LİSE ÖĞRENCİLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ FARKINDALIKLARI

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 19 - 36, 31.12.2025

Mahbup Ela Yalçın , Tuana Ayer , Nil Ellialtı , Saniye Asya Oğuz , Ziya Yiğit Ayer

Öz

Günümüzde insan kaynaklı etkiler nedeniyle küresel ısınma sürecinin hızlandığı ve iklim değişikliğinin toplumların geleceğini etkileyecek düzeye ulaştığı bilinmektedir. Bu çalışma, lise öğrencilerinin iklim değişikliği konusundaki farkındalıklarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Çalışma, 2021-2022 öğretim yılının ikinci dönemi ve 2022-2023 yılının birinci döneminde Nevşehir ilinde öğrenim görmekte olan 197 lise öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırma modellerinden tarama modeli kullanılmıştır. Halady ve Rao (2010) tarafından geliştirilen ve Türkçe’ye uyarlaması Dal, Alper, Özdem- Yılmaz, Öztürk ve Sönmez (2015) tarafından yapılan İklim Değişikliği Farkındalığı Ölçeği veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Verilerin analizi ve yorumlanmasında SPSS 20.0 paket programı kullanılmış, yüzde, frekans, aritmetik ortalama ve standart sapmadan yararlanılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, çalışmaya katılan lise öğrencilerinin iklim değişikliğine yönelik kişisel girişimlerinin farkındalıklarının ( = 3,12, SS= .94) en yüksek, ardından davranış değişim eğilimlerinin ( =3,10, SS=.95) geldiği, üçüncü sırada ise iklim değişikliğinin etkilerine yönelik farkındalıklarının ( =3,07, SS=.92) yer aldığı görülmüştür. Bununla birlikte, lise öğrencilerinin iklim değişikliği ile ilgili sanayi girişimlerinin farkındalığının ( = 2,89, SS=.95) diğer boyutlarla karşılaştırıldığında ise en düşük olduğu tespit edilmiştir. Sonuç olarak; lise öğrencilerinin, insanlığın son yüzyılda küresel sıcaklığın artmasına neden olduğu, küresel ısınma nedeniyle buzulların eriyeceği, atmosfer sıcaklığının ve deniz suyu seviyesinin artacağı, birçok adanın deniz suyu seviyesinin altında kalacağı gibi fiziksel sonuçlar hakkındaki farkındalıklarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca lise öğrencilerinin; kullanımı azaltma, yeniden kullanma ve geri dönüşüm tanıtımını başlatma, güneş enerjisi kullanma, sera gazı içermeyen ürünler kullanmaya başlama gibi davranışları gerçekleştirmeye yönelik istekli oldukları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

İklim Değişikliği , farkındalık , küresel ısınma , lise öğrencileri , sel

CLIMATE CHANGE AWARENESS OF HIGH SCHOOL STUDENTS

Öz

Today, it is known that the global warming process has accelerated due to human-induced effects and that climate change has reached a level that will affect the future of societies. This study was conducted to determine the awareness of high school students about climate change. The study was carried out with 197 high school students studying in Nevşehir in the second semester of the 2021-2022 academic year and in the first semester of the 2022-2023 academic year. The survey model, which is one of the quantitative research models, was used. The Climate Change Awareness Scale developed by Halady and Rao (2010) and adapted into Turkish by Dal, Alper, Özdem-Yılmaz, Öztürk, and Sönmez (2015) was used as a data collection tool. SPSS 20.0 package program was used in the analysis and interpretation of the data, and percentage, frequency, arithmetic mean and standard deviation were used. Findings from this study show that high school students participating in the research have the highest awareness of their personal initiatives towards climate change ( = 3.12, SD = .94), followed by behavioral change tendencies ( =3.10, SD = .94). 95). It was observed that their awareness (=3.07, SD=.92) about the effects of climate change was realized. However, it was observed that high school students' awareness of industry initiatives related to climate change (= 2.89, SD=.95) was the lowest compared to other dimensions. In conclusion; It has been determined that high school students have a high awareness of many physical consequences such as the increase in global temperature in the last century, the melting of glaciers due to global warming, the increase in atmospheric temperature and sea water level. Islands will remain below sea level. In addition, high school students; It has been observed that they are willing to perform behaviors such as reducing use, re-starting and promoting recycling, using solar energy, and starting to use greenhouse gas-free products.

Kaynakça

• Akın, G., (2006). küresel Isınma Nedenleri ve Sonuçları. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi,46, 29-43 Aksan, Z., Çelikler, D. (2013). İlköğretim öğretmen adaylarının küresel ısınma konusundaki görüşleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 49-67 Albayrak A. N., Atasayan. Ö. (2015). Yerel Düzeyde İklim Değişikliği Farkındalığı Analizi / Gebze Örneği. 2nd International Sustainable Buildings Symposium. Erişim adresi: http://www.isbs2015.gazi.edu.tr/belgeler/bildiriler/685-693.pdf Son Erişim tarihi: 23.12.2023.
• Alfieri, L., Burek, P., Feyen, L., Forzieri, G. (2015). Global warming increases the frequency of river floods in Europe. Hydrol. Earth Syst. Sci., 19, 2247-2260.
• Allamano, P., Claps, P., Laio, F. (2009). Global warming increases flood risk in mountainous areas. Geophysical Research Letters, 36.
• Appenzerler, T., Dimick, R. D. (2004). Dünya alarm veriyor. National Geographic. Eylül.
• Atalık, A. 2006. Küresel ısınmanın su kaynakları ve tarım üzerine etkileri. Bilim ve Ütopya, 139, 18-21.
• Atik, A. D., Doğan, Y. (2019). Lise öğrencilerinin küresel iklim değişikliği hakkındaki görüşleri. Academy Journal of Educational Sciences, 3(1), 84-100.
• Aydın, F. (2014). Ortaöğretim öğrencilerinin küresel ısınma konusundaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Education, 3(4), 15-27. Doi: 10.19128/turje.7299116
• Bahar, M., Aydın, F. (Eylul 2002). Sınıf öğretmenli öğrencilerinin sera gazları ve global ısınma ile ilgili anlama düzeyleri ve hatalı kavramları. V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi’nde sunulan bildiri. Ankara, Türkiye.
• Bubeck, P., Dillenardt, L., Alfieri, L., Feyen, L., Thieken, A. H., Kellermann, P. (2019). Global warming to increase flood risk on European railways. Climatic Change, 155, 19-36.
• Carter, P. (2022). Climate and Oceans Planet Boundaries: for Climate Literacy, EGU Genel Kurulu 2022, Viyana, Avusturya, 23–27 Mayıs 2022, EGU2210874, Erişim Adresi: https://doi.org/10.5194/egusphere- egu2210874. Son Erişim Tarihi: 23.12.2023.
• Climat.gov (2020). The Essential Principles of Climate Literacy. Erişim adresi: https://www.climate.gov/teaching/essential-principles-climate-literacy/essentialprinciples-climateliteracy Son Erişim Tarihi: 23.12.2023.
• Çukurçayır, F., Geçer, C., Arabacı, H. (1997). Yaşam için en değerli kaynaklar hava ve su. Meteoroloji Mühendisliği Dergisi, 2, 24-32.
• Dal, B., Ozturk, N., Alper, U., Sonmez, D., 23–27 May 2022, EGU22-2302, Erişim Mısır, M. E., Cokelez, A. (2014). Perception of climate change: Reasons, consequences, and willingness to act. How aware are they?. International Journal for Cross- Disciplinary Subjects in Education (IJCDSE), 4(2), 1930-1937.
• Dal, B., Alper, U., Ozdem-Yilmaz, Y., Ozturk, N., Sonmez, D. (2015). A model for pre-service teachers' climate change awareness and willingness to act for proclimate change friendly behavior: adaptation of awareness to climate change questionnaire. International Research in Geographical and Education, 24(3), 184-200 Environmental
• Eroglu, B., Aydogdu, M. (2016). Fen bilgisi ogretmen adaylarının küresel ısınma hakkındaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 345-374.
• Halady, I. R., Rao, P. H. (2010). Does awareness to climate change lead to behavioural change? International Journal of Climate Change Strategies and Management, 2(1), 6-22.
• Harker-Schuch, I. (2022). Defining climate literacy: Developing a working definition on what it means to be climate literate, EGU General Assembly 2022, Vienna, Austria, Erişim adresi: https://doi.org/10.5194/egusphere egu22-2302. Son Erişim tarihi: 23.12.2023.
• Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli [The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)] Raporu. (2001). Climate Change 2001: Impacts, Adaptation, and Vulnerability. Cambridge: University Press Cambridge
• Johnston, J. (2021). İklim Değişikliği ve Etkileriyle Mücadele için İklim Değişikliği Okuryazarlığının Geliştirilmesi, EGU Genel Kurulu 2021, çevrimiçi, 19–30 Nisan 2021, EGU21-3815, Erişim Adresi: https://doi.org/10.5194/egusphere- egu213815, 2021. Son Erişim Tarihi: 23.12.2023.
• Keleş , O., Aydoğdu, M. (2010). Fen bilgisi öğretmen adaylarının ekolojik ayak izlerini azaltma yolları konusundaki görüşleri. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 7(3), 171-187.
• Lal, S. S., Vasan, R. S., Sarma, P. S., Thankappan, K. R. (2001). Knowledge and attitudes of college students in Kerala towards HIV/AIDS, STDs & sexuality. Natl Med J India, 14, 1.
• McAnaney, S. C. (2012). Sinking islandsformulating a realistic solution to climate change displacement. New York University Law Review, 87, 1172-1209.
• Monirul Qader Mirza, M. (2002). Global warming and changes in the probability of occurrenceof floods in Bangladesh and implications. Global Change, 12, 127-138. Environmental
• Tok, G. Cebesoy, U. B., Bilican, K. (2017). Sınıf öğretmeni adayların iklim değişikliği farkındalıklarının incelenmesi, Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 23-36