde kurulan Türk Devletleri Teşkilatı, ortak dil, din ve kültürel değerler etrafında Türk dünyasını bir araya getirmeyi ve ortak hareket kabiliyeti geliştirilmesine çaba harcamaktadır. Bu amaçla ortak bir değer olan kültürün, birliği daha fazla artırması için kullanılması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bu amaçla da yumuşak güç kullanımı en iyi yol olarak belirlenmiştir.
Bu çalışmada, bireyin tutum ve davranışlarını belirleyen kültürün, kitle iletişim araçlarının içeriklerine maruz kalarak, kültürel aktarım ile nasıl yumuşak güç haline geldiği, kültürel içeriklerin birey ve toplumların zihin ve kalplerine yönelik çalışmalar olduğu ve bu doğrultuda kültürün operatif bir yönünün bulunduğu ortaya konulmaktadır. Kültürün operatif yönünden dolayı da, kültürü korumanın aynı zamanda bir güvenlik meselesi olduğu hipotezini ortaya koymayı amaçlıyoruz.

Anahtar Kelimeler

Kültür , Yumuşak Güç , Medya , Kültür Endüstrisi , Operatif Kültür

OPERATIVE ASPECTS OF CULTURE WITHIN THE SCOPE OF SOFT POWER: USE OF CULTURE IN SPECIFICATION OF THE ORGANIZATION OF TURKISH STATES

Öz

After the Cold War, great changes took place in the world and new alliances were established. The biggest of these changes were seen in the Central Asian Turkish states. The countries of the region, which have attracted the attention of the whole world on a global scale, have been involved in various political, economic and military alliances and integrations in the process.
The Organization of Turkic States, established under the leadership of Turkey, strives to bring the Turkic world together around common language, religion and cultural values and to develop common action capability. For this purpose, it becomes necessary to use culture, which is a common value, to further increase unity. For this purpose, the use of soft power has been determined as the best way.
In this study, it is revealed how culture, which determines the attitudes and behaviors of the individual, becomes a soft power through cultural transfer by being exposed to the contents of mass media, that cultural contents are studies on the minds and hearts of individuals and societies, and that culture has an operative aspect in this direction. Due to the operative aspect of culture, we aim to put forward the hypothesis that preserving culture is also a security issue.

Anahtar Kelimeler

Culture , Soft Power , Mass Media , Culture Industry , Operative Culture

Kaynakça

• ADORNO, T. W. (2011) Kültür Endüstrisi Kültür Yönetimi, Çev. Nihat Ülner, Mustafa Tüzel, Elçin Gen, İstanbul: İletişim Yayınları
• ADORNO, T.W. HORKHEİMER, H. (2010) Aydınlanmanın Diyalektiği, Çev. Nihal Ülner, Elif Öztarhan Karadoğan, İstanbul: Kabalcı Yayınevi
• ALP, B. (2021) Operatif Seviye Kapsamlı Harekât Planlama Süreci: Harekât Bölgesi Komutanının Yetkilendirilmesi, İstanbul: Milli Savunma Üniversitesi Yayınları
• ARMİTAGE, R. L., NYE J. S. (2007). CSIS Commission on Smart Power, www.csis.org
• ASLAN, R. (2021). “Teoriden Uygulamaya Güvenlik ve Terörizm Çalışmaları”, Yenal Serkan (ED), Ankara: Nobel Yayınevi
• AY, A. (202). “Mutant Ninja Kaplumbağalar’ın Göstergebilimsel Analizi”. Akademik İncelemeler Dergisi 17/ 2 (Ekim 2022): 285-310.
• BABAHANOĞLU, V. ve AKBAŞ, Z. (2023). “Türkiye’nin Bölgesel Oyun Kurucu Rolü ve Düzen İnşasına Dair İmkân ve Kabiliyeti: Türk Devletleri Teşkilatı Örneği”. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. Cilt:7, Yıl: 2023, s.243-268.
• BAUDRİLLARD, J. (2008), Tüketim Toplumu, Çev. Hazal Deliçaylı, Ferda Keskin, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• BAUDRİLLARD, J. (2010), Nesneler Sistemi, Çev. Oğuz Adanır, Aslı Karamollaoğlu, İstanbul:Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi
• BAUDRİLLARD, J. (2011), Simulakrlar ve Simülasyon, Çev. Oğuz Adanır, Ankara: Doğu Batı Yayınları
• BAUDRİLLARD, J. (2012), Karnaval ve Yamyam, Çev. Oğuz Adanır, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi
• BAUDRİLLARD, J. (2017), Sessiz Yığınların Gölgesinde, Çev. Oğuz Adanır, Ankara: Doğu Batı Yayınları
• BULDUK, S. (2014), Duyum ve Algı Psikolojisi, İstanbul: Nobel Tıp Kitapevleri.
• ÇAPIK, E. ve DULUPÇU, M.A. (2023). “Türkiye’nin Tanıtımında Türk Dizilerinin Bölgesel Başarısı”. Geographies, Planning & Tourism, 3(2): 158-175.
• CEVİZCİ, A. (1999). Felsefe Sözlüğü, İstanbul: Paradigma Yayınları
• CLARK, T. (2011) Sanat ve Propaganda, Çev. Esin Hoşcusu, İstanbul: Ayrıntı Yayınları
• CLAUSEWİTZ, C.V. (2015) Savaş Üzerine, Çev. Selma Koçak, İstanbul: Doruk Yayınları
• CUCHE, D. (2013). Sosyal Bilimlerde Kültür Kavramı, Çev. Turgut Arnas, İstanbul: BağlamYayıncılık
• ÇAĞLAR, G., ERMİHAN, E. ve GÖRÜR, S. (2020). Türkiye'nin Dış Politikadaki Yumuşak Güç Kapasitesini Yeniden Değerlendirmek. Erişim adresi: https://www.iku.edu.tr/gpot/ young-minds-gozde-caglar-erman-ermihan-senem-gorur-turkiyenin-dis-politikadaki-yumusak-guc (08.09.2024).
• ÇINAR, Y. ve UZUN, Y.U. (2023). Köklü Geçmişten Güçlü Geleceğe Türk Devletleri teşkilatı: Küresel Ekonomik Siyasal Potansiyeli ve Teşkilatın Geleceğine Dair Öngörüler. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. Cilt:12, Sayı:ÖS
• DAĞDEMİR, E. (2020), Bir Kültür Virüsü, İstanbul: Karakarga Yayınları ERKİNER, H.H. ve ERAY, İ. (2022). “Uluslararası Hukuk Bakımından Bir Uluslararası Örgüt Olarak Türk Devletleri Teşkilatı”. Güvenlik Stratejileri Dergisi 2022, TDT Özel Sayısı: 217-250.
• FİSKE, J. (1999). Popüler Kültürü Anlamak, Çev. Süleyman İrvan, Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları
• GÖKALP, Z. (1976). Türk Töresi, Ankara: Kültür Bakanlığı, Ziya Gökalp Yayınları :6
• GÖKALP, Z. (1992). Terbiyenin Sosyal ve Kültürel Temelleri 1, İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
• HALBWACHS, M. (2018) Kolektif Hafıza, Çev. Banu Barış, Ankara: Heretik Yayınları
• HARİ E, CENGİZ C, KİLİC F, YURDAKOS E. (2021). “A Clinical Approach to the Mirror Neuron System And Its Functions”. J Ist Faculty Med 2021;84(3):430-8
• HERMAN, E.S. ve CHOMSKY, N. (2012) Rızanın İmalatı Kitle Medyasının Ekonomi Politiği. Çev. Ender Abadoğlu. İstanbul: Bgst Yayınları
• INVEST (2024). Türkiye, Küresel Yumuşak Güç Endeksi 2024’te 10 Basamak Yükseldi. Erişim adresi: https://www.invest.gov.tr/tr/news/news-from-turkey/sayfalar/turkiye-ascends-10-places-in-global-soft-power-index-2024.aspx (10.09.2025).
• JAGODZİNSKİ, K. (2025). Global Soft Power Index 2025: The shifting balance of global Soft Power. Erişim adresi: https://brandfinance.com/insights/global-soft-power-index-2025-the-shifting-balance-of-global-soft-power (10.09.2024).
• KARAN, K. (2015), Türk İstihbaratının Sorunları (Ed. Yılmaz, S.) İstihbarat Bilimi, Sf. 55-68 Ankara : Kripto Kitaplar
• KULAK, Ö. (2017), Theodor Adorno: Kültür Endüstrisinin Kıskacında Kültür, İstanbul: İthaki Yayınları
• KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI (2024). Türk devletleri Teşkilatı. Erişim adresi: https://disiliskiler.ktb.gov.tr/TR-132189/turk-devletleri-teskilati.html (08.09.2024).
• LİPPMAN, W. (2020) Kamuoyu, Çev. Orhun Doğuş Yılmaz, İstanbul: Kabalcı Yayınevi
• LOCKE, J. (2000), İnsanın Anlama Yetisi Üzerine Bir Deneme, Çev. Meral Delikara Topçu, Ankara: Öteki Yayınevi
• MASLOW, A. H. (1943). “A Theory of Human Motivation, Originally Published in Psychological Review”, 50, 370-396.
• GOEİJ M.W. (2023). “Reflexive Control: Influencing Strategic Behavior”, Parameters 53, no.4, (2023)
• MARKS, K. (2011) Kapital: Ekonomi Politiğin Eleştirisi, Çev. Mehmet Selik, Nail Satlıgan, İstanbul: Yordam Kitap
• MCCLORY, J. (2010). The New Persuaders: an International Ranking of Soft Power. Institute for Government, 2010. Erişim adresi: http://www.instituteforgovernment.org.uk/sites/ default/files/publications/ The% 20new%20 persua ders_ 0.pdf (08.09.2024).
• MCLUHAN, M. (1967), The Medium is the Massage, USA: Gingko Press
• NATO (2024). Hibrit Tehditler, Erişim Adresi; https://www.nato.int/cps/en/natohq/topics_156338.htm (08.09.2024).
• NYE, J.S. (2023) Yumuşak Güç, Çev. Rayhan İnan Aydın, Ankara: Serbest Kitaplar
• OKTAY, E.G. (2012). “NATO’nun Dönüşümü ve Kamu Diplomasisi’nin Artan Rolü”, Uluslararası. İlişkiler, Cilt 9, Sayı 34, Yaz 2012, s. 125-150.
• ÖKTEM, Ö. (2013) Davranışsal Nörofizyolojiye Giriş, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri
• ÖZEL, C. (2018). “Yumuşak Güce Bütünsel Bakış”, Güvenlik Bilimleri Dergisi, 7(1), 1-27.
• SHENKAR, O. (2007). Çin Yüzyılı, Çev. Semih Türkoğlu, İstanbul: Truva Yayınları
• SİMPSON, C. (2000). Üniversiteler ve Amerikan İmparatorluğu, Çev. Musa Ceylan, İstanbul: Kızılelma Yayıncılık. PSİKOLOJİ SÖZLÜĞÜ, Erişim Adresi https://www.psikolojisozlugu.com/reinforcement-pekistirme (08.09.2024)
• TALDYBAYEVA, D. (2012). Türk Dünyasında Entegrasyon Süreci: Türkiye-Kazakistan İkili İşbirliğinin Sürece Etkileri. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• TANIŞIK, S. (2023). “Dijital ve Kamusal Alanlarda K-Pop Etkisi”, Kritik İletişim Çalışmaları Dergisi, 2023 Güz-02- (39-55)
• TANRIDAĞ, O. (2015) Sosyal Nörobilim, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri
• TAYLOR, S.E., LETİTİA, A.P. ve DAVİD O. S, (2012) Sosyal Psikoloji, Çev. Ali Dönmez, İstanbul:İmge Kitabevi
• TOCQEVİLLE de A. (2016) Amerikada Demokrasi, Çev. Seçkin Sertdemir Özdemir, İstanbul:İletişim Yayınları
• TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI (2025). Zirveler. Erişim adresi:https://www.turkicstates.org/tr/turk-konseyi-hakkinda (10.10.2024)
• WORLDBANK (2025). World development Indicator. Erişim adresi: https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators (10.09.2025).
• YAPICI, U. (2015). “Yumuşak Güç Ölçülebilir mi?”, Uluslararası İlişkiler, C:12, S:47, s.5-25.
• YASUSHİ, W. ve MCCONNELL, D.L. (2008). “Soft Power Superpowers: Cultural and National Assets of Japan and the United States”, The Journal of Japanese Studies, Volume 36, Number 2, Summer 2010, pp.379-383.
• YAYLAGÜL, L. (2010), Kitle İletişim Kuramları - Egemen ve Eleştirel Yaklaşımlar, Ankara: Dipnot Yayınları
• YILMAZ, S. (2011). “Yumuşak Güç ve Evrimi”, Turan Stratejik Araştırmalar Merkezi Dergisi, 3/12, (Sonbahar,2011): 31- 36.
• ZAHN, M. (2024). Is TikTok different in China? Here's what to know. Erişim adresi: https://abcnews.go.com/ Business/tiktok-china/story?id=108111708 (08.09.2024).
• ZHENG, D. (2009). “China’s Use of Soft Power in the Developing World”. Carola McGiffert (der.), Chinese Soft Power and Its Implications for the United States, Washington, CSIS, 2009, s. 1-9.