İş Yaşamı Alanlarına Göre Kadın Çalışanların Cam Tavan Engelleri Algıları

Öz

Bu çalışma, iş yaşamı alanlarına göre kadın çalışanların cam tavan engellerine ilişkin algılarını belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Kesitsel tipte planlanan araştırma Mart–Temmuz 2025 tarihleri arasında web tabanlı olarak gerçekleştirilmiş, veriler çevrim içi anket formu ve Cam Tavan Engelleri Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Kartopu örnekleme yöntemiyle Marmara Bölgesi’nde farklı iş alanlarında çalışan 152 kadına ulaşılmıştır. Katılımcıların %27,6’sı hemşire, %13,8’i özel eğitim/spor alanında çalışan, %13,2’si akademisyen, %13,2’si hizmet sektörü çalışanı, %8,6’sı memur, %7,9’u girişimci, %7,2’si avukat, %4,6’sı MEB öğretmeni ve %3,9’u mühendislerden oluşmaktadır. Meslekler arası karşılaştırmada cam tavan engelleri algısı açısından girişimciler ile MEB öğretmenleri, akademisyenler ve hemşireler arasında anlamlı farklar saptanmıştır. Çoklu rol üstlenme, kadınların kişisel tercih algıları, örgüt kültürü ve politikaları ile stereotipler alt boyutlarında da özellikle öğretmenlik, akademisyenlik, hemşirelik ve avukatlık mesleklerinde daha yüksek algı düzeyleri belirlenmiştir. Sonuç olarak, kamu ve hizmet ağırlıklı mesleklerde çalışan kadınların cam tavan engellerini daha yoğun algıladığı, girişimcilik alanında çalışan kadınlarda ise bu algının daha düşük olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda, cam tavan algısı yüksek meslek grupları ile girişimci kadınları bir araya getiren farkındalık ve eğitim programlarının düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İş yaşamı
• Kadın
• Cam tavan engeli
• Algı

Perceptions of Glass Ceiling Barriers Among Women Employees Across Occupational Fields

Öz

This study aimed to determine women employees’ perceptions of glass ceiling barriers across different occupational fields. Designed as a cross-sectional study, the research was conducted between March and July 2025 using a web-based approach. Data were collected through an online questionnaire and the Glass Ceiling Barriers Scale. Using the snowball sampling method, 152 women working in various occupational sectors in the Marmara Region were reached. Of the participants, 27.6% were nurses, 13.8% worked in special education/sports, 13.2% were academics, 13.2% were employed in the service sector, 8.6% were civil servants, 7.9% were entrepreneurs, 7.2% were lawyers, 4.6% were Ministry of National Education teachers, and 3.9% were engineers. Comparisons across occupations revealed significant differences in glass ceiling perceptions, particularly between entrepreneurs and teachers, academics, and nurses. In the sub-dimensions of multiple role burden, women’s personal preference perceptions, organizational culture and policies, and stereotypes, higher perception levels were observed among teachers, academics, nurses, and lawyers. Overall, women working in public and service-oriented professions perceived glass ceiling barriers more strongly, whereas those engaged in entrepreneurship reported lower levels of such perceptions. In line with these findings, it is recommended to organize awareness-raising and educational programs that bring together women entrepreneurs and professional groups with higher glass ceiling perceptions to increase awareness and address perceived barriers.

Anahtar Kelimeler

• Working life
• Women
• Glass ceiling barrier
• Perception

Kaynakça

1. ACAR, E., & DÖNMEZ KARA, C. Ö. (2024). Kadın çalışanların yaşadığı cam tavan sendromunun örgütsel bağlılık üzerindeki etkileri: Bankacılık sektörü örneği. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 84–95.
2. AKCA, N., ÇAKMAK, A., & ŞAHIN, H. (2022). Cam tavan sendromu ve mobbing: Kadın sağlık çalışanları üzerine bir araştırma. Akademik Hassasiyetler, 9(20), 89–106.
3. AKDENIZ, B., & ERGÜN ÖZLER, N. D. (2023). A meta-synthesis study on the glass ceiling factors in Türkiye. Istanbul Management Journal, (95), 22–37.
4. AKSAKOĞLU, G. (2006). Sağlıkta araştırma ve çözümleme. D.E.Ü. Rektörlük Basımevi.
5. ATAY, G., GÜRGEN, İ., & İMAMOĞLU, İ. (2022). Türkiye’de kadın akademisyenlerde algılanan cam tavan sendromu araştırması. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 170–182.
6. ATALAY, S. (2022). Kamu personelinin cam tavan sendromuna yönelik algıları: Ardahan ili örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ardahan Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
7. AYDEMIR, İ. (2020). Sağlık çalışanlarının cam tavan algılarının toplumsal cinsiyet algısı ile ilişkisi. Batı Karadeniz Tıp Dergisi, 4(3), 167–180.
8. BUYRUKOĞLU, E., ÖZDEMIR, M., DOKUZOĞLU, G., & ASANAKUT, N. (2023). A study on glass ceiling perception in working women. The Online Journal of Recreation and Sports (TOJRAS), 12(4), 846–851.

9. CAN, A., & SAKAL, M. (2024). Kamu sektöründe görev yapan kadın çalışanların cam tavan sendromu algıları ile işten ayrılma niyetleri arasındaki ilişki. Journal of Human and Work, 11(1), 27–41.
10. COOK, A., & GLASS, C. (2014). Women and top leadership positions: Towards an institutional analysis. Gender, Work & Organization, 21(1), 91–103. https://doi.org/ 10.1111/gwao.12018
11. ÇELIK, H. (2025). Akademide görünmez bariyerler: Cam tavan sendromu üzerine sistematik bir inceleme. Eğitim Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 6(1), 32–51.
12. THORNTON, G. (2019). Women in business: Building a blueprint for action. https://www.grantthornton.com.tr/globalassets/women-in-business-2019-report-grant-thornton.pdf
13. HENRY, C., FOSS, L., & AHL, H. (2015). Gender and entrepreneurship research: A review of methodological approaches. International Small Business Journal, 34(3), 217-241. https://doi.org/10.1177/0266242614549779
14. IBARRA, H., ELY, R. J., & KOLB, D. M. (2013). Women rising: The unseen barriers. Harvard Business Review, 98(5), 60–66.
15. ILIMAN YALTAGIL, E. (2024). Çoklu rol model üstlenme ile cam tavan sendromu ilişkisi. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 10(1), 17–23.
16. KARACA, A. (2007). Kadın yöneticilerde kariyer engelleri: Cam tavan sendromu üzerine uygulamalı bir araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Konya.
17. KARAÖZKÖK, İ. N. (2024). Kadın akademisyenler üzerindeki “cam tavan” sendromu: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi örneği. Enderun, 8(1), 78–90. https://doi.org/10.59274/enderun.1451330
18. KEE, H. J. (2006). Glass ceiling or sticky floor? Exploring the Australian gender pay gap. The Economic Record, 82(259), 408–427.
19. KURU, D. (2020). Kadın çalışanların cam tavan algısının örgütsel sessizlik ve işten ayrılma niyetine etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
20. MALATYALI, İ., AYDIN, O. A., & SÖYÜK, S. (2025). Evaluation of theses on glass ceiling. Istanbul Kent University Journal of Health Sciences, 4(1), 8–15.
21. O’NEİL, D. A., HOPKİNS, M. M., & BİLİMORİA, D. (2008). Women’s careers at the start of the 21st century: Patterns and paradoxes. Journal of Business Ethics, 80, 727–743. https://doi.org/ 10.1007/s10551-007-9465-6
22. ÖZBAĞIŞ, A. (2023). Cam tavan sendromunun kadın çalışanlar üzerindeki etkisi: Bir alan çalışması. Biga İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 1–19.
23. SAĞIR, M. (2020). Cam tavan sendromunun bankacılık sektöründe çalışan kadınlarda işten ayrılma niyetine etkileri. Strategic Public Management Journal, 6(11), 91–102. https://doi.org/10.25069/spmj.634819
24. SHARMA, S., & KAUR, R. (2019). Glass ceiling for women and work engagement: The moderating effect of marital status. FIIB Business Review, 8(2), 132–146. https://doi.org/10.1177/2319714519845770
25. TAPARIA, M., & LENKA, U. (2022). An integrated conceptual framework of the glass ceiling effect. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 9(3), 372–400. https://doi.org/10.1108/JOEPP-06-2020-0098
26. TOPRAK, B., & KIRILMAZ, H. (2025). The mediating role of job stress in the effect of glass ceiling syndrome on turnover intention on nurses. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(4), 2462–2477. https://doi.org/10.20491/isarder.2024.1926
27. TURAN KURTARAN, A., AYDIN, A., & YEŞILDAĞ, A. Y. (2024). Glass ceiling syndrome: A perspective of women working in health institutions. Ege Academic Review, 1.
28. U.S. GLASS CEILING COMMISSION. (1995). Good for business: Making full use of the nation’s human capital. Government Printing Office.
29. YAVUZ EROĞLU, S., & ÖZORUÇ, S. (2024). Kadın akademisyenlerin cam tavan sendromuna ilişkin görüşleri. International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 15(58), 1852–1869.
30. YÖK, Yükseköğretim Kurulu. (2025). Eğitim öğretim istatistikleri. https://istatistik.yok.gov.tr/
31. WEF, World Economic Forum. (2020). Global gender gap report 2020. http://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2020.pdf
32. WEF, World Economic Forum. (2023). Global gender gap report 2023. World Economic Forum. https://www.weforum.org/reports/global-gender-gap-report-2023