A new approach for risk assessment: the cartesian product method

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 131 - 140, 30.09.2025

Nüsüret Efendioğlu , Sebahattin Korkmaz

https://doi.org/10.30516/bilgesci.1733608

Öz

In this study, a new risk scoring method, the Cartesian product method, is proposed. While existing risk scoring methods accept a single value for probability and severity parameters, the proposed method accepts a range for both probability and severity parameters for the risk related to the identified hazard source. The importance of the Cartesian product method is demonstrated by a real application study and compared with matrix and Fine-Kinney methods. Furthermore, a cloud software called CPMRisk is designed for easy understanding and application of the method.

Anahtar Kelimeler

Fine-Kinney , risk scoring , hazard , occupational health and safety

Risk değerlendirmesi için yeni bir yaklaşım: kartezyen çarpım yöntemi

Öz

Bu çalışmada, yeni bir risk puanlama yöntemi olan Kartezyen çarpım yöntemi önerilmektedir. Mevcut risk puanlama yöntemleri olasılık ve şiddet parametreleri için tek bir değer kabul ederken, önerilen yöntem belirlenen tehlike kaynağına ilişkin risk için hem olasılık hem de şiddet parametreleri için bir aralık kabul etmektedir. Kartezyen çarpım yönteminin önemi gerçek bir uygulama çalışması ile gösterilmiş, matris ve Fine-Kinney yöntemleri ile karşılaştırılmıştır. Ayrıca, yöntemin kolay anlaşılması ve uygulanması için CPMRisk adlı bir bulut yazılımı tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fine-Kinney , risk derecelendirme , tehlike , iş sağlığı ve güvenliği

Kaynakça

• Aker, A., & Özçelik, T. Ö. (2020). Metal sektöründe 5x5 Matris ve Fine-Kinney yöntemi ile risk değerlendirmesi. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety, 4(1), 65-75.
• Bayraktar, H., Sahtiyancı, E., & Kuru, A. (2019). Risk değerlendirme matris yöntemi kullanarak okullarda deprem kaynaklı yapısal olmayan risklerin olası etkilerinin belirlenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 2(2), 128-152.
• Çeliktaş, B., & Ünlü, N. (2018). Risk Değerlendirme Karar Matrisi Yöntemi Kullanarak Örnek Bir Risk Değerlendirme Raporunun Oluşturulmasi. The Journal of Academic Social Science Studies, 1(65), 483-504.
• Cündübeyoğlu, İ., & Kayabaşı, R. (2022). Seramik Fabrikasında Fine-Kinney Yöntemi ile Risk Değerlendirmesi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (35), 633-642.
• Dagsuyu, C., Oturakci, M., & Essiz, E. S. (2020). A new Fine-Kinney method based on clustering approach. International Journal of Uncertainty, Fuzziness and Knowledge-Based Systems, 28(03), 497-512.
• Durmuş, H., Yurtsever, Ö., & Yalcin, B. (2021). Bir çay fabrikasında Fine-Kinney ve FMEA yöntemleri ile risk değerlendirmesi. International Journal of Advances in Engineering and Pure Sciences, 33(2), 287-298.
• Erzurumluoğlu, K., Köksal, K. N., & Gerek, İ. H. (2015). İnşaat sektöründe Fine-Kinney metodu kullanılarak risk analizi yapılması, 5. İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Sempozyumu, 137, 146.
• Gökler, S. H., Yılmaz, D., Ürük, Z. F., & Boran, S. (2022). A new hybrid risk assessment method based on Fine-Kinney and ANFIS methods for evaluation spatial risks in nursing homes. Heliyon, 8(10).
• Gul, M., & Celik, E. (2018). Fuzzy rule-based Fine–Kinney risk assessment approach for rail transportation systems. Human and Ecological Risk Assessment: An International Journal, 24(7), 1786-1812.
• Gul, M., Guven, B., & Guneri, A. F. (2018). A new Fine-Kinney-based risk assessment framework using FAHP-FVIKOR incorporation. Journal of Loss Prevention in the Process Industries, 53, 3-16.
• Ilbahar, E., Karaşan, A., Cebi, S., & Kahraman, C. (2018). A novel approach to risk assessment for occupational health and safety using Pythagorean fuzzy AHP & fuzzy inference system. Safety science, 103, 124-136.
• Kabakulak, T. (2019). Bir tekstil işletmesinde risk değerlendirme uygulaması: 5x5 matris ve HAZOP. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety, 3(2), 97-111.
• Kinney, G. F., & Wiruth, A. D. (1976). Practical risk analysis for safety management. China Lake, CA: Naval Weapons Center.
• Kokangül, A., Polat, U., & Dağsuyu, C. (2017). A new approximation for risk assessment using the AHP and Fine Kinney methodologies. Safety science, 91, 24-32.
• Occupational Health and Safety Law, (2012). 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu. Resmî Gazete (Sayı: 28339, 30 Haziran 2012).
• Oturakçı, M., & Dağsuyu, C. (2017). Risk değerlendirmesinde bulanık fine‐kinney yöntemi ve Uygulaması. Karaelmas İş Sağlığı ve Güvenliği Dergisi, 1(1), 17-25.
• Öztürk, E., & Şimşek, H. (2020). Çatı işlerinde işçi sağlığı ve güvenliği 5x5 matris yöntemiyle risk değerlendirmesi. İSG Akademik, 2(1), 59-71.
• Soykan, O. (2018). Endüstriyel balıkçı gemilerinde L tipi matris yöntemi ile risk değerlendirmesi ve kullanılabilirliği. Ege Journal of Fisheries & Aquatic Sciences (EgeJFAS)/Su Ürünleri Dergisi, 35(2).
• Yorulmaz, M., & Sezen, K. (2023). Denizcilik alanında kullanılan risk analizi yöntemleri ve fine kinney yöntemiyle bir uygulama. Afet ve Risk Dergisi, 6(3), 622-637.