ORTAOKUL 8. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNE İLİŞKİN BİLGİ DÜZEYLERİ, GÖRÜŞLERİ VE FARKINDALIKLARI

Öz

Bu araştırmada, ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin küresel iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeylerini, görüşlerini ve farkındalıklarını belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma 2023-2024 eğitim-öğretim yılında, Uşak ilinin merkez ilçesinde bulunan ve Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı 6 farklı devlet ortaokulunda öğrenim gören 352, 8. sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırma tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak “Küresel İklim Değişikliği Anketi” kullanılmıştır. Öğrencilerin küresel iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeyleri, görüşleri ve farkındalıklarını belirlemek için “2022 Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği Dersi (6, 7 veya 8. Sınıflar) Öğretim Programı’nın” 4. ve 5. ünitelerinde yer alan ilgili kazanımları ölçüt olarakalınmıştır. Bu bağlamda kullanılan veri toplama aracı “2022 Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği Dersi (6, 7 veya 8. Sınıflar) Öğretim Programı’nın” 4. ve 5. ünitelerinde yer alan ilgili kazanımlarla sınırlandırılmıştır. Verilerin analizinde basit betimsel istatistik (frekans ve yüzde) yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular sonucunda; “2022 Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği Dersi (6, 7 veya 8. Sınıflar) Öğretim Programı’nın” 4. ve 5. ünitelerinde yer alan kazanımlar kapsamında, öğrencilerin küresel iklim değişikliğinin sebepleri, küresel veya Türkiye özelindeki etkileri ve küresel iklim değişikliğiyle mücadele konularında yeterli seviyede bilgi sahibi olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin küresel iklim değişikliğine yönelik bilgi düzeylerine ilişkin kendilerini iyi düzeyde gördükleri, Türkiye’de iklim değişikliğiyle mücadeleye ilişkin öğrencilerin farkındalıklarının iyi seviyede olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ortaokul Öğrencileri
• Bilgi Düzeyi
• Küresel İklim Değişikliği
• Görüş
• Farkındalık

Proje Numarası

Uşak Üniversitesi- Lisansüstü Eğitim Enstitüsüne bağlı yüksek lisans tezinden üretilen araştırma makalesidir.

KNOWLEDGE LEVELS, OPINIONS AND AWARENESS OF 8TH GRADE SECONDARY SCHOOL STUDENTS ON GLOBAL CLIMATE CHANGE

Öz

This study aimed to determine the knowledge, opinions, and awareness of eighth-grade middle school students regarding global climate change. The study was conducted with 352 eighth-grade students enrolled in six different public middle schools affiliated with the Ministry of National Education in the central district of Uşak province during the 2023-2024 academic year. The research was conducted using a survey model. The “Global Climate Change Survey” was used as the data collection tool. In order to determine the knowledge levels, opinions, and awareness of students regarding global climate change, the relevant outcomes in the 4th and 5th units of the “2022 Environmental Education and Climate Change Course (6th, 7th or 8th Grades) Curriculum” were taken as criteria. The data collection tool used in this context was limited to the relevant outcomes in the 4th and 5th units of the “2022 Environmental Education and Climate Change Course (6th, 7th or 8th Grades) Curriculum”. Simple descriptive statistics (frequency and percentage) were used in the analysis of the data. As a result of the findings obtained from the research, it was determined that the students had sufficient knowledge about the causes of global climate change, its global and Turkey-specific effects, and the fight against global climate change within the scope of the outcomes in units 4 and 5 of the “2022 Environmental Education and Climate Change Course (6th, 7th, or 8th Grades) Curriculum.” It was concluded that the students considered themselves to have a good level of knowledge regarding global climate change and that their awareness of the fight against climate change in Turkey was at a good level.

Anahtar Kelimeler

• Secondary School Students
• Knowledge Level
• Global Climate Change
• Opinion
• Awareness

Proje Numarası

Uşak Üniversitesi- Lisansüstü Eğitim Enstitüsüne bağlı yüksek lisans tezinden üretilen araştırma makalesidir.

Kaynakça

1. Akgün, İ. H., Atmaca, Y. (2015). “Ortaokul 5, 6 ve 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde ekoloji konularına ilişkin kazanımların gerçekleşme düzeyi”. Adıyaman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5 (2): 168-189.
2. Aksay, C.S, Osman Ketenoğlu, Kurt, L. (2005). “Küresel ısınma ve iklim değişikliği”. Selçuk Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Dergisi, 1 (25): 29-42.
3. Arıkan, Y. (2006). “Birleşmiş milletler iklim değişikliği çerçeve sözleşmesi ve kyoto protokolü metinler ve temel bilgiler”. Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye, 1-62.
4. Arslan, K., Görgülü-Arı, A. (2021). “İklim okuryazarlığına yönelik ortaokul öğrencilerinin kendilerini algılama düzeyleri”. Sürdürülebilir Çevre Dergisi, 1 (2): 1-12.
5. Atasoy, E. (2005). “Çevre için eğitim: ilköğretim öğrencilerinin çevresel tutum ve çevre bilgisi üzerine bir çalışma”. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi. Bursa-Türkiye.
6. Atik, A. D., Doğan, Y. (2019). “Lise öğrencilerinin küresel iklim değişikliği hakkındaki görüşleri”. Academy Journal of Educational Sciences, 3 (1): 84-100.
7. Aydın, F. (2014). “Ortaöğretim öğrencilerinin küresel ısınma konusundaki bilgi düzeylerinin belirlenmesi”. Turkish Journal of Education, 3 (4): 15-27. Erişim adresi: https://doi.org/10.19128/turje.181089 Son Erişim Tarihi: 22.07.2024.
8. Ayvacı, H. Ş., Şenel-Çoruhlu, T. (2009). “Öğrencilerin küresel çevre sorunlarına bakışları ve kavram yanılgılarının belirlenmesine yönelik gelişimsel bir araştırma.” Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, (12): 11-25.

9. Barak, B. (2018). “ Dünyada ve Türkiye’de iklim değişikliği eğitiminin incelenmesi ve bir eğitim modeli önerisi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul-Türkiye.
10. Barak, B., Gönençgil, B. (2020). “Dünyada ve Türkiye’de ortaokul öğretim programlarının iklim değişikliği eğitimi yaklaşımına göre karşılaştırılması”. Coğrafya Dergisi, (40): 1-15.
11. Baykal, H., Baykal, T. (2014). “Küreselleşen Dünya’da çevre sorunları”. Mustafa Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5 (9): 1-17.
12. Bildik, G. (2011). “İlköğretim 7. sınıfta verilen çevre konusunun öğrencilerin çevresel tutumu ve çevre bilgisi üzerine etkisi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi. Ankara-Türkiye.
13. Bozdoğan, A. E., Yanar O. (2010). “Sınıf öğretmeni adaylarının küresel ısınmanın gelecek yüzyıldaki etkilerine ilişkin görüşleri”. Karadeniz Fen Bilimleri Dergisi, 1 (2): 48-60.
14. Bozkurt, O. (2006). “Çevre eğitimi”. Aydoğdu, M., Gezer, K. (Ed.). Çevre Bilimi. Ankara-Türkiye, 209-224.
15. Çalışır, E., (2022). “İlkokul öğrencilerinin küresel iklim değişikliği farkındalığının analizi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi. Ankara-Türkiye.
16. Damar, A. (2023). “Çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersi için geliştirilen etkinliklerin uygulama süreci”. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23 (1): 105-129. Erişim Adresi: https://doi.org/10.53629/sakaefd.1259390 Son Erişim Tarihi: 22.07.2024.
17. Demir, E., Yalçın, H. (2014). “Türkiye’de çevre eğitimi”. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 7 (2): 07-18.
18. Demirbaş, M., Aydın, D., (2020). “21. yüzyılın en büyük tehdidi: küresel iklim değişikliği”, Ecological Life Sciences (NWSAELS), 15 (4):163-179.
19. Demirbaş, M., Pektaş, H. M. (2009). “İlköğretim öğrencilerinin çevre sorunu ile ilişkili temel kavramları gerçekleştirme düzeyleri”. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 3 (2): 195-211.
20. Dere, İ. ve Çinikaya, C. (2023). “2015 çevre eğitimi ve 2022 çevre eğitimi ve iklim değişikliği programlarının çeşitli boyutlar açısından karşılaştırılması”. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 49: 80-96. Erişim Adresi: https://doi.org/10.32003/igge.1255007 Son Erişim Tarihi: 22.07.2024.
21. Doğan, S., Özçelik, S., Dolu, Ö., Erman, O. (2010). “Küresel ısınma ve biyolojik çeşitlilik”. İklim Değişikliği ve Çevre, 3: 63-88.
22. Doğru, C. (2020). “Atık malzemelerle yapılan STEM etkinliklerinin ortaokul öğrencilerinin çevresel farkındalık ve geri dönüşüm algısına etkisi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi. Erzincan-Türkiye.
23. Erten, S., Köseoğlu, P., Gök, B. (2022). “Fen öğretim programlarında çevre eğitimi: Türkiye, Kanada, Amerika örneği”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (63), 220-246. Erişim Adresi: https://doi.org/10.21764/maeuefd.1019038 Son Erişim Tarihi: 22.07.2024.
24. Ertürk, R. (2017). “İlkokul öğrencilerinin çevre sorunları ve çevre eğitimine yönelik algıları”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (3): 12-24.
25. Fıstıkeken, N. (2017). “Ortaokul öğrencilerinin biyoçeşitliliğin azalmasına yönelik tutumlarının incelenmesi ve biyoçeşitlilik eğitiminin önemi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya-Türkiye.
26. Girgin, E. (2025). “Çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersi öğretim programı’nın ortaokul 8. sınıf öğrencilerinin küresel iklim değişikliğiyle ilgili görüşlerine, bilgi düzeylerine ve farkındalıklarına etkisi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi. Uşak-Türkiye.
27. Gökçe, N., Kaya, E., Aktay, S., Özden, M. (2007). “İlköğretim öğrencilerinin çevreye yönelik tutumları”. İlköğretim Online, 6 (3): 452-468.
28. Gülersoy, A. E., Dülger, İ., Dursun, E., Ay, D., Duyal, D. (2020). “Nasıl bir çevre eğitimi? çağdaş yaklaşımlar çerçevesinde bazı öneriler”. Turkish Studies, 15 (5): 2357-2398.
29. Gülersoy, A. E., Yener, H., Turgut, T., Özşahin, D. M., Açıkgöz, D. A. (2021). “Kaos çağında ideal bir çevre eğitimi politikası için bazı öneriler”.Turkish Studies, 16 (5): 1495-1552.
30. Gülersoy, A. E., Gülersoy, Ö., (2023). “Çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersi (6, 7 veya 8. sınıflar) öğretim programı kazanımlarının yenilenmiş bloom taksonomisi bilişsel alan basamaklarına göre değerlendirilmesi”. The Journal Of Academıc Socıal Scıence Studıes , 16 (97): 1-16.
31. Karaman, S., Gökalp, Z. (2010). “Küresel ısınma ve iklim değişikliğinin su kaynakları üzerine etkileri”. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 3 (1): 59-66.
32. Karasar, N. (2012). “Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler”. Ankara: Nobel.
33. Kaya, Y. (2024). “Fen bilimleri öğretmenlerinin küresel iklim değişikliğine ilişkin görüşleri”. Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi. Kayseri-Türkiye.
34. Kışoğlu, M., Yıldırım, T., Salman, M., Sülün, A. (2016). “İlkokul ve ortaokullarda çevre eğitimi ve¬recek öğretmen adaylarında çevre sorunlarına yönelik davranışların araştırılması”. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (1): 299-318.
35. Kiraz, U. (2016). “Ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin doğa bileşenlerine yönelik farkındalıklarının incelenmesi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Uşak Üniversitesi. Uşak-Türkiye.
36. Kiziroğlu, İ. (2000). “Türk Eğitim Sisteminde Çevre Eğitimi ve Karşılaşılan Sorunlar”, V. Uluslararası Ekoloji ve Çevre Sorunları Sempozyumu : Çevre Eğitimi, Ankara.
37. Kiziroğlu, İ. (2023). “Çevre eğitimi ve çevre bilinci”. Tabiat ve İnsan, 2 (193): 5-17.
38. Meteoroloji Genel Müdürlüğü. [MGM]. (2024). “iklim değişikliği”. Erişim adresi: https://www.mgm.gov.tr/iklim/iklim-degisikligi.aspx. Son Erişim Tarihi: 24.07.2024.
39. Millî Eğitim Bakanlığı. [MEB]. (2015). Ortaokul çevre eğitimi dersi öğretim programı. Erişim adresi: https://kirikkale.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2015_08/27110659_evreeitimiretimprogram.pdf. Son Erişim Tarihi: 22.07.2024.
40. Millî Eğitim Bakanlığı. [MEB]. (2022). Çevre eğitimi ve iklim değişikliği dersi öğretim programı (Ortaokul 6, 7 veya 8. sınıflar). Erişim adresi: http://mufredat.meb.gov.tr/ProgramDetay.aspx?PID=1143 Son Erişim Tarihi: 22.07.2024.
41. Nacaroğlu, O., Karaaslan, G. (2020). “Özel yetenekli öğrencilerin iklim değişikliğine yönelik bilişsel yapılarının incelenmesi”. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11 (Ek): 1-13. Erişim Adresi: https://doi.org/10.36362/gumus.637441 Son Erişim Tarihi: 22.07.2024.
42. Negiz, N., Hayta, Y. (2021). “Çevresel davranış ve çevre eğitimi: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma”. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 30 (1): 149-179.
43. Ölger, N. (2019). “Ortaokul yedinci sınıf öğrencilerinin iklim değişikliği konusundaki informal muhakemelerinin incelenmesi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Aksaray Üniversitesi. Aksaray-Türkiye.
44. Özcan, H., Demirel, R. (2019). “Ortaokul öğrencilerinin çevre sorunlarına yönelik bilişsel yapılarının çizimleri aracılığıyla incelenmesi”. Başkent University Journal of Education, 6 (1): 68-83.
45. Öztürk, K. (2002). “Küresel iklim değişikliği ve Türkiye’ye olası etkileri”. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22 (1): 47-65.
46. Servan, M. (2024). “Ortaokul öğrencilerinin iklim okuryazarlığı düzeyleri ile iklim değişikliğine yönelik endişe durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi. Aydın-Türkiye.
47. Şafak, Ş., Erkal, S.(1999) “Çevre eğitimi ve aile”, Eğitim ve Bilim Dergisi, 23 (112): 63-65.
48. Şeker, S. (2018). “İlköğretim 7. Ve 8. Sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliğine yönelik tutumları ve davranışları”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi. Konya-Türkiye.
49. Timur, S., Yılmaz, M. (2011). “Fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre bilgi düzeylerinin belirlenmesi ve bazı değişkenlere göre incelenmesi”. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31 (1): 303-320.
50. Tok, G. Cebesoy, Ü. B., Bilican, K. (2017). “Sınıf öğretmeni adayların iklim değişikliği farkındalıklarının incelenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 8 (2): 23-36.
51. Toprak, İ. (2022). “Ortaokul öğrencilerinin küresel iklim değişikliği algıları”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi. Tokat-Türkiye.
52. Türkeş, M., Sümer, U. M., Çetiner, G. (2000). “Küresel iklim değişikliği ve olası etkileri, Çevre Bakanlığı, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Seminer Notları”, 7-24.
53. Uzun, N., Sağlam, N. (2005). “Sosyo-ekonomik durumun çevre bilinci ve çevre akademik başarısı üzerine etkisi”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29 (29): 194-202.
54. Ünal, S., Dımışkı, E., 1999, “UNESCO-UNEP himayesinde çevre eğitiminin gelişimi ve Türkiye’de ortaöğretim çevre eğitimi”, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (17): 142-154.
55. Yaşar, N. (2024). “Ortaokul öğrencilerinin küresel iklim değişikliği hakkındaki görüşlerinin incelenmesi”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans
56. Tezi, Aksaray Üniversitesi. Aksaray-Türkiye.
57. Yel, Ü. (2023). “Ortaokul Öğrencilerinin İklim Değişikliği Kavramına Yönelik Metaforik Algıları (Metaphorical Perceptions of Secondary School Students on theConcept of Climate Change)”. Journal of Anatolian Cultural Research (JANCR), 7 (1): 49–75.
58. Yücel, S., Morgil, F. İ. (1998). “Yüksek öğretimde çevre olgusunun araştırılması”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14: 84-91