EN
TR
Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi
Öz
Hayvanların bilimsel deneylerde kullanımı, uzun yıllardır bilim insanları ve farklı çevreler arasında etik ve bilimsel açıdan tartışmalara neden olmaktadır. Bununla birlikte, özellikle günümüzde artan tüketim, teknoloji ve sosyal medyanın etkisiyle, kozmetik sektöründe hayvanların kötü koşullarda deneylerde kullanılması yoğun eleştirilere neden olmuş ve bu durum tüketicilerin etik duyarlılıklarını etkileyen bir faktör haline gelmiştir. Ayrıca, “çevre dostu” ve “hayvan dostu” gibi tanımlamalara duyarlılığının gün geçtikçe artış gösteriyor olması, konunun tüketici boyutuyla incelenmesini önemli hale getirmiştir. Bu çalışma, kozmetik sektöründe hayvanlar üzerinde yapılan deneylere yönelik Z kuşağı tüketicilerin tutumlarını incelemeyi ve bu tutumların cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye’de yaşayan Z kuşağına mensup 387 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler, 2 Mart–2 Nisan 2024 tarihleri arasında, 18–27 yaş aralığındaki bireylerden çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler, betimleyici istatistikler, ki-kare ve etki büyüklüğü (Cramer’s V) testleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, katılımcıların büyük çoğunluğu (%86) markaların ürünlerinde hayvan deneyleri kullanımına ilişkin daha fazla açıklama yapmasını talep etmektedir. Buna karşın, katılımcıların yalnızca %9’u kozmetik ürünlerin geliştirilmesi amacıyla yapılan hayvan deneylerini etik açıdan uygun bulmaktadır. Ki-kare testi sonuçlarına göre, cinsiyet değişkeni; bilimsel deneylerde hayvan kullanımına ilişkin görüşler, bu deneylerin etikliği, farklı amaçlarla hayvan kullanılmasına yönelik tutumlar, hayvan deneyleri konusundaki bilgi düzeyi, kozmetikte hayvan deneylerinin kullanımı ve marka tercihinde hayvansal içerik veya deney uygulamalarının etkisi gibi değişkenlerde anlamlı farklılık göstermektedir. Bulgular Z kuşağı bireylerin kozmetik ürünlerin geliştirilme ve üretim süreçlerinde hayvanların kullanılmasına karşı olduğunu ve kozmetik markalarından bu konuda daha fazla şeffaflık ve bilgilendirme talep ettiklerini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma araştırma ve yayın etik kurallarına uygundur.
Kaynakça
- AKDUMAN, G., & HATİPOĞLU, Z. (2021). Kim Bu Z Kuşağı?. International Journal of Entrepreneurship and Management Inquiries, 5(9), 203-226.
- ALTUĞ T. (2009). Hayvan Deneyleri Etiği. Sağlık Bilimleri Süreli Yayıncılık. 53-68, https://etkinlik.ulakbim.gov.tr/event/42/attachments/249/772/altug.pdf
- ALTUNIŞIK, R., ÖZDEMİR, S., TORLAK, Ö. (2014). Pazarlama İlkeleri ve Yönetimi, 1.b. İstanbul: Beta yayıncılık.
- AMALIA, F. R., & DARMAWAN, A. (2023, December). Exploring consumer purchase intention towards cruelty-free personal care products in Indonesia. Cleaner and Responsible Consumption, 11, 100136. https://doi.org/10.1016/j.clrc.2023.100136
- ANDREOLI, L., VLASBLOM, R., DROST, R., MEIJBOOM, F. L., & SALVATORI, D. (2023). Challenging future generations: A qualitative study of students’ attitudes toward the transition to animal-free innovations in education and research. Animals, 13(3), 394. https://doi.org/10.3390/ani13030394
- AYCIL, S., & SAÇAN, Z. (2021). PTT AVM üzerinden alışveriş yapan Y ve Z kuşağı müşterilerinin dijital medya pazarlaması üzerine düşünceleri ve online karar verme tarzlarına etkisi. The Journal of Academic Social Science, (103), 220-229. https://doi.org/10.29228/asos.41772
- BAKSHI, S. (2012). Impact of gender on consumer purchase behaviour. Journal of Research in Commerce and Management, 1(9), 1-8.
- BALLS, M. (1992). What should the cosmetic industry do about the animal testing controversy?. International Journal of Cosmetic Science, 14(1), 1-9. https://doi.org/10.1111/j.1467-2494.1992.tb00034.x
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İş Sistemleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
23 Aralık 2025
Kabul Tarihi
25 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 6 Sayı: 3
APA
Arslan Yıldız, R., & Avgan, S. (2025). Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(3), 327-344. https://doi.org/10.70754/biibfd.1847543
AMA
1.Arslan Yıldız R, Avgan S. Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi. BİİBFD. 2025;6(3):327-344. doi:10.70754/biibfd.1847543
Chicago
Arslan Yıldız, Reyhane, ve Sıla Avgan. 2025. “Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi”. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 6 (3): 327-44. https://doi.org/10.70754/biibfd.1847543.
EndNote
Arslan Yıldız R, Avgan S (01 Aralık 2025) Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 6 3 327–344.
IEEE
[1]R. Arslan Yıldız ve S. Avgan, “Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi”, BİİBFD, c. 6, sy 3, ss. 327–344, Ara. 2025, doi: 10.70754/biibfd.1847543.
ISNAD
Arslan Yıldız, Reyhane - Avgan, Sıla. “Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi”. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 6/3 (01 Aralık 2025): 327-344. https://doi.org/10.70754/biibfd.1847543.
JAMA
1.Arslan Yıldız R, Avgan S. Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi. BİİBFD. 2025;6:327–344.
MLA
Arslan Yıldız, Reyhane, ve Sıla Avgan. “Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi”. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 6, sy 3, Aralık 2025, ss. 327-44, doi:10.70754/biibfd.1847543.
Vancouver
1.Reyhane Arslan Yıldız, Sıla Avgan. Etik Tüketim ve Hayvan Refahı: Z Kuşağının Kozmetik Sektöründe Hayvan Deneylerine Karşı Tutumunun İncelenmesi. BİİBFD. 01 Aralık 2025;6(3):327-44. doi:10.70754/biibfd.1847543