İNOVASYON VE REKABET İLİSKİSİ: BRİCT ÜLKELERİ İÇİN PANEL VERİ ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 2, 110 - 127, 18.09.2025

Onur Uzma , Dila Erden

https://doi.org/10.70754/biibfd.1608167

Öz

1980 yılı sonrasında neoliberal politikaların etkisiyle önemli bir ivme kazanan küreselleşme süreci; ülkelerin birbirleriyle rekabet edebilme konusunda ve inovasyon konusunda önemli bir kavram haline gelmektedir. Söz konusu süreç beraberinde ülkelerin ve işletmelerin piyasa koşullarına uyum sağlayabilmek adına rekabet etmelerini zorunlu bir hale getirmiştir. Bununla birlikte rekabetin uluslararası düzeye taşınmasıyla birlikte inovasyon, ülkelerin ve işletmelerin rekabet üstünlüğü elde edebilmesi için önemli bir faktör haline gelmiştir. Günümüzde inovatif faaliyetler üstlendiği rol itibarıyla önemli bir rekabet aracı olarak görülmektedir. Bir ekonomi inovasyona gereken önemi verdiği taktirde diğer ekonomi karşısında rekabet gücü elde edebilmektedir. Yeni ürün ve üretim yöntemleri geliştirmek olarak tanımlanan inovasyon kavramı ülkelerin büyümesinde ve kalkınmasına katkı sağlamaktadır. Bu yeni ürün ve üretim yöntemleri çoğunlukla yüksek teknoloji içermektedir. Yüksek teknoloji ürünler ise rekabet gücü kazandırmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, gelişmekte olan ülkelerden oluşan BRICS-T grubundaki (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin, Güney Afrika ve Türkiye) inovasyonun rekabet gücü üzerindeki etkisini incelemektir. Bu bağlamda, BRICS-T ülkelerinin 2011-2021 dönemi verileri kullanılarak, Küresel Rekabet Endeksi ve Küresel İnovasyon Endeksi verileri üzerinden bir panel eşbütünleşme analizi yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, söz konusu ülkeler grubunda inovasyon ile rekabet gücü arasında pozitif yönde, istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, inovasyonun, bu ülkelerin küresel rekabet gücünü artırmada önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır

Anahtar Kelimeler

İnovasyon , Rekabet Gücü , Brict , Küreselleşme

Kaynakça

• AKTAN, COŞKUN C. ve Vural, İstiklal Y. (2004). Yeni Ekonomi ve Yeni Rekabet. Ankara: TİSK Rekabet Dizisi 1.
• AKTAN, C. C. ve VURAL, İ. Y. (2016). Bilgi Toplumu, Yeni Temel Teknolojiler ve Yeni Ekonomi, Yeni Türkiye, 88(1), 1-37.
• AKTAŞ, N. (2023). “BRICS-T Ülkelerinde İnovasyonun Rekabete Etkisi: Ekonometrik Bir Analiz”, Eurasian Econometrics Statistics & Emprical Economics Journal, (23), 37-47.
• ARZU M.D.S. (2016) İnovasyon, Ekin Yayın Evi, Bursa.
• ATİK H. (2005). Yenilik ve Ulusal Rekabet Gücü, Ankara, Detay Yayınevi.
• AYNAOĞLU, Y. (2018). “Küresel rekabet endeksi ile inovasyon ve makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin analizi”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü Denizli (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
• AY TÜRKMEN, M., & AYNAOĞLU, Y. (2017). “Küresel Rekabet Endeksi Göstergelerin Küresel İnovasyon Üzerine Etkisi”. Business and Management Studies: An International Journal, 5(4), 257-282.
• CHOİ, I. (2001). “Unit Root Tests For Panel Data”. Journal Of International Money And Finance, 20(1), 249-272.
• CİOCANEL, A. B. ve PAVELESCU, F. M. (2015). “Innovation and competitiveness in European context”. Procedia Economics and Finance, 32, 728-737.
• ÇİVİ, E. (2001). “Rekabet Gücü: Literatür Araştırması, Yönetim ve Ekonomi”. Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2): 21-38.
• ÇİVİ, E.& EROL, İ.& İNANLI, T. & EROL, E. D. (2008). “Uluslararası Rekabet Gücüne Farklı Bakışlar”. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1) 1-22.
• DAM, M. (2017). Ar&Ge İnovasyon ve Ekonomik Büyüme. Ekin Yayın Evi, Bursa.
• DOĞAN EBRU, (2016). “The Effect Of Innovation On Competitiveness”. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, Sayı:24, 2016.
• EBERHART M., ve BOND, S.R. (2009). Cross-sectional dependence in non-stationary panel models: A novel estimator. Nordic Econometric Meetings, Sweeden.
• ELÇİ, Ş. (2007). İnovasyon: Kalkınmanın ve Rekabetin Anahtarı 12. Baskı.
• ERDEM, E. VE KÖSEOĞU, A. (2014). “Teknolojik Değişim ve Rekabet Gücü İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama’’. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 9/1.
• ERDİL, T. S. & AYDOĞAN, S. & AYAR, B. & GÜVENDİK, Ö. & DİLER, S. & GUSİNAC, K. (2019). “İnovasyon Performansının Rekabet Gücü, Firma Performansı ve İhracat Performansı Üzerindeki Etkisi: Birleşme Ve Satın Alma İşlemleri Üzerine Bir Araştırma”. Marmara Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 40 (2), 137-166. Doı: 10.14780/Muiibd.511025.
• FERREİRA, J. J.& FERNANDES, C. I. & RATTEN, V. (2017). “Entrepreneurship, İnnovation And Competitiveness: What İs The Connection?”. International Journal of Business and Globalisation, 18(1), 73-95.
• GÜRPINAR, K.ve SANDIKÇI, M. (2008), “Uluslararası Rekabetçilik Analizinde Michael E. Porter’ın Elmas Modeli Yaklaşımı: Türkiye’deki Bazı Endüstrilerdeki Uygulanabilirliğinin ve Sonuçlarının Araştırılması”. Selçuk Üniversitesi İİBF Dergisi, 18, 106-125.
• GÜNGÖR, G. ve GÖKSU, A. (2013). “Kamu İnovasyon Uygulaması: Türkiye Örneği”. 1 st İnternational Symposium on Innovative Technologies in Engineering and Science, 1245-1254.
• IM, K.S & PESARAN, M.H. & SHİN, Y. (2003). “Testing For Unit Roots in Heterogeneous Panels. Journal Of Econometrics”. 115(1), 53-74.
• IVANOVA, E. ve KORDOS, M. (2017). “Competitiveness and innovation performance of regions in Slovak Republic”. Marketing and Management of Innovations, No.1,145-158.
• JONES, C. ve WİLLİAMS, J.(1998). “Measuring the Social Rate of Return to R-D”, Quarterly Journal of Economics”. Vol. 113, pp.119–35.
• KALDIRIMCI N. (2003). “Rekabet ve Yönetim İlişkisi”. Rekabet Düzenlemeler ve Politikalar Kongresi, Muğla Üniversitesi.
• KARAKAYA, A. & AĞAZADE, S. & PERÇİN, S. (2018). “Türk İmalat Sanayinde Performans, İnovasyon ve Rekabet Arasındaki İlişki”. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 4(1), 39-59.
• KESBİÇ C. Y. ve ÜRÜT S. (2004). “Rekabet Gücü ve Global Rekabette Türkiye’nin Yeri”. Finans-Politik&Ekonomik Yorumlar Dergisi, Sayı: 483.
• KİBRİTÇİOĞLU, A. (1996). Uluslararası Rekabet Gücüne Kavramsal Bir Yaklaşım, Uluslararası (Makro) İktisat-Okumalar. TDFOB Yayıncılık, Ankara.
• KİBRİTÇİOĞLU, A. (1998). “Porter'ın Rekabetçi Avantajlar Yaklaşımı ve İktisat Kuramı”. Future's Technologies Dergisi, 66-71.
• KOC, T. ve CEYLAN, C. (2007). “Factors impacting the innovative capacity in large-scale companies”. Technovation, 27(3), 105-114.
• KURTULMUŞ, C. ve AKGÜL, A.K. (2021). “Girişimcilik, İnovasyon Ve Ekonomik Büyümenin Küresel Rekabet Üzerine Etkisi: Panel Veri Analizi”. Business & Management Studies: An International Journal, 9(2): 765-777.
• LOMACHYNSKA, I. ve PODGORNA, I. (2018). “Innovation Potential: Impact On The National Economy’s Competitiveness Of The EU Developed Countries”. Baltic Journal of Economic Studies, 4(1), 262-270.
• MADDALA, G.S ve WU, S. (1999). “Comparative Study Of Unit Root Tests With Panel Data and A New Simple Test”. Oxford Bulletin Of Economics And Statistics, Special Issue, 61(1), 631-652.
• MCCOSKEY, S. ve KAO, C. (1998). “A Residual-Based Test Of The Null Of Cointegration in Panel Data”. Econometric Reviews, 17(1), 57-84.
• OECD. (2005). The Measurement of Scientific and Technological Activities Oslo Manual. Guidelines for Collecting and Interpreting Innovation Data, 3rd Edition, OECD EUROSTAT, Paris.
• PAPATYA, İ. K. (2024). “Rekabet Gücü Olarak Kaynak Tabanlı Eko-Yeniliğin İşletme Performansı Üzerindeki Etkisi: Antalya Sanayi İşletmelerinde Bir Uygulama”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (39), 94-119. Cesifo Working Paper, 1229, 1-46.
• PESARAN, M.H. (2007). A Simple Panel Unit Root Test in The Presence Of Cross-Section Dependence. Journal Of Applied Econometrics, 22(2), 265-312.
• PESARAN, M.H. VE YAMAGATA, T. (2008). Testing Slope Homogeneity in Large Panels. Journal Of Econometrics, 142(1), 50-93.
• PESARAN, M.H., SHİN, Y. VE SMİTH, R.P. (1999). Pooled Mean Group Estimation of Dynamic Heterogeneous Panels. Journal of the American Statistical Association, 94(446), 621-634.
• PORTER, M. E. (1985). Competitive advantage. New York, 13.
• RUSU, V. D. ve DORNEAN, A. (2019). “The quality of entrepreneurial activity and economic competitiveness in European Union countries: a panel data approach”. Administrative sciences, 9(2), 35.
• SABATİNO, M. ve TALAMO, G. (2017). “Innovation and competitiveness of European regions. Research in Applied Economics”. 9(3), 45-69.
• SARAY, M. O. ve HARK, R. (2015). “OECD Ülkelerinin İleri-Teknoloji Ürünlerindeki Rekabet Güçlerinin Değerlendirilmesi’’. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5/1.
• ŞENER, S. ve SARIDOĞAN, E. (2011). “The effects of science-technology-innovation on competitiveness and economic growth”. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 24, 815-828.
• TOKMAK, İ. (2008). “Stratejik İnsan Kaynakları Yönetiminin İşletmelerin Yenilikçilik Yeteneğine Etkisi ve Elektronik Sanayisine Yönelik Bir Araştırma”. (Doktora Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• THOMPSON, M.J. ve WOERTER, M. (2020). “Competition and Invention Quality: Evidence from Swiss Firms”. Technological Forecasting and Social Change, 156, 120023.
• ÜNLÜKAPLAN, İ. (2009). “Avrupa Birliği Üyesi Ülkelerde İktisadi Kalkınma, Rekabetçilik Ve İnovasyon İlişkilerinin Kanonik Korelasyon Analizi ile Belirlenmesi”. Maliye Dergisi, 157(2), 235-250.
• WESTERLUND, J. ve EDGERTON, D.L. (2007). “A Panel Bootstrap Cointegration Test”. Economic Letters, 97(3), 185-190.
• YILDIRIR KESER, H. (2011). “Lojistik Sektörünün Rekabet Gücü Yönüyle Analizi: Türk Lojistik Sektörü İçin Bir Çalışma” (Cilt Doktora Tezi). Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• YORGANCILAR, F. N. (2011). “Sürdürülebilir Rekabet Anlayışı Olarak Yenilik Yeteneği”. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(21), 379-426.
• ZERENLER. M.& TÜRKER, N. & ŞAHİN, E. (2006). “Küresel Teknoloji, Araştırma Geliştirme (Ar-Ge) ve Yenilik İlişkisi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı 17. S. 653. Konya.